Consumenten zullen nauwelijks iets merken van de renteverlagingen die de Europese Centrale Bank (ECB) donderdag heeft afgekondigd, zegt de Tilburgse hoogleraar economie Harald Benink.

Mogelijk dat de hypotheekrente iets daalt en de spaarrente, maar dat zal marginaal zijn, denkt hij. Zijn collega Sylvester Eijffinger, eveneens verbonden aan de Universiteit Tilburg, is stelliger. ''Effecten voor de consumenten zijn er totaal niet.''

Voor het goede begrip, het gaat hier om de directe effecten. De ECB hoopt met de renteverlagingen te bereiken dat banken hun overtollig geld niet langer veilig wegzetten bij de ECB, maar het daadwerkelijk in de reële economie investeren via leningen aan bedrijven en particulieren.

Dat zou het herstel van de economie in de eurozone in een hogere versnelling moeten brengen, en dat is uiteindelijk goed voor iedereen.

'Symboolpolitiek'

Maar of de ECB dat met de renteverlagingen voor elkaar krijgt, ook daar twijfelen beide economen aan. ''De rente is al zo lang zo laag, dan had de economie al lang moeten groeien'', zegt Benink. Eijffinger zet de renteverlagingen weg als ''symboolpolitiek''.

Naast het verlagen van de rente kondigde ECB-president Mario Draghi aan dat de centrale bank tot 2018 voor in eerste instantie 400 miljard euro langetermijnleningen aan financiële instellingen in de eurozone gaat verstrekken. Ook dat moet banken stimuleren geld in de reële economie te steken.

Groot risico

Benink en Eijffinger hadden op meer gehoopt. Het probleem is volgens hen dat banken het verstrekken van leningen aan met name mkb-bedrijven, een sector die van groot belang is voor de economie in de eurozone, nog altijd als een groot risico beschouwen.

De ECB had een deel van dit risico kunnen overnemen. Dat zou volgens beide economen meer zoden aan de dijk hebben gezet.

De Nederlandsche Bank

De renteverlaging van de ECB leidt waarschijnlijk tot lagere rentes op spaarrekeningen, zo schrijft De Nederlansche Bank donderdag. Een negatieve spaarrente zal zich gezien de ervaringen in andere landen waarschijnlijk niet voortdoen.

Het bestuur van de ECB, waar DNB-president Klaas Knot zitting in heeft, besloot donderdag de rentetarieven te verlagen. De depositorente werd verlaagd van 0 naar -0,1 procent. Dit betekent dat banken moeten betalen als ze kapitaal bij de centrale bank willen stallen.

Spaargeld

Dat deze negatieve rente niet wordt doorberekend komt doordat consumentenspaargeld 'een belangrijke, stabiele en daarmee gewilde bron van financiering zijn voor banken', aldus DNB. In Zwitserland en Denemarken, waar eerder van negatieve rentes sprake was, werd de renteverlaging ook slechts voor een deel doorberekend in de spaarrentes.

Het effect van de lagere rentes op de tarieven die banken rekenen voor leningen, zoals hypotheken of bedrijvenleningen, is volgens DNB niet zo duidelijk. Het ligt in de lijn der verwachting dat de rente daalt. Aangezien de rentes ook door andere factoren worden bepaald, zoals de hoogte van het risico, is dat niet zeker. Bij de Denen en Zwitsers daalden de uitleentarieven voor huishoudens en bedrijven destijds licht.

Daling hypotheekrente nog niet gestopt