Slaperig 'ja' gezegd tegen een telefonische verkoper, je handtekening in een vlaag van verstandsverbijstering gezet of toch maar donateur geworden van een stichting die je onmiddellijk weer bent vergeten? Dit zijn je rechten als consument.

Deze week betuigde directeur Cindy Pronk van energieleverancier Nuon spijt. Verkopers aan de deur doen werkelijk alles om aan de deur 'ja' als antwoord te krijgen en daar schaamde ze zich achteraf voor.

Een vrouw met een verstandelijke beperking zette haar handtekening onder een contract voor haar oude moeder, er werd gelogen over het maandelijks gebruik zodat mensen enthousiast overstappen en naar stickers op de deur werd al helemaal niet gekeken.

Ook fondsenwervers gaan vaak agressief te werk. Op grote stations is niemand veilig voor jonge, enthousiaste wervers. En wie zich niet heeft ingeschreven bij het Bel-me-niet Register wordt om de haverklap gebeld door stichtingen die op zoek zijn naar donateurs.

Colportage (verkoop aan de deur) en fondsenwerving zijn niet verboden. Vragen staat vrij. De ConsuWijzer, het overheidsloket dat mensen adviseert over hun rechten, noemt het bellen en lastigvallen iets dat steeds vaker voorkomt. Een van de boosdoeners: het invullen van winacties op het internet.

Geluidopname van het moment dat je 'ja' zegt

Je ergens op abonneren gaat op die manier tamelijk ongemerkt. Aan de telefoon vragen ze of je meer informatie wil ontvangen over die dienst of het product. Als je daar 'ja' op zegt, dan zegt het bedrijf dat je een aanbod hebt geaccepteerd. Soms wordt zelfs een geluidopname gemaakt van het moment waarop je 'ja' zegt.

Ook is het niet altijd duidelijk dat het om een abonnement gaat. Zo kun je korting op allerlei toegangskaarten krijgen via het online spaarprogramma Winkelen en Sparen, maar veel gebruikers weten niet dat ze daarmee een abonnement aangaan en toestemming geven voor een automatische incasso, blijkt uit de ruim 250 klachten die via het Klachtenkompas van de Consumentenbond binnenkwamen.

Zelf in actie komen

Wat je kun doen als je ergens 'ja' op hebt gezegd? Gewoon weer 'nee' zeggen, aldus de Consumentenbond.

  • Als je je aankoop online, telefonisch of aan de deur hebt gedaan, geldt een wettelijke bedenktijd van veertien dagen.

  • Binnen veertien dagen nadat je de verkoper hebt laten weten dat je van de koop afziet, moet hij je het aankoopbedrag terugbetalen.

  • Lid geworden van een dienst en product? Je mag het abonnement weer opzeggen binnen de afgesproken opzegtermijn. Doorgaans is dit een maand. Stilzwijgend verlengen van een contract is niet verboden. Een abonnement voor bepaalde tijd eindigt op de einddatum en vaak wordt afgesproken dat het abonnement na de einddatum stilzwijgend wordt verlengd.
  • 'Ja' zeggen betekent niet automatisch ergens minstens een maand aan vastzitten. Sommige contracten zijn pas geldig na het geven van een schriftelijk akkoord, namelijk bij het leveren van energie, water of stadsverwarming, het leveren van diensten zoals een telefoonabonnement of een contract met een klusjesman die iedere maand de cv-ketel komt onderhouden. Ook een (proef)abonnement om kortingen te krijgen bij online winkelen moet schriftelijk worden vastgelegd.

Het recht van verzet

Ergens per ongeluk lid van worden gaat niet zomaar. Je bent al een gesprek ingezogen, bent stil blijven staan voor een gesprek of hebt op één of andere manier interesse getoond. Om geldverspilling helemaal te voorkomen, kun je het volgende doen:

  • Beroep je op het recht van verzet. Dat kan bij telefonische benadering door bedrijven en is iets anders dan ingeschreven staan bij het Bel-me-niet Register. Zeg duidelijk tijdens het gesprek dat het bedrijf niet meer mag bellen en dat je het recht van verzet hebt. De persoon aan de lijn moet dat vervolgens meteen regelen en zal in de toekomst niet meer mogen bellen.

  • Ben je aangesproken op straat? Zeg duidelijk 'nee' en loop verder.

  • Hoe aanlokkelijk het ook is om mee te doen aan winacties op internet: doe het niet. Je contactgegevens kunnen in handen komen van telefonische verkopers.

  • Ga niet in op 'vrijblijvende' informatie of een eenmalige toezending van een dienst of product waar je eigenlijk geen interesse in hebt om maar van het gesprek af te zijn.