Jarenlange partneralimentatie? Niet meer van deze tijd, dus die wetgeving moet worden herzien, vond een meerderheid van de Tweede Kamer. Vrouwen kunnen inmiddels zelf wel voor een inkomen zorgen en hebben aan vijf jaar alimentatie genoeg.

Na een echtscheiding moeten beide partners op ongeveer hetzelfde niveau van welstand blijven. Om dat te bereiken betaalt degene met het hoogste inkomen partneralimentatie aan zijn of haar ex-partner. Partneralimentatie staat los van kinderalimentatie.

Wettelijk gezien kan de minder verdienende partner daar nu twaalf jaar lang aanspraak op maken. Dat moet per 1 januari 2020 naar vijf jaar, zeggen de indieners van de initiatiefwet VVD, D66 en PvdA. De meerderheid (GroenLinks, PVV en SP) steunt het voorstel.

'Christenen kiezen voor traditionele rolverdeling'

Man en vrouw zijn gelijkwaardig, zeggen de indieners, en een ex-echtgenoot hoeft zijn of haar partner na een scheiding niet twaalf jaar lang te onderhouden. Die ex-echtgenoten zijn in de praktijk voornamelijk mannen. Het voorstel kreeg een Kamermeerderheid en ligt nu bij de Eerste Kamer.

“Zes op de tien vrouwen is financieel onafhankelijk”
CPB

Tegenstanders zijn er niet gerust op: een traditionele rolverdeling is vaak de keuze van onze achterban, zeggen de christelijke partijen, en bij een scheiding blijven deze vrouwen berooid achter.

Man en vrouw zijn dan wel gelijkwaardig, de huidige arbeidsmarkt geeft een ander beeld: uit de Emancipatiemonitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat slechts zes op de tien vrouwen met een relatie een inkomen op bijstandsniveau verdienen.

De man blijft hoofdverantwoordelijke voor het inkomen, de vrouw voor de zorg. In het Global Gender Gap Report 2018 is Nederland gestegen van plaats 32 naar plaats 27, maar in het huidige tempo duurt het nog honderd jaar voordat er economische gelijkheid is gerealiseerd tussen Nederlandse mannen en vrouwen.

'Zorgplicht verdwijnt niet na scheiding'

Een stel dat gaat scheiden blijft altijd een lotsverbondenheid behouden. Dat klinkt tragisch-romantisch, maar is een vakterm, zegt Paul van der Ploeg, directeur van adviesbureau De Scheidingsexpert.

“Lotsverbondenheid verdwijnt niet na scheiding”
Paul van der Ploeg, directeur adviesbureau De Scheidingsexpert

"Door die lotsverbondenheid is er een zorgplicht naar elkaar die niet verdwijnt bij een scheiding. Partneralimentatie is daar een gevolg van."

Deze nieuwe wet past bij deze tijd, denkt de scheidingsexpert: meer vrouwen zijn economisch onafhankelijk en willen na een scheiding hun hand niet ophouden bij een ex.

Bovendien komt het helemaal niet zo vaak voor dat er twaalf jaar lang betaald wordt door een ex-partner. Krijgt iemand een nieuwe relatie bijvoorbeeld, dan vervalt het recht op partneralimentatie als ze gaan samenwonen of trouwen. Dankzij mediation of gewoon goede afspraken komen ex-partners er wel uit.

Maatschappelijke verschuivingen

De gevolgen van deze nieuwe wet kunnen voor maatschappelijke verschuivingen zorgen, denkt Van der Ploeg: als instrument om de arbeidsparticipatie van vrouwen een boost te geven.

"Als de zekerheid wegvalt van twaalf jaar een financiële bijdrage van een ex-partner, zullen vrouwen eerder werk maken van financiële onafhankelijkheid."

“Minder lang alimentatie kan voor maatschappelijke verschuivingen zorgen”
Paul van der Ploeg, directeur adviesbureau De Scheidingsexpert

Ook kunnen mensen eerder kiezen om in het huwelijksbootje te stappen: mocht het misgaan, dan hoeft de kostwinner niet zó lang krom te liggen. De rolverdeling tussen mannen en vrouwen komt in een ander licht te staan, denkt Van der Ploeg.

Vechtscheidingen kunnen in de toekomst minder vaak voorkomen, want na een scheiding hoeven ex-partners geen afspraken te maken die over zo'n lange tijd gaan.

"Bij een vechtscheiding staan echtparen tegenover elkaar, met elk een eigen advocaat. De alimentatie wordt dan opgelegd door een rechter en dat is per definitie een strijd. De man vindt het altijd te veel, de vrouw altijd te weinig. Als de alimentatieperiode een kortere periode beslaat, is het makkelijker om tot een overeenkomst te komen."

Die gevolgen zullen over acht jaar worden geëvalueerd, weet Van der Ploeg, die zelf heeft bijgedragen aan het wetsontwerp.

'Pas als het misgaat staan we stil bij onafhankelijkheid'

"Het begint allemaal met liefde en in Nederland zijn we eraan gewend dat de vrouw parttime werkt, of ze nu kinderen heeft of niet. Pas als het misgaat, wordt er stilgestaan bij financiële zelfstandigheid", zegt Chantal Remery, universitair docent aan de Universiteit van Utrecht, en gespecialiseerd in man-vrouwverhoudingen op de arbeidsmarkt.

"Deze wetgeving toont maar weer aan hoe belangrijk economische onafhankelijkheid is. Vrouwen hebben nu eenmaal vaak een achterstand en met deze nieuwe wet creëert de overheid weer wat financieel bewustzijn."

Een man die jarenlang alimentatie betaalt, is dus wel logisch, zegt Remery. "Eerder gemaakte afspraken kunnen na een lange tijd en veel ruzies onredelijk lijken, maar als een van de partners door die afspraken vervreemd is geraakt van de arbeidsmarkt, is het logisch dat hij of zij een tijd financieel op weg wordt geholpen."

Wie moet het anders doen, vraagt Remery, want het alternatief is dat de staat deze vrouwen onderhoudt met een uitkering. "Voordat mensen in het huwelijksbootje stappen zou een ambtenaar van de burgerlijke stand ze moeten wijzen op de financiële gevolgen van een scheiding."