De nieuwe Nederlandse Hypotheekinstelling (NHI) komt er niet. Doel was om de financiering van de woningmarkt te verbeteren.

Dat blijkt dinsdag uit een Kamerbrief van minister Stef Blok (Wonen en Rijksdienst).

De Europese Commissie heeft het plan afgeschoten omdat ze de NHI beschouwt als ongeoorloofde staatssteun. In stilte is een jaar gepraat tussen ministeries en de Europese Commissie. Dat staat in de rapportage die kwartiermaker Jan Van Rutte heeft opgesteld. Hij heeft de haalbaarheid van het plan onderzocht.

Het kabinet kwam in 2013 met het plan zodat pensioenfondsen en verzekeraars meer konden investeren in het land. De NHI moest 'hypotheekobligaties' met 100 procent staatsgarantie uitgeven.

Met de opbrengst zou de NHI vervolgens pakketten hypotheken opkopen van banken. Dat zou banken meer adem geven om leningen te verstrekken. De overheid zou dan garant staan voor de risico's.

Niet eens

Maar omdat de Europse Commissie en de banken het niet eens werden over hoe dat voordeel moest worden doorberekend aan de klanten, is er volgens Brussel sprake van ongeoorloofde staatssteun, stelt Van Rutte in zijn rapportage.

De Europese Commissie laat weten dat het opkopen van hypotheken door de overheid marktverstorend kan werken, omdat deelnemende banken hier voordeel van kunnen hebben. Dat is in de strijd met de mededingingsregels. Als het voordeel volledig aan consumenten wordt doorgegeven, dan bieden de Europese regels wel ruimte, aldus een woordvoerder van de Europese Commissie.

"Helaas is het niet mogelijk gebleken om tot een maatstaf te komen die alle partijen voldoende comfort kan geven dat enerzijds geen staatssteun wordt verleend en anderzijds niet ertoe leidt dat meer financieringsvoordeel moet worden doorgegeven dan dat door woningfinanciers is genoten", schrijft Blok.

Niet opportuun

Het kabinet vindt het nu "niet opportuun" om vergelijkbare alternatieven te onderzoeken, omdat de hypotheekmarkt volgens Blok positieve ontwikkelingen laat zien.

Blok zegt daarin dat er nieuwe aanbieders op de hypotheekmarkt zijn, zoals verzekeraars, pensioenfondsen en beleggingsfondsen. Daardoor is de concurrentie op de hypotheekmarkt toegenomen. Nederlandse hypotheken worden volgens Blok gezien als interessante belegging.