As zelf uitstrooien kost niets, een urn is prijzig. Wie wil besparen kan ook rouwkaarten digitaal versturen, en de overledene alleen het crematorium in laten gaan scheelt honderden euro's. "Soms willen families niets horen over geld, maar voor veel mensen is dit nu eenmaal een enorme kostenpost", zegt uitvaartverzorger Ellen Somsen.

Een plotseling sterfgeval wordt al snel gevolgd door een telefoontje naar de uitvaartondernemer. De uitvaartverzorger staat binnen no-time op de stoep, met een map onder zijn arm. Drie uur later is er een kist, een rouwkaart, een zaaltje en is de uitvaart bijna helemaal geregeld.

De kosten? Gemiddeld zo'n 7.800 euro, vertelt Hans Wichers, die een vergelijkingsplatform voor de uitvaartmarkt begon. "En vaak kijken nabestaanden met spijt terug op de uitvaart, en hadden ze het liever heel anders aangepakt."

De uitvaartmarkt is niet transparant, niet modern en niet duurzaam, vindt ook minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken. De Wet op lijkbezorging is sinds 1991 niet aangepast en D66-Kamerlid Monica den Boer kwam met een initiatiefnota met daarin veertien voorstellen om een uitvaart persoonlijker te maken.

Een paar van haar voorstellen: het woord 'lijk' uit de overlijdensverklaring halen, de as sneller meegeven aan nabestaanden, het lichaam laten oplossen in water, en toestaan dat het lichaam al na 24 uur wordt begraven. Ook moeten duurzame opties beter worden onderzocht, want daar is veel vraag naar.

Vergelijkingssite voor uitvaartmarkt

Al die emotionele en kostbare keuzes die je in een paar uur moet maken, zeker als het overlijden onverwacht komt, staan het nemen van een waardig afscheid in de weg, vond Wichers.

Hij startte samen met compagnon Fons Korstanje Decidee.nl, een platform dat de uitvaartmarkt behandelt als elke andere dienst voor consumenten: wie is het goedkoopst, wat zijn de opties, waar ben ik precies naar op zoek en wat kost het in totaal?

“Al die kostbare keuzes die je snel moet maken in een emotionele tijd staan een waardig afscheid in de weg.”
Hans Wichers

Wichers: "In die emotionele tijd rondom het overlijden moeten mensen keuzes maken waar ze misschien nog nooit over nagedacht hebben. De rouwkaart, de kist, bloemen, auto, muziek; er komt enorm veel op iemand af."

"Vaak worden keuzes snel gemaakt en zijn de kosten niet duidelijk. Die worden dan later gepresenteerd. Een extra bedrag voor het soort kist, voor de rouwkaart, de begeleiding, de koffie of de advertentie."

“Familie wil graag zo lang mogelijk bij de overledene blijven, maar mee het crematorium in is meestal niet prettig.”
Ellen Somsen

Op het platform van Wichers kunnen klanten hun wensen aanklikken en een vast bedrag afspreken voor de hele uitvaart. "Wat veel mensen niet weten, is dat je verzekeraar niet de uitvaart hoeft te regelen. Je kunt zelf op zoek gaan naar een uitvaartbegeleider waar je een klik mee hebt, of die luistert naar jouw specifieke wensen en met je meedenkt over het budget."

'Geld speelt nu eenmaal een rol'

Besparen op een uitvaart? Zo gek is dat niet, want het gaat om veel geld,  zegt Somsen, uitvaartverzorger in Amsterdam. "Het is goed om van tevoren alvast na te denken over de uitvaartwensen. De tarieven van uitvaartcentra voor opbaren lopen erg uiteen, en er zijn grote verschillen in de huur van de locatie voor de afscheidsbijeenkomst."

Besparen brengt Somsen altijd ter sprake als ze nabestaanden begeleidt, vertelt ze. "Sommige families willen er niets van weten, maar voor veel mensen speelt geld wel een rol. Het is nu eenmaal een enorme kostenpost." Technisch cremeren scheelt bijvoorbeeld honderden euro's. Bij deze manier van crematie gaat de overledene alleen het crematorium in, zonder familie."

Somsen: "Nabestaanden zeggen eerst nee tegen technisch cremeren, omdat ze graag zo lang mogelijk bij de overledene willen zijn. Dan leg ik uit dat het moment van de condoleances ook heel waardevol zijn en dat we met alle aanwezigen bijvoorbeeld een erehaag kunnen maken om de overledene te begeleiden naar het crematorium."

"Dat gebeurt dan vaak ook, want aanwezigheid bij de echte crematie zelf maakt het meestal echt niet makkelijker voor de familie."

In Limburg is het grafrecht goedkoop

Op rouwdrukwerk kan veel worden bespaard door het digitaal te doen, zegt Somsen, en de kosten voor grafrechten verschillen enorm per regio. "Laatst had ik een uitvaart in Limburg, en daar betaalde de familie 700 euro voor twintig jaar grafrecht. Dat is in Amsterdam veel en veel duurder."

Cremeren is goedkoper dan begraven als de familie voor een particulier graf kiest, vertelt Somsen. Bij een begrafenis in een algemeen graf, dat wordt gedeeld met anderen, zijn de kosten ongeveer net zo veel als een crematie.

"Om de as te laten uitstrooien op een veld naast het crematorium, moet de familie betalen als ze erbij willen zijn. Zonder familie is dat wel vaak gratis. Zelf uitstrooien kan ook, als er toestemming is van de eigenaar van de grond. Rijkswaterstaat beheert de rivieren, maar in zee zijn er regels. Zorg alleen dat wel met respect gebeurt en dat anderen er niet ongewild mee worden geconfronteerd."