65 geworden? Gefeliciteerd, want veel leuke dingen in het leven worden een stuk goedkoper. Korting op museumkaartjes, de tram en de bus, uitstapjes, en dankzij ouderenbonden zuinige zonnepanelen tot elektrische fietsen. Zo blijft deze groep actief, is het idee.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) berekenden dat eenoudergezinnen, mensen met een niet-westerse achtergrond, bijstandsontvangers en alleenstaanden onder de 65 jaar een grote kans op ernstige armoede hebben.

Van de groep tot 65 tot 80-jarigen heeft 2 à 3 procent een inkomen onder de armoedegrens. Bij de 80- tot en met 89-jarigen gaat het om 3,5 à 5 procent, maar bij de 90-plussers 9 procent.

Vermoedelijk speelt bij deze 'oudste ouderen' mee dat zij relatief vaak van alleen AOW moeten rondkomen, en daarnaast zijn hoge zorgkosten binnen deze leeftijdsgroep wellicht een verklarende factor, stelt het CPB.

Seniorenkortingen tegen sociaal isolement

Van écht arme ouderen zijn er niet heel veel meer over sinds in 1956 het staatspensioen werd ingevoerd, de Algemene Ouderdomswet (AOW). Iedereen vanaf 65 jaar kreeg vanaf dat moment een inkomen van de staat.

De seniorenkortingen, bedacht in de jaren zeventig, waren bedoeld om ouderen met lage inkomens gebruik te laten maken van voorzieningen als bibliotheek, theater, musea en openbaar vervoer. Zo blijven ze actief in de samenleving en komen ze minder snel in een isolement terecht.

In 2013 riepen economen Barbara Baarsma en Henriëtte Prast op tot het afschaffen van de seniorenkortingen. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat 65-plussers met hogere inkomens meer gebruikmaken van kortingen dan ouderen met een laag inkomen, zeggen zij.

"Ook profiteren zij extra omdat zij gemiddeld ouder worden dan mensen uit lagere sociale klassen. Elke subsidie die gebonden is aan 65-plus bevoordeelt dus de welgestelden onder ons, een omgekeerd Robin Hood-beleid", schrijven de hoogleraren.

'Inkomensafhankelijke korting logischer'

Die kortingen, dat zijn gewoon leuke cadeautjes voor ouderen, zegt Renée de Vries van de Algemene Bond voor Ouderen (ANBO). "Maar koopkracht heeft niet zo veel te maken met je leeftijd. Wij vinden een inkomensafhankelijke korting veel logischer. Een goed pensioen is niet te vergelijken met een bijstandsuitkering."

Een rekenvoorbeeld:
Een alleenstaande moeder met een minimuminkomen en twee kinderen, en een kerngezonde 65-plusser zonder kinderen die zijn hele volwassen leven als piloot heeft gewerkt gaan samen op pad.

De moeder betaalt 8,05 euro voor een busritje van Amsterdam naar Utrecht, de oud-piloot 5,31 euro. Aangekomen in Utrecht willen ze naar de film. De moeder betaalt 11 euro. De man is welkom bij Pathé 50PLUS, betaalt 8 euro en krijgt daar gratis koffie en een plakje cake bij en bovendien is het geluid aangepast.

'Door seniorenkorting zitten de theaters vol'

Het lijkt er niet op dat de 65-pluskortingen gaan verdwijnen. Inkomensafhankelijke kortingen zorgen voor meer kostbare administratieve handelingen, zegt een woordvoerder van 50PLUS.

"Kortingen voor ouderen zijn zeker relevant gezien de recente kostenverhogende maatregelen van het kabinet, zoals de verhoging van het lage btw-tarief, maar ook omdat het een bijdrage is om de eenzaamheid bij ouderen te bestrijden."

“Age is just a number. Iedereen mag bij de ouderenbond.”
Renée de Vries, ANBO

De seniorenkortingen worden niet door het Rijk bepaald, maar door culturele instellingen, attractieparken en andere commerciële aanbieders. Ze mogen zelf weten wat voor kortingsmethoden ze hanteren en voor wie. Door senioren korting te geven in de middag zit een theater bijvoorbeeld ook overdag vol, en hetzelfde geldt voor de daluren bij de NS.

Iedereen mag bij een ouderenbond

"Age is just a number", zegt De Vries van de ANBO, en de ouderenbond is er niet meer alleen voor ouderen. "Wij noemen ons ook geen ouderenbond meer, maar gebruiken alleen het acroniem. Iedereen mag lid worden en krijgt dan korting op bijvoorbeeld de sportschool."

Inkomensafhankelijke kortingen bestaan in tal van gemeenten al naast de 65-pluskorting, zegt De Vries.

De Ooievaarspas in Den Haag of de U-pas in Utrecht bijvoorbeeld. Het probleem is dat deze kortingspassen nogal hoogdrempelig zijn. Je moet je inkomensverklaring laten zien en veel persoonlijke informatie opsturen.

"Daar haken veel mensen met een laag inkomen op af en dat is jammer, want een bijstandsmoeder kan door bijzondere bijstand haar kind alles geven wat hij nodig heeft om niks te hoeven te missen."

Hier kun je als 65-plusser op rekenen:

  • Iedere 65-plusser met een persoonlijke ov-chipkaart krijgt altijd 34 procent korting op de bus, tram en metro, maar niet op de trein.

  • Attractieparken als de Efteling, Movie Park Germany, Walibi geven een paar euro korting op een toegangskaartje.

  • 65-plussers krijgen vaak 1 of 2 euro korting op een regulier bioscoopkaartje. Daarnaast zijn er speciale 50-plusvoorstellingen, waar je met korting naar de film kan, inclusief thee, koffie en iets lekkers erbij.

  • Dierenpark Amersfoort heeft een speciaal abonnement voor 65-plussers die met een kind naar de dierentuin willen. Voor 69 euro mag deze groep onbeperkt met een (klein)kind aapjes kijken.

  • 55-plussers krijgen zo'n 25 procent korting op een huisje bij Landal Greenparks. Center Parcs heeft een seniorenkorting van 15 procent voor vroegboekers.

  • Met een lidmaatschap van een ouderenbond, zoals de ANBO en de Unie, krijg je korting op van alles: van benzine tot uitstapjes naar André Rieu. Alle ouderenbonden bieden bovendien goedkope rijbewijskeuringen.