We houden van vlees, en dan vooral van goedkoop vlees. Consumenten baseren hun aankoopgedrag rondom voedsel op de prijs van een product, samen met het uiterlijk van het product, concludeerde onderzoeksbureau CE Delft onlangs. Maar er staat een nieuwe groep vleesconsumenten op: de liefhebber die alleen het beste wil én daar ook voor wil betalen.

Plantaardige vleesalternatieven rukken op, maar tegelijkertijd steeg de vleesconsumptie van Nederlanders dit jaar, voor het eerst sinds 2009. Dat rekende de Universiteit van Wageningen uit. Toch groeit het besef dat huidige manier van vleesproductie de aarde én het dierenwelzijn schaadt en dat het anders moet, zegt Berend te Voortwis, directeur van Crowdbutching.

"Er is een nieuwe groep vleesconsumenten opgestaan: de bewuste vleeseter. De mensen die zeggen 'bekijk het, ik koop het goedkoopste stukje vlees dat ik kan vinden' zijn er natuurlijk nog steeds, maar wij merken dat er een grote groep mensen is die vlees op een andere manier wil consumeren. Zij willen dat het dier een goed leven heeft gehad, buiten leeft, rustig kan groeien, gras eet en dan pas wordt geslacht", aldus Berend te Voortwis.

Een buitenkoe van vijf jaar oud

Crowdbutching werkt samen met boeren die hun koeien een goed leven willen geven. Als de dieren geslacht worden zijn ze zo'n vijf jaar oud, in plaats van de gangbare achttien maanden. Het vlees wordt verdeeld onder de klanten. De klant koopt een vleespakket, weet welk oornummer de koe heeft, in welk weiland het dier staat en wie de boer is. Je kan er zelfs orgaanvlees bij bestellen voor de hond, of botten voor bouillon.

Crowdbutching is een kleine speler, zegt Te Voortwis, maar groeit als kool: de omzet nam dit jaar met 60 procent toe. De crowdbutchers verkopen ook afgeschoten herten uit de Oostvaardersplassen, varkens en pluimvee. Ze zijn niet de enigen. SamenEenKoeKopen levert rundvlees van koeien die buiten lopen, zonder antibiotica en geur-, kleur- en smaakstoffen.

De onderneming Buitengewone Varkens levert op aanvraag vlees van varkens die in familiegroepen samenleven, wroetend in de modder en levend op biologisch voer. En Meat Your Own, een initiatief van het ministerie van Economische Zaken, brengt boeren uit het hele land samen met klanten met de website HalloBoer.

Ware prijs van vlees stuk hoger

Waarom niet alle boeren zo werken? We zijn nog niet zo ver dat alle klanten meer willen betalen voor lokaal vlees, zegt Te Voortwis. "Voor een boer is dit perfect. Die wil zijn koeien graag een goede behandeling geven. Het geeft hem trots en voldoening en het dier verdwijnt niet in het zwarte gat van de industrie. Maar de prijs is hoger voor de consument."

Want vlees is goedkoop. Natuur en Milieu liet onlangs de ware prijs van vlees uitrekenen. De maatschappelijke kosten die gepaard gaan met vleesproductie zijn niet bij de prijs van een stukje vlees inbegrepen en dus kan iedereen makkelijk vlees aanschaffen.

Bij het produceren van vlees ontstaat schade aan het milieu, het klimaat, diergezondheid en de biodiversiteit. Daarnaast betaalt de overheid mee aan het bestrijden van dierziektes en krijgt de sector subsidies. Als al die kosten in de verkoopprijzen zouden worden doorberekend, dan wordt varkensvlees 53 procent duurder, kippenvlees 26 procent en rundvlees gemiddeld 40 procent.

De prijs in supermarkt voor een kilo rundvlees is 12,17, maar de werkelijke prijs, aldus de onderzoekers, is 17,06 euro. Wie een vleespakket bij de Crowdbutchers bestelt, betaalt zo'n veertig euro voor twee kilo aan steaks, burgers en worstjes.

'Woord 'duurzaam' betekent niks meer'

De vraag naar streekproducten, duurzaam vlees en zuivel is er, maar het aanbod is nog te gefragmenteerd, zegt Niels Tomson van Hallo Boer. Dus wordt er momenteel gewerkt aan een webshop die het zowel de boer als de consument makkelijker maakt. "We willen dat consumenten zelf een goede keuze kunnen maken in het aanbod. Steeds meer mensen willen zelf beslissen wat ze in hun mond stoppen, en met dit platform kun je zelf de streek kiezen en zien waar je product leeft of groeit. Mensen willen graag bewust eten."

Als de subsidieperiode over een paar maanden afloopt, zegt Tomson, is het platform klaar om z'n eigen broek op te houden. "Er is vraag genoeg naar streekproducten zoals zuivel, vlees, groente en kruiden en met dit platform ontzorgen we de boer én de klant."

Het begrip 'duurzaam' gebruiken ze liever niet, aldus Tomson. "Dat woord wordt echt te vaak gebruikt en het is niet meer duidelijk wat er bedoeld wordt. Een koe die zijn hele leven in een stal staat, stoot minder uit en is dus duurzamer. Maar is dat de koe die je wil eten?"

Wie een goed stuk vlees verkiest boven een plofkip, hoeft dat volgens Te Voortwis van Crowdbutching ook niet elk dag te eten. "Wij denken aan zo'n 360 gram per week per persoon." En aan één geslachte koe zit netto zo'n 230 tot 280 kilo vlees, aldus de ondernemer.