Je kliekjes door de WC spoelen, opgeruimd staat netjes. Maar ons eten is duurder geworden, en met elke rotte tomaat gooien we euro's weg. Tijd voor actie.

Een rekenvoorbeeld: in de koelkast liggen twee beschimmelde tomaten, een half pak bedorven melk en een slap stuk prei. Weg ermee, want bederf in je koelkast is onhygiënisch. Met één worp gooi je zo'n drie euro in de prullenbak. Doe je dit één keer in de week, dan gooi je op jaarbasis tientallen euro's weg.

Of de consument nu begaan is met duurzaamheid, verspilling of het klimaat: iets bewuster omgaan met voedsel levert een besparing op van 145 euro per jaar, rekende de Monitor Voedselverspilling van de Wageningen Universiteit (WUR) in opdracht van het Ministerie van Landbouw uit.

Jaarlijks gooien alle huishoudens in Nederland in totaal 800 miljoen kilo voedsel weg en al dat voedsel heeft een waarde 2,5 miljard euro.

7 miljoen euro voor de aanpak van verspilling

Nederland is onderdeel van de Europese Taskforce Circular Economy in Food, en komende vier jaar maakt het kabinet in totaal 7 miljoen euro vrij voor innovatie, voorlichting en onderzoek.

De taskforce wil werken aan nummer 12 van de Duurzame Doelen (SDGs) van de Verenigde Naties: duurzame consumptie en productie van energiebronnen, drinkwater, én van voedsel. Onderdeel van deze doelstelling is 'tegen 2030 de voedselverspilling in winkels en bij consumenten per capita halveren en voedselverlies reduceren in de productie- en bevoorradingsketens, met inbegrip van verliezen na de oogst.'

De WUR gaat bedrijven adviseren

Dus werd stichting Samen Tegen Voedselverspilling opgetuigd, een samenwerking van de Nederlandse overheid en bedrijven.

Vanuit deze stichting worden landelijke acties en campagnes, zoals ‘Hoe #verspillingsvrij ben jij?’ in het leven geroepen, aldus een woordvoerder van het Ministerie van Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit.

"Het ministerie heeft ook een voucherregeling opgezet, die bedrijven de mogelijkheid geeft om een maatgericht advies te krijgen over reststroom- en verspillingsinnovaties door de experts van Wageningen UR en eventueel externe adviseurs. Het ministerie heeft hier 1,2 miljoen euro voor beschikbaar gesteld."

Ook wordt er gewerkt aan het wegnemen van wettelijk belemmeringen, handelsnormen, de THT- en TGT-data en de samenwerking met voedselbanken. Bewustwording van het probleem, zegt Oene van der Wal van het Voedingscentrum, daar begint het mee.

"Mensen weten vaak niet hoeveel ze weggooien en wat de waarde van voedsel is. Verspilling extra belasten of boetes geven, dat zal niet werken. We kunnen bedrijven en consumenten wel wijzen op de grootschalige kapitaalvernietiging."

Haal een magische doos op

Op die portemonnee speelt de app Too Good Too Go slim in. Dit Europese initiatief startte een jaar geleden in Nederland. Winkels, restaurants, hotels, eetcafés, bakkerijen en koffietentjes melden zich aan bij de app, en consumenten kunnen simpel een Magic Box komen afhalen na sluitingstijd, vol producten die nog maar kort houdbaar zijn.

Er zijn nu 1.100 ondernemers aangemeld en ruim 450.000 gebruikers hebben zich geregistreerd als 'waste warrior'.

De Magic Boxes kosten zo'n drie, vier of vijf euro kunnen en hebben een waarde van op zijn minst het dubbele. Of het motief van de waste warriors het klimaat, een hart voor voedsel of simpelweg de portemonnee is, dat weet Marieke Graat van Too good to Go niet. Het maakt ook niet zo uit, zegt zij.

"Dit is een hele toegankelijke manier om het probleem met voedselverspilling aan te pakken. We weten niet zeker wat de motieven zijn van de gebruikers. Mensen met een kleine portemonnee hebben op deze manier de mogelijkheid om luxe artikelen als cupcakes af te halen."

Meer geld, minder voedsel: dit zijn de adviezen van het Voedingcentrum:

  • Bestel een Eetmaatje op de website van het Voedingscentrum. Met het hulpmiddel kook je nooit te veel rijst of pasta
  • Zorg dat de koelkast altijd op 4 graden staat. Eten bederft dan minder snel en bacteriën groeien nauwelijks. Met een koelkastthermometer kun je controleren of je koelkast koud genoeg staat
  • Producten zoals melk, yoghurt en kwark hebben een THT-datum (ten minste houdbaar tot). Deze kun je vaak nog wel veilig eten kort na de datum. Producten met een THT-datum die je ongekoeld bewaart, zoals ongekookte pasta en rijst, en blikken en potten groenten en bonen, kun je vaak maanden na de datum nog veilig eten.
  • Maak een boodschappenlijstje en check voor het boodschappen doen wat je nog in huis hebt.