Nog een maand, en appen of instagrammen op de fiets kan een geldboete van 95 euro kosten. Zomaar je groot licht aanzetten op de weg maakt je 140 euro lichter, en de koning beledigen kan je een boete van 20.750 euro opleveren. Zo bepaalt de overheid de hoogte van geldboetes.

Het doel van een strafrechtelijke boete is zowel vergelding als preventie, legt Marloes van Kessel van het Openbaar Ministerie (OM) uit. "De hoogte van de boetes van feitgecodeerde overtredingen, misdrijven en 'muldergedragingen' worden vastgesteld na advies van de Commissie Feiten en Tarieven van het OM."

Een muldergedraging is politiejargon en betekent zoveel als een lichte verkeersovertreding. Deze overtredingen worden via de Wet administratieve handhaving verkeersvoorschriften (in de volksmond Wet Mulder) afgehandeld.

De Commissie Feiten en Tarieven, afgekort CFT, is een adviescommissie van het Openbaar Ministerie, en de leden zijn afgezanten van onder andere het CJIB, de politie en het OM.

Hoe schadelijker, hoe duurder

Van Kessel: "Na advies van de commissie stelt de minister van Justitie en Veiligheid boetes voor de muldergedragingen vast, en het College van procureurs-generaal de boetes voor de politiestrafbeschikkingsfeiten en OM-strafbeschikkingsfeiten."

Bij het opstellen van dat advies door de CFT worden de kaders van het Tarievenhuis van het OM gehanteerd. De boetes worden met dit Tarievenhuis op basis van een aantal criteria vastgesteld, zegt Van Kessel.

"Overtredingen zijn ingedeeld in verschillende rubrieken, waarbij geldt: hoe gevaarlijker of schadelijker, hoe duurder." De rubrieken zijn: ordenend, mogelijk hinderend, asociaal of ergerlijk en zeer gevaarlijk.

Weegfactoren maken je boete hoger

Dan zijn er nog specifieke weegfactoren die de boete hoger of lager laten uitvallen. Verkeersovertredingen op gevaarlijke plekken en overtredingen die worden begaan met grotere voertuigen worden bijvoorbeeld extra zwaar bestraft. Een asociaal vergrijp, zoals het vernielen van een lantaarnpaal, kost de vandalist 225 euro.

Verder hanteert de commissie verzwaringen bij de volgende weegfactoren: als het gebeurt tijdens een evenement wordt er 75 procent bij opgeteld, bij een voetbalgerelateerde vernieling 50 procent en zijn er alcohol en drugs in het spel 75 procent. Bij discriminatoire aspecten zal de rechter naar de zaak gaan kijken.

Strooptocht betekent zitten

Pleeg je voor het eerst winkeldiefstal met een waarde van onder de 50 euro? Dan is de boete 200 euro. Maar pleeg je die diefstal met een geprepareerde tas of koffer, dan wordt die geldboete omgezet in een taakstraf. Maar pleeg je drie, vier of meer winkeldiefstallen op dezelfde dag? Dan ben je op strooptocht geweest, en daar staat geen geldboete meer op, maar een gevangenisstraf.

De hoogte van boetes is transparant, en wordt uitgelegd in de Tekstenbundel voor misdrijven, overtredingen en Muldergedragingen. Ook maakt de CFT het Feitenboekje, het zakformaatexemplaar waar de politie veel gebruik van maakt.

Beboet worden voor een strafbaar feit betekent niet altijd een fiks geldbedrag. Naast een geldboete kunnen ook de volgende strafbeschikkingen opgelegd worden: een taakstraf, ontzegging van de bevoegdheid motorrijtuigen te besturen, schadevergoeding aan het slachtoffer betalen, een stadionverbod, onttrekking aan het verkeer van in beslag genomen goederen en afstand doen van in beslag genomen goederen.