AMSTERDAM - Gemiddeld zijn de lonen in het afgelopen jaar door afgesloten cao’s met 1,6 procent gestegen. Dat is een fractie lager dan vorig jaar, toen de lonen met 1,7 procent stegen.

Dit blijkt woensdag uit cijfers van werkgeversvereniging AWVN. "Het aantal afgesloten cao's is nog nooit zo laag geweest", zo licht een woordvoerder toe aan NU.nl.

De vakbonden hadden ingezet op een maximale gemiddelde loonstijging van 2,5 procent. 

In de chemie werd met 2,1 procent de grootste gemiddelde loonstijging afgesproken. Bij de overheid is de stijging het laagst met 1 procent.

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien . De gegevens zijn afkomstig van CBS. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Historisch laag

Wat tegenvalt, is dat vorig jaar voor veel cao's die afliepen geen nieuwe overeenkomst tussen werkgevers en werknemers kon worden gemaakt.

Er werden vorig jaar slechts 352 nieuwe cao's afgesloten, terwijl er 510 cao's verliepen. Dit betekent dat ruim 800.000 werknemers in Nederland momenteel werken onder oudere arbeidsvoorwaarden. Cao's lopen in Nederland maximaal 5 jaar. 

In november waarschuwde de werkgeversorganisatie al dat het aantal afgesloten cao's in 20 jaar tijd niet zo laag was als vorig jaar.

Voorzichtig

Volgens AWVN komt dit doordat werkgevers én werknemers door de huidige economie voorzichtig zijn met het maken van nieuwe afspraken.

"Werknemers wachten af omdat ze denken dat er voor hen meer in zit mocht de economie weer aantrekken. Werkgevers vrezen juist dat het nog slechter zal gaan en zijn bang te veel weg te geven."

Harder

Ook FNV stelt dat de cao-onderhandelingen 'moeizaam' verlopen.  "Er is minder te verdelen, dus wordt er harder onderhandeld", aldus een woordvoerder. "Er wordt gesteggeld over wie de rekening van de crisis moet betalen."

Dat de onderhandelingen dit jaar zo zijn vertraagd, komt volgens de vakcentrale mede door de onzekerheid over de pensioenen.

Het is niet duidelijk of en in welke mate deze gekort moeten worden en wat dit betekent voor de afdracht van de werkgevers aan de pensioenen.  

Ook wijt de FNV de trage onderhandelingen aan de nullijn die bij de ambtenaren geldt, dat werkgevers vasthouden aan flexcontracten en dat er wordt gepraat over langer doorwerken terwijl de werkloosheid juist stijgt. 

Achterhaald

Volgens AWVN is het idee van een centrale looneis van maximaal 2,5 procent, zoals door de vakbonden voor 2012 en ook voor 2013 wordt geëist 'achterhaald' wegens het economische klimaat en de diversiteit tussen de verschillende sectoren.

"In de bouw gaat het heel slecht en is zo'n loonstijging nu echt niet mogelijk, terwijl het in andere sectoren ondanks het huidige klimaat nog wel redelijk goed gaat", aldus de woordvoerder. 

FNV bestrijdt dit in een reactie naar NU.nl. "De lonen blijven al twee jaar achter bij de inflatie. We houden met onze maximale looneis juist rekening met de verschillen tussen de sectoren."

Langer doorwerken

In een cao worden afspraken gemaakt over het loon, maar bijvoorbeeld ook over arbeidsomstandigheden, ontslagregelingen en het pensioen.

De werkgeversorganisatie noemt het een lichtpunt dat vorig jaar in de afspraken over scholing, oudere werknemers, diversiteit en vitaliteit van werknemers een grote rol speelden. In acht van de tien nieuwe cao´s zijn dergelijke afspraken gemaakt.

"Allemaal afspraken die op termijn groei van de arbeidsproductiviteit opleveren en het langer doorwerken van werknemers mogelijk maken."

2013

Na volgend jaar lopen er, zoals nu bekend, 129 cao's af voor in totaal 1,45 miljoen werknemers. Op basis van deze cao's bedraagt de gemiddelde loonstijging in het jaar 2013 1,5 procent.

Donderdag zal het Centraal Bureau voor de Statistiek ook cijfers over de cao-lonen over 2012 bekendmaken.