We zien Japanners - mogelijk mede door opruimgoeroe Marie Kondo - als een voorbeeld als het gaat om minimalistisch leven. Kakeibo, de Japanse manier van budgetteren, wint nu ook aan populariteit. Wat is het? Hoe doe je het? En hebben Nederlanders wel de discipline om het vol te houden?

Hani Motoko, de eerste vrouwelijke journalist van Japan, introduceerde in 1904 de Kakeibo-methode, aanvankelijk om vrouwen financieel inzicht en vrijheid te geven. Kakeibo spreek je uit als ka-ke-bo, de vrije vertaling ervan is 'huishoudboekje'.

"Wij noemen het een financieel dagboek", vertelt Inge Boot, die samen Marina Steinmann een Nederlandstalig Kakeibo-boek schreef en cursussen geeft. Boot: "Het gaat niet over krenterig leven, maar over financiële vrijheid. Over makkelijker geld overhouden om dromen te verwezenlijken."

Kakeibo bestaat uit deze vijf stappen:

  1. Kijk naar wat er per maand binnenkomt aan inkomsten
  2. Kijk naar wat je vaste lasten zijn: huur, gas/licht, etc.
  3. Wat is je doel? Bepaal hoeveel je daarvoor opzij wil zetten
  4. Trek je 2 en 3 van 1 af, en deel het door 4. Wat je overhoudt is wat je per week gaat uitgeven aan eten, cadeautjes, etc.
  5. Aan het eind van de maand kijk je of het gelukt is en wat je verbeterpunten zijn als het niet gelukt is.

Steinmann: "Sparen van wat je aan het einde van de maand overhoudt, werkt zelden. Door aan de voorkant af te romen lukt het echt. En een weekbedrag helpt focussen. Als je optelt wat je aan losse uitgaven doet: je schrikt je dood. Opschrijven geeft overzicht en vermindert stress. Daardoor krijg je rust in je hoofd."

Budgetteren met een oosters tintje

Econoom Erica Verdegaal vindt Kakeibo een goed idee. "Het lijkt op een kasboekje bijhouden, maar dat vinden veel mensen kneuterig. Geef het een oosters tintje en het kan opeens wel. Kakeibo laat je op je geld letten en sparen, en dat is belangrijk. Als je kijkt hoeveel schulden sommige mensen hebben, dan heeft dit natuurlijk nut. En het is simpel: je zou het kinderen op basisscholen al kunnen aanleren."

Als financieel influencer en 'money mindset-mentor' probeerde Adine Faber-Versluis Kakeibo zelf uit. "Ik las een boekje over Japanse filosofie en daar stond het in. Die Japanners hebben het over het algemeen slim bekeken, dus ik ging ervoor."

'Het is absoluut zinvol, maar moet bij je passen'

Faber-Versluis kreeg meer financieel inzicht en hield meer geld over. Toch stopte ze ermee. Waarom? "Het is best veel werk voor relatief weinig rendement. Ik heb voor mezelf al een systeem waar ik de voorkeur aan geef, maar ik denk dat Kakeibo voor mensen die helemaal niet budgetteren absoluut zinvol is. Maar met geld moet je altijd voor gemak gaan, anders houd je het toch niet vol. De methode moet bij je passen", aldus de financieel influencer.

“Ik denk dat maar weinig mensen de discipline hebben om dit systeem vol te houden.”
Adine Faber-Versluis, financieel influencer

"Ik denk dat maar weinig mensen de discipline hebben om dit systeem vol te houden. Kakeibo is prima om financieel bewustzijn en overzicht te krijgen. Maar weten dat gezond eten en sporten beter is voor de lijn maakt het niet makkelijker om vol te houden."

Boot denkt dat het wel degelijk vol te houden is. "In Japan leeft men met het principe 'kaizen': goede veranderingen gaan altijd in kleine stappen. Door goede gewoonten langzaam te introduceren, kun je het nieuwe accepteren en rouwen om oude gewoonten die je loslaat. Net als stoppen met roken - dat lukt haast niemand in een keer. Zo is het ook met financiële gewoonten."