Op bedevaart naar Mekka: je moet het één keer in je leven gedaan hebben als gezonde, volwassen moslim met genoeg geld. Dat laatste kan een obstakel worden, want de hadj wordt steeds duurder: zo'n 5.000 euro kost een all-inclusivepakket.

Afgelopen vrijdag begon de hadj, de traditionele bedevaartstocht naar Mekka. Een retourtje Mekka, even bidden en weer doorgaan: zo werkt de hadj niet. Niet voor niets zegt de koran dat alleen gezonde en koopkrachtige moslims verplicht zijn om op bedevaart te gaan.

Het ministerie in Saoedi-Arabië geeft maar een gelimiteerd aantal visa af, en lang niet iedereen krijgt de kans om te gaan. De moslimgemeenschap telt in Nederland zo'n 1.100.000 mensen, van wie er jaarlijks tussen de 4.000 en 5.000 de tocht naar Mekka maken.

Lang niet iedereen krijgt de kans om op traditionele bedevaartstocht te gaan. (Foto: Reuters)

Prijs van hadj tussen 4.000 en 7.000 euro

De gemiddelde prijs van een hadj, zegt Zakaria Bouhkim van reisbureau Celebrity Hajj, ligt tussen de 4.000 en 7.000 euro. Bouhkim begeleidt groepen tijdens de hadj, en is dit jaar op pad met mensen van alle leeftijden: de jongste is 9, de oudste 83.

Deze bedevaarttochten moeten via een reisbureau, vertelt hij. Alleen zo kan de staat Saoedi-Arabië de stromen gelovigen in de hand houden. Visa worden alleen verstrekt aan erkende reisorganisaties die kunnen laten zien dat zij de reizigers onderdak, eten, en een tent in het tentenkamp in Mina bieden.

Geen geld voor Mekka? Dan hoeft het niet

Twee jaar geleden begon Saoedi-Arabië meer belasting te vragen voor deze bedevaartreizen, en dat maakt de gemiddelde prijs nu zo'n 5.000 euro. Maar wie niet kan rondkomen heeft die verplichting niet, zegt Bouhkim

“Je voelt je echt uitverkoren en gezegend als je de hadj mag doen”
Zaharia Bouhkim, reisbureau Celebrity Hajj

"Deze reis is de droom van elke moslim, die je één keer in je leven maakt. Mensen sparen er jarenlang voor. Je voelt je echt uitverkoren en gezegend als je de hadj mag doen. Toen wij vorige week vertrokken, werden we uitgezwaaid door honderden emotionele familieleden. Het is iets bijzonders."

Zo ziet de hadj eruit

  • Hadj vindt plaats tijdens de laatste maand van de islamitische maankalender en is een van de vijf pijlers van de islam.
  • Vrouwen en mannen dragen traditionele witte kleding.
  • Op de eerste dag van de hadj lopen de pelgrims zeven keer rond de Ka'aba in de Grote Moskee in Mekka en kussen ze de zwarte steen.
  • Op dag twee vertrekt iedereen na het ochtendgebed naar Mina, waar ze de dag in gebed doorbrengen.
  • Op de derde dag gaan de pelgrims naar Arafat en blijven daar tot zonsondergang bidden, berouw tonen en naar preken luisteren. Na zonsondergang verzamelen ze daar stenen.
  • Op dag vier, vijf en zes vindt het stenigingsritueel plaats, waarbij de duivel symbolisch wordt gestenigd. Mannen laten zich scheren, vrouwen knippen een stukje van hun haar af en elke pelgrim offert een schaap. 
  • Op de laatste dag vertrekken de pelgrims weer naar Mekka en lopen ze nog een rondje om de Ka'aba.

Zo'n 20 Nederlandse reisbureaus verzorgen hadj

Nadir runt vergelijkingssite Hadjenumrahvergelijken.nl en helpt zo bedevaartgangers een economische keuze te maken. Er zijn zo'n twintig Nederlandse reisbureaus die vanuit Nederland de hadj verzorgen, zegt Nadir. "De prijzen verschillen en variëren van 4.500 tot 7.950. De reisbureaus met een Turkse achtergrond zijn vaak het goedkoopst."

Als je voor een goedkope reis kiest, dan is de hadj nog steeds hetzelfde, legt Nadir uit. Alle rituelen blijven hetzelfde, maar de voorzieningen zijn alleen wat minder.

“Bij een goedkope hadj liggen hotels verder van de heilige moskeeën en ze zijn minder luxe”
Nadir, eigenaar hadj-vergelijkingssite

"De hotels liggen verder van de heilige moskeeën, zijn minder luxe en soms is het eten niet inbegrepen. Ook kun je kiezen met hoeveel mensen je een kamer deelt. Vier personen per kamer is het maximum en twee personen op een kamer is het minimum en het duurst. Het verschil tussen een goedkoop pakket en een duur pakket valt eigenlijk reuze mee."

De vraag is wereldwijd enorm

De vraag naar deze reis in deze periode is wereldwijd enorm, legt Nadir uit. "Dus hanteren de Saoedische autoriteiten en de hotels hoge prijzen. Elk land heeft een quotum, vastgesteld door de Saoedische autoriteiten. In landen zoals Marokko en Turkije wordt er dan ook geloot voor de hadj."

“Nederland kreeg dit jaar 5.040 visums, verdeeld over 23 erkende reisbureaus”

Saoedi-Arabië geeft een vastgestelde hoeveelheid visa af, gebaseerd op het aantal moslims per land. Voor de Benelux gaat het om 7.050 in totaal. Nederland kreeg dit jaar 5.040 visa, verdeeld over 23 erkende reisbureaus. Het grootste reisbureau heeft meer dan vijfhonderd visa om te verdelen, de kleinste maar vijftig.

Duaboekjes, witte kleding en schapen

Met een pakketreis van zo'n 5.000 euro ben je er nog niet als bedevaartganger. Je moet vaccinaties halen, zo'n 80 euro per persoon. Mannen en vrouwen dragen speciale kleding die moet worden aangeschaft en veel moslims kopen voor de gelegenheid duaboekjes, waar smeekbedes in staan die je tijdens de rituelen leest.

Op de laatste dag van de hadj wordt een schaap geofferd, en elke moslim moet één geslacht schaap aanschaffen. Daar zorgen de slachthuizen in Saoedi-Arabië voor. Het beste, vertelt Boukhim na overleg met zijn imam, is het vlees schenken aan een gezin dat het kan gebruiken. Zo'n schaap kost in Mekka nog zo'n 100 euro.