Sparen is verstandig, maar hoe pak je het aan? Kun je het beste aan het begin of juist aan het eind van de maand geld opzijzetten? Is het sparen met koopzegels dé spaarmethode in tijden van lage rentes? En zijn er misschien ook tactieken die je beter kunt vermijden?

NU.nl spreekt Karin Radstaak van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) en vastgoedeconoom Dirk Brounen van Tilburg University, die naast zijn hoogleraarschap schrijft over 'financiële fitheid'.

Koopzegels in tijden van lage rente

Koopzegels werden lang afgedaan als oubollig, maar worden inmiddels geroemd als de vergeten groente onder de spaarmogelijkheden. Het concept is simpel: per 1 euro boodschappen koop je in het geval van Albert Heijn een zegel van 10 cent. Bij inlevering van een volle kaart ter waarde van 49 euro krijg je 52 euro terug.

“We horen zelfs van mensen die hun vakantie ermee betalen.”
Karin Radstaak, Nibud

Het komt neer op 3 euro winst en dus 6 procent rente. Dat is meer dan alle banken op dit moment bieden. Bij Jumbo en Coop gaat het om 4 procent en bij Plus zelfs om 50 procent. Let wel: bij die laatste keten moet je 200 euro uitgeven voor je 2 euro hebt gespaard.

"Het is een slimme manier van sparen", beaamt Radstaak. "Als je ergens toch al boodschappen doet, kun je hier prima mee sparen. We horen zelfs van mensen die hun vakantie ermee betalen."

Toch benadrukt Radstaak dat het alleen voor vaste klanten handig is. "Doe je gewoonlijk bij een goedkopere supermarkt je inkopen, blijf dat dan doen." Koopzegels vind je namelijk niet bij de discounters, maar eerder bij duurdere supermarkten.

Ook is het raadzaam je in te dekken tegen de psychologische neveneffecten van het sparen van koopzegels. Zo kun je eerder geneigd zijn voor een hoger bedrag in te kopen, omdat er dan sneller een zegelboekje vol is. Let er dus op dat je alleen koopt wat gewoonlijk ook in je mandje terecht zou komen.

Aan het begin of eind van de maand sparen?

Spaar in ieder geval 10 procent van je nettomaandinkomen, of wat je kunt missen. Dat is de vuistregel die het Nibud hanteert. Maar hoewel het logisch klinkt om aan het eind van de maand weg te zetten wat je overhoudt, is dat volgens het instituut juist geen goed idee.

"Het is veel ingewikkelder om telkens in gedachten te houden dat je iets wil overhouden", zegt woordvoerder Radstaak. "Gedurende de maand wordt het dan verleidelijk om het geld toch uit te geven, bijvoorbeeld omdat die ene broek net in de aanbieding is."

Ze raadt dan ook aan om als je inkomen binnen is meteen geld opzij te zetten. "Krijg je je loon op de 23e, stel dan in dat er op de 24e automatisch een bedrag naar je spaarrekening gaat."

Vervolgens is het volgens Radstaak van belang een realistisch bedrag te kiezen. "Weet wat er binnenkomt en wat eruit gaat", adviseert ze. Met een realistische jaarbegroting kun je inschatten of de vuistregel van 10 procent sparen ook voor jou opgaat of dat je misschien zelfs meer opzij kunt zetten.

Maar let op: zet niet te veel geld weg. Als je altijd in de loop van de maand terugboekt, verlaagt dit namelijk de drempel om geld van je spaarrekening te halen.

Check je uitgaven (en of je het ermee eens bent)

Hoogleraar Dirk Brounen ziet ook de waarde van een duidelijk uitgavenoverzicht. "Kies een doorsnee maand en breng achteraf je uitgaven onder in rubrieken", adviseert hij. "Pas dan krijg je inzicht in grote kostenposten, en kun je gaan besparen. Anders is het als zeggen dat je 5 kilo wilt afvallen, terwijl je niet weet hoe zwaar je bent."

“Als mensen 3 euro willen betalen voor Starbucks-thee, moeten ze dat natuurlijk gewoon doen.”
Dirk Brounen, hoogleraar Tilburg University

Heb je de lijst met uitgaven klaar, dan kun je de rubrieken langsgaan. "Stel jezelf dan de vraag per categorie: willen we hier zoveel aan uitgeven? Misschien geef je 300 euro per maand aan kranten- en tijdschriftenabonnementen uit, terwijl niemand ze leest. Dan is het gemakkelijk besparen."

"Maar het kan natuurlijk ook zo zijn dat je je uitgaven hun prijs waard vindt", vervolgt Brounen. "Als mensen regelmatig 3 euro willen betalen voor Starbucks-thee, moeten ze dat natuurlijk gewoon doen."

Beleggen of speculeren met cryptogeld

Een Amerikaans gezin dat al het geld in bitcoins of ander cryptogeld investeert: dat hoort het Nibud niet graag. "Wij adviseren om voor dit soort speculaties alleen geld te gebruiken dat je écht kunt missen. Dat geldt ook voor beleggen in het algemeen", aldus Radstaak.

"Zorg dat je buffer er geen last van heeft", vervolgt ze. Je kunt bijvoorbeeld met de rekenhulp van het Nibud bepalen welk bedrag verstandig is om als buffer aan te houden. Onder meer je bezittingen worden hierbij meegenomen, zodat je je kunt indekken voor vervanging.

'Denk aan duurzaamheid'

Zonnepanelen, je huis beter isoleren, van het gas af, maar ook meer fietsen: het zijn allemaal ingrepen die volgens Brounen niet alleen positief zijn voor het milieu. "Zelf aan de slag gaan met duurzaamheid is erg rendabel. De komende jaren zullen duurzame keuzes ook steeds meer beloond worden, durf ik wel te stellen." Hij tipt terugverdientools, waarbij je voor je eigen situatie kunt checken wanneer je een investering terugverdient. "Veel ingrepen zijn puur financieel gezien erg verstandig."

Brounen raadt bovendien aan verder te kijken dan alleen je woning. "Zelf hebben we besloten onze tweede auto weg te doen en een elektrische fiets te kopen", aldus de econoom. "Daarmee zijn we duurzamer bezig, bewegen we meer, besparen we kosten die de komende jaren alleen maar hoger worden, en sparen we bovendien de kilometervergoeding op die we gewoonlijk aan diesel kwijt waren."

'Sparen doe je niet voor de rente'

Als laatste drukt de Nibud-woordvoerder ons op het hart dat sparen niet gaat om zoveel mogelijk rente binnenharken. "Mensen zeggen met de huidige rentes weleens: sparen levert niets op. Maar rente is niet een reden om te sparen. Geld opzijzetten is bedoeld om iets achter de hand te hebben."

Radstaak stelt verder dat geld nog altijd het veiligst is op een bankrekening in plaats van in een potje op de schoorsteenmantel. "Van een spaarrekening kan het niet gestolen worden."