De schadeafhandeling en versterkingsoperatie vanwege de schade als gevolg van de aardbevingen door gaswinning in Groningen moeten als een crisis worden aangepakt, schrijft het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) dinsdag.

Dit moet volgens de toezichthouder gebeuren onder het gezag van een organisatie, met een eigen mandaat en budget.

Alleen door de operatie als crisis te benaderen, "bereik je de vereiste snelheid die nodig is voor de veiligheid van de Groningers", stelt het SodM. De toezichthouder ziet daarbij een sleutelrol voor de Nationaal Coördinator Groningen (NCG).

De schadeafhandeling en de versterking van huizen moeten volgens het SodM worden samengevoegd. "Bij de huidige voortgang van de schadeafhandeling en van de versterking zal de maatschappelijke ontwrichting als gevolg van de gaswinning in Groningen blijven toenemen", aldus het SodM.

Snelle afbouw van gas nog niet genoeg volgens SodM

Na de beving in Zeerijp in januari 2018 jaar kwam de afbouw van de gaswinning, die in 2030 helemaal nul moet zijn, in een stroomversnelling. Dat is echter nog niet genoeg, vindt het SodM.

Vanuit het oogpunt van veiligheid adviseert de toezichthouder de gaswinning volgend jaar al te maximeren op 12 miljard kubieke meter gas. Het ministerie van Economische Zaken ging er eerder van uit dat de bovengrens van 12 miljard kubieke meter uiterlijk in oktober 2022 zou worden behaald.

Het is uiteindelijk aan de minister van Economische Zaken en Klimaat, Eric Wiebes, om een afweging te maken tussen de veiligheid en de leveringszekerheid van gas aan Nederlandse huishoudens.

De toezichthouder schrijft hierover dat "enige mate van risico en impact op de leveringszekerheid moet afgewogen worden ten opzichte van de risico’s en impact die de gaswinning met zich meebrengt voor de Groningers."

Ook adviezen die direct doorgevoerd kunnen worden

Omdat een crisisaanpak tijd nodig heeft, komt de SodM met adviezen die direct doorgevoerd kunnen worden. Zo kan er direct worden begonnen met de versterking van de ongeveer driehonderd al beoordeelde gebouwen, zonder de herbeoordeling af te wachten.

Zoals gemeld krijgt de NCG wat de toezichthouder betreft een sleutelrol. Dat betekent in de praktijk een zo groot mogelijk mandaat en een eigen budget.

Zo kan er haast worden gemaakt met al geopperde ideeën zoals de 'aannemersvariant'. Daarmee kunnen bewoners zelf hun schade en versterking tot 10.000 euro laten afhandelen, zonder dat zij daarvoor allerlei formulieren voor moeten invullen.

Wiebes laat weten een crisisaanpak zoals SodM binnenkort met de NCG te bespreken. Over het sneller omlaag brengen van de gasproductie naar 12 miljard kubieke meter is de bewindsman nog voorzichtig. Dat is een enorme uitdaging en dat zal niet makkelijk worden." Medio volgende maand laat hij weten hoe ver de winning verlaagd kan worden.

De Tweede Kamer riep Wiebes vorige week in een debat nog op om haast te maken met de verstevigingsoperatie, nadat de regio opnieuw met een beving te maken kreeg.

'Voor het eerst niet leveringszekerheid, maar veiligheid voorop'

Derwin Schorren van de actiegroep Groninger Bodem Beweging (GBB) concludeert naar aanleiding van het advies dat voor het eerst niet de leveringszekerheid, maar de veiligheid van Groningers voorop staat.

"De SodM laat zich zien als toezichthouder die opkomt voor de Groningers, zonder rekening te houden met de belangen van Shell en het Rijk", aldus Schorren.

De GBB is ook blij met de rol die de toezichthouder voor de NCG in petto heeft. "De NCG is op dit moment een instantie met te weinig geld en te weinig mankracht die te bureaucratisch is opgezet."

"Door de NCG meer geld en ook meer bevoegdheden te geven, kan er een stevige organisatie worden neergezet die de versterking van de woningen in dit gebied goed op poten kan zetten", aldus de belangenorganisatie.