Negatieve rente op consumentenproducten zoals hypotheken; in ons land zijn we nog niet zover. Maar deze week maakte de Deense bank Jyske bekend 's werelds eerste hypotheek met negatieve rente te gaan verstrekken. Kunnen wij binnenkort ook op zo'n extraatje rekenen? Woningmarkteconoom Paul de Vries legt het uit.

"Ja, u leest het goed. U kunt nu een hypotheek met een vaste rente krijgen met een looptijd tot tien jaar, waarbij de nominale rente negatief is", schrijft de Deense bank aan haar klanten. Negatieve hypotheekrente is het tegenovergestelde van positieve rente. Denen hoeven geen rente te betalen op hun hypotheek, maar krijgen juist geld.

Deense hypotheken worden obligaties

Gratis geld, wie wil dat nou niet? Toch zal dat niet gebeuren. Niet in Denemarken en in Nederland al helemaal niet, zegt woningmarkteconoom Paul de Vries. De Vries is verbonden aan Het Kadaster en de European Mortgage Federation (EMF). De woningmarkt is in Denemarken compleet anders ingericht, zegt De Vries.

"In Nederland ga je naar de bank, je leent 2 ton en dat los je langzaam af, met rente. In Denemarken gaat jouw hypotheek gelijk de markt op en wordt de schuld overgenomen door beleggers. Dat kan alleen in Denemarken, en nergens anders. Jouw hypotheek in Denemarken wordt een obligatie."

Geen gratis geld voor Denen

Huizenkopers in Denemarken die bij Jysk lenen en zo gratis geld toe krijgen, dat is te optimistisch gesteld, legt de woningmarkteconoom uit.

"Stel dat je hypotheekrente in Nederland 1 procent is. Dan is de werkelijke rente veel lager, want de rest van het bedrag bestaat uit opslagen, of fees. Het kan dus in theorie dat er allang hypotheken met negatieve rente worden verstrekt in Nederland. Dat weet je niet als je een hypotheek afsluit, omdat je toch voor die opslagen betaalt." Het woord 'hypotheekrente' dat wij in Nederland gebruiken, klopt dus feitelijk niet, zegt de econoom: het zou 'hypotheekrentetarief' moeten zijn.

Dat Deense model is uniek, zegt De Vries. "Ik verwacht niet dat er ergens anders in de wereld negatieve hypotheekrentes zijn, omdat Deense banken echt anders zijn. Overal is sprake van een tarief waarin de opslagen verwerkt zijn."

Er komen nog kosten bij

Die opslagen zijn geldbedragen voor het draaiende houden van de bank, dus bijvoorbeeld de huisvestings- en personeelskosten, risico-opslagen, de eigen funding - dus het geld dat een bank betaalt om zelf geld van een centrale bank te lenen - en tariefopslag, zodat de bank zijn eigen risico om lening niet terug te krijgen afdekt.

Deze bedragen komen nog boven op de hypotheekrente. Dus die negatieve hypotheekrente in Denemarken is praktisch gezien niet negatief: deze kosten komen er bovenop.

Geld moet rollen

De Deense centrale bank wil dat het geld blijft rollen, want dat zou positief moeten uitpakken voor de economische groei en de ontwikkeling van prijzen van goederen en diensten. Dus maken zij het lenen van geld voor banken goedkoper. Als het uitgeleende geld aan Deense banken te lang wordt opgepot, krijgen zij een boete en dus loont het voor Deense hypotheekverstrekkers om toch leningen met negatieve rente te verstrekken.

De Deense banken volgen het het voorbeeld van de Europese Centrale Bank (ECB), die al jaren de renteniveaus omlaag probeert te krijgen om de economie aan te jagen. Zelf lenen zij niet van de ECB, omdat Denemarken buiten de eurozone valt.

Lang kan deze situatie niet duren, zegt De Vries, want dat zorgt voor inflatie van de Deense kroon.