Het zal je maar overkomen: op vakantie haal je nietsvermoedend geld uit de muur, waarna je op je rekening extra afschrijvingen vindt die je niet herkent. Het kan nog steeds. Want terwijl skimming in Nederland bijna volledig is uitgebannen, is het in veel andere landen nog wel een probleem.

Bij de bekendste vorm van skimmen is er een opzetstukje op de pinautomaat geplaatst dat de magneetstrip van de betaalpas kopieert, en een toetsenbord of camera'tje dat de pincode registreert. Die gegevens worden vervolgens gebruikt om een nieuwe pas te maken, waarmee het geld van de gekoppelde rekening wordt gehaald.

"Ik had het eigenlijk vrij lang niet door", vertelt Liselotte Idema, die het overkwam. Tijdens haar vakantie op Bali pinde ze om de paar dagen het maximumbedrag van haar bank om een tijdje vooruit te kunnen.

"Omdat ik steeds het maximale had gepind, en de skimmers ook, herkende ik eerst de vreemde afschrijvingen niet." Pas toen haar pinpas door de bank geblokkeerd bleek vanwege verdachte transacties en ze aandachtiger naar de afschrijfpogingen keek, drong het tot haar door wat er was gebeurd. Ze was 500 euro kwijt.

“We zijn gekke dingen tegengekomen”
Gijs Boudewijn, Betaalvereniging

De skimmingpiek in Nederland

Gijs Boudewijn, adjunct-directeur van de Betaalvereniging, herinnert zich nog goed hoe groot het skimmingprobleem in Nederland was. "Het ging echt heel ver, met vrijwel onzichtbaar kleine apparaatjes in automaten, zelfs in winkels. Dan plaatsten criminelen bijvoorbeeld ook een minicameraatje op het plafond om de pincodes af te lezen. We zijn gekke dingen tegengekomen."

Dat is al lang niet meer zo: in de loop van 2011 is de magneetstrip in Nederland in de ban gedaan. "We voerden toen de campagne 'van strip naar chip', omdat skimming zo veel voorkwam. Vanaf 2012 knalde het fraudecijfer dan ook naar beneden."

De schade door fraude met zogenoemde debetkaarten bedroeg in 2012 nog zo'n 40 miljoen euro, en kelderde in 2013 naar rond de 15 miljoen euro. In 2018 was de schade verder gedaald naar zo'n 5 miljoen euro. Het overgrote deel van de daling van dit bedrag is volgens Boudewijn door het uitbannen van skimming gekomen.

'Voel even of alles goed vastzit'

In heel Europa is betalen en geld opnemen met de chip nu de norm, maar daarbuiten is de magneetstrip nog steeds gangbaar. Als je daar op vakantie gaat, zoals Idema deed, moet je je magneetstrip dan ook zelf aanzetten via je bank. Dat betekent dus automatisch dat je ook kwetsbaar wordt voor skimming.

Wat kun je doen om te voorkomen dat je slachtoffer wordt? "De hoofdregel is eigenlijk altijd: als je iets niet vertrouwt, doe het dan niet", zegt Boudewijn. "Vaak is een pinautomaat technisch heel geavanceerd aangepast, en dan is het verrekte lastig te zien, maar soms ook niet. Voel bij een automaat even of alles goed vastzit, en kijk of het er goed uitziet."

Het is af te raden om in restaurants je pas mee te geven aan personeel, en ook aan iemand uitlenen is geen goed idee. Een lager daglimiet instellen, of pushnotificaties instellen bij grote afschrijvingen, kunnen je juist beschermen.

"En zet je pas niet langer 'open' dan nodig is. Want ook in Nederland kan die magneetstrip nog afgelezen worden, en dan kunnen criminelen in het buitenland met een paskopie geld opnemen", waarschuwt de adjunct-directeur van de Betaalvereniging.

Als voorkomen niet is gelukt

Allemaal leuk en aardig, maar wat nou als je al slachtoffer bent van die sluwe skimmer? Harde uitspraken zijn er niet over te doen, zegt Boudewijn. Maar: "Als je de normale zorgvuldigheid in acht neemt, en niets doms hebt gedaan, word je doorgaans schadeloos gesteld."

"Stel zo snel mogelijk je bank op de hoogte, of doe aangifte", voegt Consumentenbond-woordvoerder Gerard Spierenburg toe.

“Tijdens een vakantie bieden grote banken de mogelijkheid noodgeld op te nemen”
Consumentenbond

Zonder bruikbare pinpas in het buitenland zitten, is natuurlijk niet ideaal. Toch is er ook dan wel iets mogelijk, meldt de Consumentenbond online. "Bij blokkade kan je met je paspoort of rijbewijs geld opnemen bij een kantoorfiliaal van jouw bank, tot een nieuwe pas arriveert. Tijdens een vakantie bieden grote banken de mogelijkheid noodgeld op te nemen."

Idema kreeg haar geld gelukkig gewoon teruggestort. Tijdens haar vakantie had ze bovendien een creditcard bij zich, waardoor ze niet in geldnood kwam. "Eigenlijk kwam alles dus uiteindelijk goed, zelfs terwijl ik het pas regelde toen ik weer thuis was."