Door de coronacrisis wordt er online flink gewinkeld. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat er in het afgelopen jaar 11 procent meer internetaankopen werden gedaan dan in het jaar daarvoor. Kleding, maaltijden en films waren favoriet. Met één druk op de knop is een aankoop gedaan. Een recept voor miskopen?

"Het zou me niets verbazen als we de komende tijd nog meer online gaan kopen om onszelf op te vrolijken", vertelt consumentpsycholoog Patrick Wessels. "En dan zullen we geneigd zijn dingen te kopen die we niet nodig hebben én waar we achteraf spijt van krijgen."

Online winkelen kan zeker miskoopgevoelig zijn, denkt hoogleraar marketing Barbara Deleersnyder aan de Tilburg University. "Je koopt iets dat je nog niet gezien hebt of iets dat je niet gepast hebt. Het aantal retourzendingen zal dan ook vooral hoog zijn bij producten waar de tastbaarheid belangrijk is, zoals kleding. Dat geldt in mindere mate voor standaardproducten of herhalingsaankopen, die zijn minder miskoopgevoelig."

“Meldingen van 'beperkte voorraad' zijn lang niet altijd gebaseerd op de echte voorraad.”
Barbara Deleersnyder, hoogleraar marketing

Toch doen we online niet per se meer miskopen dan in fysieke winkels, nuanceert Wessels. "De benaderingsdrempel is online laag - je hoeft immers alleen je laptop open te klappen - maar de koopdrempel is online hoger dan in het echt. Online kun je producten niet vastpakken en ervaar je mogelijk onzekerheid over de betrouwbaarheid van de webwinkel of verzending. Door die afstand zijn mensen minder geneigd om direct te bestellen."

"Vandaar ook dat webshops steeds vaker gratis verzend- en retouropties aanbieden, om die drempel te verlagen." Dit heeft een positieve kant, volgens Wessels. "De kans op een miskoop kan zo kleiner worden."

Online miskopen de baas

Hoe kunnen we coronamiskopen voorkomen? "Wees waakzaam voor de werkwijze van webshops. De hoge kortingen die worden getoond zijn vaak permanent. Meldingen van 'beperkte voorraad' zijn lang niet altijd gebaseerd op de daadwerkelijke voorraad. Laat je hier dus niet door verleiden", tipt Deleersnyder.

Ga ook nooit zomaar rondsurfen, adviseert Wessels. "Maak een soort boodschappenlijstje als je online gaat winkelen. Zo voorkom je miskopen of onnodige aankopen. De dagdealswebsites staan vol met producten die niemand nodig heeft, maar die wel heel aantrekkelijk lijken om te kopen. Dat kan komen door korting, door marketing die goed beschrijft hoe handig je er gebruik van kunt maken - denk aan Tell Sell - en door reviews van anderen."

“Als je een nieuwe fiets zoekt en verschillende modellen digitaal naast elkaar gaat zetten, is de kans groot dat je uiteindelijk de duurste koopt.”
Patrick Wessels, consumentpsycholoog

Verschillende producten inhoudelijk met elkaar vergelijken is ook geen goed idee. "Als je een nieuwe fiets zoekt en verschillende modellen digitaal naast elkaar gaat zetten, is de kans groot dat je uiteindelijk de duurste koopt", aldus de consumentpsycholoog. "Ons brein werkt zo dat je automatisch naar de verschillen tussen producten kijkt en niet naar de overeenkomsten. Als die fiets net iets extra's heeft wat de andere niet hebben, ben je geneigd voor die luxere variant te kiezen."

"Overigens is het wel raadzaam om prijzen van hetzelfde product met elkaar te vergelijken. Zo kun je geld uitsparen."

Slimme trucjes om je over te halen

Wat ook helpt om online miskopen te voorkomen is door je bewust te zijn van de trucjes van webshops. "Zodra je de inhoud van je digitale winkelwagen gaat afrekenen, zijn er plots geen knoppen meer om terug te gaan naar de vorige pagina", weet Wessels. "Dat is natuurlijk expres; om ervoor te zorgen dat je zo snel mogelijk afrekent."

"Een andere veelvoorkomende truc is het laten zien van producten die door andere consumenten veel gekocht zijn. Door te laten zien dat anderen - die net zo zijn als jij - bepaalde producten bestellen, ga je er onbewust van uit dat dit een goede keuze is. Dat werkt vooral bij producten die we niet zo goed kennen of categorieën waarin we niet zo vaak winkelen."

“We zullen altijd proberen om een miskoop goed te praten.”
Patrick Wessels, consumentpsycholoog

Ook hanteren webshops vaak een minimum bestelbedrag. "Dan moet je aan een bepaald bedrag komen voor gratis verzending. Hierdoor ga je soms onnodig meer kopen", voegt Deleersnyder toe.

En wat maakt een miskoop nou eigenlijk een miskoop? Wessels: "Het is een complex concept. Als mens zijn we slecht in het toegeven dat we een verkeerde keuze hebben gemaakt. We zullen altijd proberen om het goed te praten", legt hij uit. Hierdoor belandt de aankoop vaak achter in de kast. "Dat is best jammer; het is veel beter om de miskoop te erkennen. En er bijvoorbeeld iemand anders blij mee te maken."