Een scheiding, een faillissement, een verslaving: het kan allemaal leiden tot schulden. In Nederland heeft 32 procent van de huishoudens te maken met betalingsachterstanden en een op de zeven Nederlanders schaamt zich voor zijn of haar financiële situatie. Gert Weerd (58) verwacht, na een jarenlange verslaving en een problematische scheiding, nog tot zijn 78e bezig te zijn met het aflossen van zijn schuld.

"Ik was in gemeenschap van goederen getrouwd", begint Weerd. "Toen we besloten te scheiden, stond er nog een aantal schulden open. We hadden bijvoorbeeld een persoonlijke lening afgesloten bij Santander, om destijds onze woning te kunnen inrichten. Het aflosbedrag was gebaseerd op twee inkomens. Toen begon alle ellende."

Weerd en zijn ex zouden deze schuld samen aflossen. "Het stond zwart op wit, maar bleek niet rechtsgeldig. De consequentie is dat alle schuld bij mij terecht is gekomen."

Het gevolg was dat Weerd bij zijn 85-jarige moeder moest intrekken. "In die tijd had ik veel stress. Ik deed een poging tot zelfmoord en raakte mijn goede baan als milieukundige kwijt. Ook was ik alcoholverslaafd."

“Na het afkicken koos ik bewust niet voor de schuldsanering.”
Gert Weerd, heeft schulden

Vervolgens liet hij zich opnemen in een kliniek in Schotland. Zijn broer beheerde ondertussen zijn financiën. "Na het afkicken koos ik bewust niet voor de schuldsanering. Opnieuw een leven opstarten, waarbij ik onder meer een woning moest vinden, zou mij niet gaan lukken met het minimale bestedingsbedrag van de sanering."

De schuldsanering ingaan tijdens een verslaving is überhaupt geen optie, weet Arianne Frelink van SchuldHulpMaatje. "Een verslaving kost geld. In de schuldhulpverlening mag je geen nieuwe schulden maken, maar dat is in het geval van een verslaving haast onmogelijk. Dat is een schrijnende situatie, omdat je iemand graag wil helpen maar het niet kan." Weerd koos ervoor betalingsregelingen te treffen met de bedrijven waar hij schulden had openstaan.

'Het systeem is er niet voor niets'

Frelink adviseert schuldenaren hun trots niet in de weg te laten zitten bij hun beslissing om al dan niet voor schuldsanering te kiezen. "Het systeem is er niet voor niets. In principe ben je via een traject in de schuldsanering binnen drie jaar van je schulden af. Ik vind het nobel als mensen zeggen: 'Ik wil de samenleving niet opzadelen met mijn schulden. Ik wil zelf verantwoordelijkheid nemen.' Maar deze regeling is er nu eenmaal, dus gebruik het. Dan heb je daarna weer een schone lei."

“Als je de erfenis verwerpt, heb je nergens recht op. Ook niet op een borduurwerkje.”
Arianne Frelink, SchuldHulpMaatje

Inmiddels woont Weerd in een caravanwoning, die hij heeft kunnen kopen van een erfenis. "Zo kan ik mijn woonkosten laag houden en meer aflossen. Andere woningen kan ik eigenlijk niet betalen. Verder leef ik zuinig. Ik heb een rijbewijs, maar bewust geen auto." Weerd is inmiddels weer aan het werk. "Als vrijwilliger coach ik jongeren met verslavingen."

Getrouwd in gemeenschap van goederen

"Mijn kinderen adviseer ik de erfenis te weigeren als ik overlijd. De schulden gaan namelijk ook mee", weet hij. Schuldhulpverlener Frelink begrijpt dit advies, maar benadrukt dat het niet altijd verstandig is. "Als je als kind de erfenis verwerpt, betekent het dat je nergens recht op hebt. Dus bijvoorbeeld ook niet op een borduurwerkje dat je als kind voor je vader gemaakt hebt."

"Stel, je neemt dat na overlijden toch mee, dan heb je juridisch gezien de erfenis aanvaard. En erf je alle bezittingen én schulden", licht Frelink toe. "Zo zitten er nog wat addertjes onder het gras bij het verwerpen van een erfenis. Win hierover professioneel juridisch advies in."