De voedselbanken hebben hun toelatingsnorm verruimd, en meer mensen kunnen dus aanspraak maken op de voedselpakketten. Door bijvoorbeeld laaggeletterdheid of schaamte weet nog niet elke hongerige in Nederland de weg naar de voedselbank te vinden. Tijd voor actie, zegt Voedselbanken Nederland.

Wat de gang naar de voedselbank lastig maakt, is niet alleen de bureaucratie, maar ook de letterlijke weg er naartoe, vertelt Fanny uit Heinoo. "Wij hebben acht kinderen, van wie er vier nog thuis wonen. Toen bleek dat we een voedselpakket konden krijgen vanwege onze schulden bij de Belastingdienst, moesten we een eindeloze procedure in."

"Een intake waarin we onze inkomens van de afgelopen jaren moesten laten zien en alle bankrekeningen van alle kinderen, die op nul moesten staan. We hadden een auto omdat mijn man vrachtwagenchauffeur is en naar het wagenpark moet kunnen rijden. Die moest weg, want dat is eigen vermogen."

"Al je spaargeld moet je eerst opeten. Ik ben echt dankbaar dat we wekelijks die boodschappen krijgen, maar het is geen makkelijke keuze. Iedere week aansluiten in die karavaan van lege kinderwagens, fietskarren, scootmobiels en hondenkarren. Ik kan me voorstellen dat dat schaamte opwekt. "

'We vinden elkaar niet'

1,2 miljoen mensen in Nederland leven onder de armoedegrens, volgens cijfers van het Cultureel Plan Bureau.  Niet iedereen in die doelgroep heeft honger, maar velen van hen wel of ze ervaren in ieder geval voedselonzekerheid, zegt Pien de Ruig van Voedselbanken Nederland. Toch is het aantal afhalers een stuk lager dan het aantal mensen dat in armoede leeft. In 2018 kregen 132.500 mensen voedselhulp bij een van de 168 voedselbanken in Nederland.

“Die karavaan naar de voedselbank vol lege kinderwagens, scootmobiels en hondenkarren: dat wekt schaamte op”
Fanny, voedselbankklant

"We vinden elkaar dus vaak niet. Er zijn verschillende oorzaken voor te bedenken: laaggeletterde mensen in armoede vinden de juiste informatie niet, er is schaamte of mensen weten niet dat ze in aanmerking komen voor voedselhulp."

Omdat de btw dit jaar is gestegen van 6 naar 9 procent is de toelatingsnorm voor de voedselbanken verruimd, vertelt De Ruig. Zowel het basisbedrag en het bedrag per persoon is ten opzichte van 2018 5 euro hoger. Na aftrek van vaste lasten, huur, energie en verzekeringen, mogen mensen een hoger bedrag overhouden om in aanmerking komen voor een boodschappenpakket: 225 euro.

'Kwaliteit voedselpakket sinds 2016 enorm vooruitgegaan'

De Ruig: "We hebben een donatie gekregen om met een animatieproject te beginnen om laaggeletterden beter te bereiken. Ook willen we de uitgiftepunten anders organiseren: dus niet meer in de rij voor een pakket, maar een soort supermarkt met schappen waar mensen kunnen winkelen. In een aantal gemeenten gebeurt dat al en de hoop is dat dat wordt overgenomen door andere voedselbanken."

Het streven is 25 eenheden in elk pakket, zegt De Ruig, allemaal producten in de schijf van vijf. "De kwaliteit van de pakketten is er sinds 2016 enorm op vooruitgegaan: toen werd het door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit toegestaan om vlees in te vriezen op de ten minste houdbaar tot-datum."

“Ik wil niet ondankbaar zijn, maar een groot gedeelte belandt alsnog in de vuilnisbak”
Yvonne, voedselbankklant

Deze regelgeving maakt het samenwerken met de retailers veel gemakkelijker, omdat de voedselveiligheid zo gegarandeerd wordt. "Elk pakket heeft nu dus een waarde van zo'n 50, 60 euro." De samenstelling van de pakketten is overal anders: in voedselarme gebieden zoals Friesland is het aanbod anders dan in het Westland, waar volop verse groenten wordt geleverd door de telers, aldus De Ruig.

'Wat moet ik met cassave?'

Yvonne uit het Groningse Wildervank maakt sinds een jaar gebruik van de voedselbank. "Laatst zaten er cassavewortels in. Ik weet niet wat ik daarmee moet. Vorige week zes bakken kwark, allemaal houdbaar tot precies die dag dat ik ze ophaalde. Ik wil niet ondankbaar zijn, maar een groot gedeelte belandt alsnog in de vuilnisbak."

Ze zit flink onder de norm die Voedselbank Nederland stelt en heeft per week 20 euro te besteden. "Het is elke maand watertrappelen. Ik zit in deze situatie omdat ik vijf jaar geleden ben gevlucht met mijn dochter vanwege huiselijk geweld. Ik ben volledig afgekeurd. Het lukte best aardig met mijn WAO, maar toen mijn dochter vorig jaar achttien werd, stopte de kinderbijslag en het kindgebonden budget."

De btw-verhoging maakt het leven nog duurder, vertelt Yvonne. "Ik heb even gekeken, en ik krijg er elke drie maanden slechts 29 euro bij." De schaamte over gebruikmaken van de voedselbank heeft Yvonne niet meer. "Mijn dochter wel. Ik ga altijd alleen, ook al kan ik die boodschappen lastig dragen met mijn rug. Ik heb vier hernia's gehad. Mijn dochter wil absoluut niet mee, en ze wil ook niet dat iemand het weet."

'Heel spannend, binnenkort zonder voedselbank'

Drie jaar mogen mensen gebruikmaken van voedselhulp, vertelt De Ruig. Daarna is het de bedoeling dat afnemers financieel weer zijn opgekrabbeld. Fanny uit Heinoo begint deze maand aan een leerbaan in de zorg, dankzij ondersteuning van de Gemeentelijke Kredietbank, een onbetaalde stageplek en maanden van hard werken.

"Onze schulden zijn bijna afbetaald en de jongste gaat naar school. Het is heel spannend om het zonder de voedselbank te doen, want met ons grote gezin komt het neer op boodschappen van zo'n 100 euro per week."

"Maar we zijn ook wel toe aan gewoon eten. De hele maand december kregen we reebiefstuk en fazant. Heel erg luxe, maar te veel van het goede. Met 20 liter bosvruchtenyoghurt per week kunnen we ook niet zo veel."