Een la vol panty's met een ladder? Gooi ze niet weg, maar trek er twee over elkaar aan. Een kapotte droger: YouTube staat vol met uitlegfilmpjes. In plaats van al je kapotte spullen weggooien op de alsmaar groeiende afvalberg, kunnen we ook zelf aan de slag. Of kunnen we dat juist niet?

"Hoe leuk is het om met naald en draad aan de slag te gaan, zodat je favoriete kledingstuk weer voor jaren meekan? Of zelf je koffieapparaat die al jaren trouwe dienst doet, weer aan de praat te krijgen?", aldus SIRE, Stichting Ideële Reclame, die mensen weer aan het repareren wil krijgen. We gooien namelijk veel weg. In Nederland produceren we jaarlijks bijna 490 kilo afval per persoon.

De productie van plastic is gegroeid van 1,5 miljoen ton in 1950 tot 322 miljoen ton in 2015 wereldwijd en recyclen ervan gaat mondjesmaat: 30 procent van al het geproduceerde plastic afval wordt ingezameld voor recycling en en de helft ervan verdwijnt naar het buitenland.

Ontspullen en weer opnieuw kopen

We zitten bovendien middenin een ontspultrend, die onlangs meetbaar werd gemaakt door Kees Baldé, statistisch onderzoeker bij CBS en lid van een VN-denktank. Hij onderzocht het op verzoek van het ministerie van Economische Zaken. Een leger huis sparks joy, zoals opruimgoeroe Marie Kondo dat zou zeggen. Maar alle spullen die weg worden gehaald om het huis leeg te krijgen, belanden ondertussen gewoon op de afvalberg of in overvolle kringloopwinkels.

“Ik verdenk de industrie ervan spullen expres matig te fabriceren”
Martijn Lensink, reparateur bij Repair Café

We brengen meer spullen naar de kringloopwinkel, constateert Baldé, maar kopen er net zoveel voor terug. Dat komt door productinnovaties die elkaar snel opvolgen. Consumenten gebruiken hun producten niet meer terwijl ze nog niet technisch 'op' zijn. We willen graag het nieuwste model van een product, zegt Baldé, en mensen kopen sneller dan dat ze afdanken. Daardoor neemt het bezit bij huishoudens alleen maar toe.

Overal Senseo-apparaten door productiefoutje

En daardoor ligt het Repair Café waar Martijn Leusink reparaties uitvoert vol met Senseo-apparaten. Daar zit een productiefout in, zegt Leusink, waardoor het vlottertje na een tijdje niet meer werkt. Voor sommigen is het een opluchting: eindelijk weer lekkere koffie, en gooien 'm weg. Veel belanden er in kringloopwinkels en een kleine groep brengt zo'n apparaat naar een Repair Café, aldus de reparateur (en socioloog).

Het Repair Cafe vierde dit jaar zijn tienjarig bestaan. Het zijn gratis toegankelijke bijeenkomsten die draaien om het samen repareren van spullen. Er is gereedschap en materiaal aanwezig om reparaties uit te voeren, er zijn handige reparateurs zoals Leusink. Het repareren doe je samen. Zo leert de eigenaar van het kapotte spul er ook wat van.

Zo'n 75 procent van alle spullen die worden gebracht, wordt ook weer gemaakt zegt Leusink. "Ontzettend veel Senseo-apparaten dus, maar ook stofzuigers, kapotte kleding, fietsen, grote espressomachines. Sinds kort slijpen we ook messen en scharen. Blijkbaar voorzien we daarmee in een enorme behoefte, want er staan zelfs rijen. Mensen weten gewoon niet wat ze met een bot mes moeten doen."

We missen de scharensliep

Met het verdwijnen van de scharensliep verdwenen ook de kwalitatief degelijke spullen, meent Leusink. "Soms krijgen we keukenmachines van zestig jaar oud. Die zijn makkelijk uit elkaar te halen, en makkelijk te repareren. Een keukenmachine van drie jaar oud zit helemaal vastgeniet of gelast, en de onderdeeltjes moeten allemaal open worden geschroefd met een andere schroevendraaier. Die hebben mensen natuurlijk niet in huis. Ik verdenk de industrie ervan spullen expres matig te fabriceren, zodat ze snel kapotgaan en de consument weer nieuwe spullen moet kopen."

We willen wel duurzaam zijn, maar we willen ook kopen. Deze week kwam het CBS met de nieuwste cijfers over consumentengedrag: Nederlanders hebben in september 5,8 procent meer besteed aan duurzame goederen. We gaven vooral meer uit aan woninginrichting en huishoudelijke apparaten. De groei van de bestedingen aan duurzame goederen was de grootste in ruim een jaar tijd.

Het wordt tijd, zegt Leusink van het Repair Cafe, dat overheden eens eisen gaan stellen aan producten. "Producten zijn nauwelijks reparabel."

Wie wil voorkomen dat zijn of haar spullen kapotgaan, moet daar zelf moeite voor doen, zegt Leusink. "Soms brengen mensen een kapotte stofzuiger met een zwarte, vieze luchtfilter. Heb je die wel eens vervangen vraag ik dan. Huh, is de reactie, ik wist helemaal niet dat er een filter inzat!" Apparaten moet je smeren, filters vervangen, leer poetsen, en batterijen vervangen. "Sinds twee jaar houden we een database bij van spullen die worden gebracht. Zo hopen we over een tijd te kunnen inzien welk merk en welk type product het snelst kapotgaat."

Zelf aan de slag?

  • Zorg voor reserve-onderdelen. Als je een apparaat weggooit omdat het echt stuk is, knip de stekker en het schakelaartje eraf. Dan hoef je voor een volgende reparatie niet naar de Gamma voor een schakelaar van vier euro. Maak zo een doos vol reserveonderdelen zoals schroefjes, lampjes, stekkers, wieltjes, et cetera.
  • Lees de gebruiksaanwijzing van je product en volg de onderhoudstips ook op.
  • Zet je fiets binnen.
  • Een greep uit de levendige uitruil aan reparatie- en onderhoudstips op sociale media: een leren bank kun je mooi en soepel houden door 'm af te nemen met babydoekjes en een te koude jas maak je weer warm door de mouwen van een oude trui in de mouwen te naaien. Vet je leren schoenen in met bijenwas en ze gaan veel langer mee. Bewaar de schroefdoppen van pannendeksels, voor als er eentje kapot valt.
  • De Repair Cafés zijn gratis en er zijn er honderden van in Nederland

  • Smeer je machines met een paar druppels olie en ze gaan veel langer mee