Een scheiding, een faillissement, een verslaving: het kan allemaal leiden tot schulden. In Nederland heeft 32 procent van de huishoudens te maken met betalingsachterstanden en een op de zeven Nederlanders schaamt zich voor zijn of haar financiële situatie. Nicolai Andonov (32) groeide op in armoede, zocht zijn heil in skaten en drugs en belandde als jongere bij de voedselbank.

"Uit allerlei onderzoeken blijkt dat kinderen uit arme gezinnen slechter presteren op school. Ze vinden het moeilijker om zich aan regels te houden, ze worden vaker geschorst en raken vaker betrokken bij criminaliteit. Ze raken ook vaker in de schulden", weet Arianne Frelink van SchuldHulpMaatje. Dit gold deels ook voor de jonge Nicolai Andonov uit Leeuwarden.

"Thuis was er gerommel met geld", begint Andonov. "Armoede bij ons thuis zat hem in het dragen van tweedehands kleding, broodjes chocopasta als avondeten, terwijl er een voorraad bier voor de hele week klaarstond. Gamen was voor mij een manier om te ontsnappen aan de realiteit."

“Al skatend en feestend leerde ik de wereld van verleidingen kennen.”
Nicolai Andonov

Toen hij besloot een tussenjaar te nemen na een poging tot een ICT-studie, lonkte de vrijheid. "Al skatend en feestend leerde ik de wereld van verleidingen kennen. Ondertussen woonde ik voor het eerst op mezelf en betaalde ik mijn rekeningen niet."

Wat bedoeld was als een tussenjaar mondde uit in vijf tussenjaren, waarna Andonov op 25-jarige leeftijd 25.000 euro verschuldigd was aan acht verschillende schuldeisers. "Ik keek in de spiegel en wist dat ik hulp nodig had."

Wantrouwen jegens hulpinstanties

Professionele hulp vragen is niet gemakkelijk voor jongeren. Ze weten niet waar of vinden de drempel naar de gemeente bijvoorbeeld te hoog, weet Frelink. "Het klinkt formeel. Jongeren moeten opeens naar een loket. Ook hebben veel jongeren last van wantrouwen jegens instanties. Het is nogal wat om zomaar aan een wildvreemde je verhaal voor te leggen."

Andonov werd door de gemeente Leeuwarden benaderd voor een hulpverleningstraject naar aanleiding van zijn dossier. "Van huis uit kreeg ik altijd mee dat de gemeente er niet voor ons was. Zelf heb ik de hulp van de gemeente als positief ervaren en vond ik het fijn mijn verhaal kwijt te kunnen op een plek waar ik niet gelijk veroordeeld werd", vertelt hij.

"Zonder professionele hulp had ik het niet gered. Mijn maatschappelijk werker was soms kort over de vloer, maar het was fijn dat er iemand met me meedacht."

Op de goede weg

Makkelijk was het niet, maar Andonov deelde zijn verhaal met familie. "Noodgedwongen moest ik terug naar het ouderlijk front. Daar heb ik de eerste stap gezet om mijn financiën op orde te krijgen. Daarna heb ik mijn mbo 4-studie Social Work afgerond." Een roerige tijd. "Om 10.00 uur stond ik bij de voedselbank om tasjes vol te laden en om 11.30 uur begon de les."

“Een eigen huis zie ik in mijn leven niet meer gebeuren.”
Nicolai Andonov

Acht schuldeisers wist hij in de loop der jaren terug te brengen naar drie. "Zonder de hulp van mijn broertje had ik het niet gekund. Hij helpt financieel en emotioneel." Inmiddels is Andonov alweer even onderweg met een hbo-studie. "Dat betekent wel dat ik volledig moet bijlenen van DUO. Die schuld bedraagt nu 50.000 euro. Een eigen huis zie ik in mijn leven niet meer gebeuren. Het is vervelend dat de schuld oploopt, maar ik wil doorleren en de wereld verbeteren."

Veruit de meeste jongeren met schulden hebben deze bij DUO. "Veel jongeren onderschatten de hoogte hiervan; ze weten vaak niet hoeveel ze precies geleend hebben", aldus Frelink. "Ik vind het goed dat de studiefinanciering heroverwogen wordt. Jongeren komen te makkelijk te diep in de schulden terecht. De kloof tussen arm en rijk komt door dit studiestelsel terug."