Veel mantelzorgers worstelen met geldstress en een hoge werkdruk. Een vergoeding kan dat verzachten. "Durf het gesprek aan te gaan met familieleden", adviseert sociaal ondernemer Ada van Dijk.

Een salaris krijgen voor de zorg voor naasten is mogelijk, maar lukt slechts 1,5 procent van alle zorgende naasten, stelt Per Saldo, de belangenorganisatie voor hulpvragers.

Zo'n salaris wordt meestal betaald met een persoonsgebonden budget (pgb) dat de hulpvrager krijgt van de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar.

Steeds minder mensen worden betaald voor hun zorgtaken voor naasten. Dat geldt ook voor degenen die hun baan hebben moeten opzeggen omdat de last hen te zwaar werd, stelt directeur Aline Molenaar van Per Saldo.

'Als er iets fout gaat met een pgb komt dat altijd in de krant'

Gemeenten zijn vaak terughoudend met het toekennen van hulp wanneer een hulpvrager haar of zijn pgb wil gebruiken om een familielid te betalen, vertelt Molenaar.

"Als er iets fout gaat met een pgb komt dat altijd in de krant. Daardoor zijn er veel vooroordelen en is er veel wantrouwen ontstaan rondom betaalde zorg voor naasten", zegt Molenaar.

Inmiddels geeft 15 procent van de Nederlandse vrouwen en 11 procent van de mannen langdurige zorg aan een zieke naaste, volgens de Emancipatiemonitor.

In totaal telt Nederland zo'n 4,4 miljoen mantelzorgers. Een nog grotere inzet van deze mensen is niet realistisch, zei directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) Kim Putters vorig jaar in Trouw.

Grens informele zorg mogelijk bereikt

Onderzoek wijst er al langer op dat de participatiemaatschappij misschien haar grens heeft bereikt als het gaat om informele zorg.

Al in 2016 was het draagvlak voor mantelzorg sterk aan het dalen, aldus het SCP-rapport Voor Elkaar? Stand van de informele hulp.

“Er is veel wantrouwen ontstaan rondom betaalde zorg voor naasten”
Aline Molenaar, directeur Per Saldo

Tegelijkertijd vergt vergrijzend Nederland steeds meer mantelzorgers, die bovendien steeds meer taken zullen moeten oppakken, volgens onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Doordat mantelzorgers minder betaalde uren maken, zijn ze economisch kwetsbaarder dan anderen. Mensen die intensief mantelzorgen, ervaren ook een lagere kwaliteit van leven, concludeerde het SCP eerder dit jaar in het rapport Werk en mantelzorg.

Geld vragen voor mantelzorg voelt ongemakkelijk

Geld vragen voor het zorgen is voor veel mensen ongemakkelijk, zegt Van Dijk, sociaal ondernemer in Rotterdam. Ze had zelf het gesprek over geld veel eerder aan moeten durven gaan toen ze zorgde voor haar zieke moeder, weet ze nu.

Toen het gesprek uiteindelijk wel plaatsvond, viel het reuze mee. Haar moeder en drie broers vonden het vanzelfsprekend dat ze betaald zou worden.

"Veel dochters voelen zich verplicht en het wordt ook van hen verwacht dat zij en niet de broers de zorg gratis oppakken", zegt Van Dijk. "Het creëert een ongelijkheid in de familie. Als de mantelzorger wel betaald wordt, neem je een deel van die ongelijkheid weg."

“Je wordt alleen vergoed voor de zorg die een professional had kunnen uitvoeren”
Ginette Klein, medewerker MantelzorgNL

Armoede onder ouderen komt in Nederland relatief weinig voor en ons pensioenstelsel staat bekend als een van de beste ter wereld. Veel ouderen hebben de financiële ruimte om hun naasten zelf te betalen voor mantelzorg, meent Van Dijk. Dat was het geval met haar moeder, die een deel van haar pensioen overmaakte naar haar dochter.

Niet altijd makkelijk om een pgb te krijgen

Een andere optie is dus om een pgb in te zetten als salaris. Dat vereist wel dat de hulpvrager een pgb aanvraagt en dat ook toegewezen krijgt. Dat is niet altijd makkelijk.

Mocht dit wel lukken, dan is de vergoeding voor de zorgende naaste afhankelijk van om welke soort zorg of ondersteuning het gaat.

Als de hulpvraag gebaseerd is op de zorgverzekeringswet, is het maximale uurtarief 23 euro. Als de hulpvrager zorg nodig heeft op basis van Wet langdurige zorg is het maximumtarief 20 euro.

'Je bouwt geen pensioen of WW op via een pgb'

Geld krijgen voor het zorgen kan "extra lucht geven" en de stress verminderen, zegt belangenorganisatie MantelzorgNL. Mensen moeten zich wel realiseren dat er haken en ogen aan zitten.

"Je bouwt geen pensioen of WW op via een pgb. Als de zorg na een lange tijd stopt en je werkloos raakt, loop je dus de risico dat je geen uitkering krijgt", zegt Ginette Klein van MantelzorgNL.

"Je wordt alleen vergoed voor de zorg die een professional had kunnen uitvoeren. Er moet dus een erkende hulpvraag en een indicatie zijn, anders krijg je die vergoeding niet", vertelt Klein.

Zo kunnen particulieren wekelijks maximaal veertig uur betaald worden uit een persoonsgebonden budget. In de praktijk wordt zo'n groot aantal betaalde uren amper of nooit goedgekeurd, melden belangenorganisaties MantelzorgNL en Per Saldo.