Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) adviseert dat de gaswinning in Groningen moet worden teruggebracht van 21,6 naar 12 miljard kuub per jaar. Deze maatregel is volgens de toezichthouder nodig na de aardbeving in Zeerijp van 8 januari.

Ook wil het SodM dat er helemaal geen gas meer gepompt wordt in de regio Loppersum, waar de aardbeving op 8 januari plaatsvond. Dit maakt de toezichthouder donderdag bekend. 

Het SodM is van mening dat een forse ingreep noodzakelijk is om de kans op schade door aardbevingen te verlagen. "De onzekerheden zijn groot, daarom zijn we aan de veilige kant gaan zitten", aldus Theodor Kockelkoren, inspecteur-generaal van het SodM. "Het gaat immers om de veiligheid van de Groningers."

Met een winning van 12 miljard kuub per jaar voldoet de toezichthouder naar eigen zeggen met 90 procent zekerheid aan de veiligheidsnorm. Het zou ervoor moeten zorgen dat de kans op aardbevingen, "ook de zwaardere", sterk afneemt. "Maar de kans blijft dus bestaan."

Het advies is donderdag naar minister Eric Wiebes van Economische Zaken gestuurd. Deze zegt "zo snel mogelijk" te verlagen naar de 12 miljard kuub. 

Code rood

De toezichthouder noemde de situatie in Groningen eerder al 'code rood', en drong aan op forse afname van de gaswinning. In het advies houdt het SodM geen rekening met de leveringszekerheid van het Groningse gas, maar beperkt het zich tot het beoordelen van de veiligheidssituatie van de Groningers. 

De minister liet eerder al weten "zo klem als een deur te zitten", omdat hij te maken heeft met de grootverbruikers in het bedrijfsleven, leveringszekerheid voor huishoudens en contracten met het buitenland.

Leveringszekerheid

Uit een analyse van de Gasunie, die donderdag is aangeboden aan Wiebes, blijkt dat de verlaging van de gaswinning op het gebied van leveringszekerheid mogelijk is als deze afhankelijk wordt van de temperatuur. "In dat geval is voor de leveringszekerheid een gaswinning nodig tussen 14 miljard kuub Groningengas in een mild jaar, zoals de afgelopen januarimaand, en 27 miljard miljard kuub in een extreem koud jaar." 

Hiermee komt de gaswinning in een mild jaar dus nog 2 miljard kuub boven wat SodM adviseert. Ook zegt de Gasunie dat, als per direct wordt overgestapt op temperatuurafhankelijk produceren, de gaswinning nauwelijks omlaag kan gaan: namelijk tussen de 19,5 en 21 miljard kuub. Dit gaat dan om het gasjaar dat loopt tot oktober 2018. 

Zeerijp   

De aardbeving in het Groningse Zeerijp (gemeente Loppersum) was met een magnitude van 3.4 de zwaarste sinds 2012. "Bijna drieduizend schademeldingen zijn binnengekomen, en een aantal gebouwen is onbewoonbaar verklaard", meldt de toezichthouder. 

Volgens het SodM kan deze aardbeving veroorzaakt zijn doordat bij vorst de gaskraan open wordt gedraaid in de regio Loppersum. "Het is mogelijk dat het open- en dichtdraaien van de clusters heeft geleid tot de beving bij Zeerijp", aldus de toezichthouder.

Als gevolg van de voor de provincie zware beving, trad het zogeheten meet- en regelprotocol in werking. Dit gebeurt als er relatief veel of zware aardbevingen plaatsvinden. Het hoogste interventieniveau, de eerder genoemde code rood, werd bereikt door Zeerijp.

Gezondheid

"De beving heeft een flinke impact gehad", zegt het SodM donderdag. De toezichthouder wijst erop dat de aardbevingen in de provincie "doorwerken op het welbevinden en de gezondheid van de mensen".

Uit een woensdag gepubliceerd rapport van onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat de gezondheidsrisico's voor de inwoners in Groningen een alarmerend niveau hebben bereikt. 

Tienduizend inwoners hebben acute gezondheidsproblemen als gevolg van de stress die de aardbevingen met zich meebrengen. Hierdoor hebben ze een verhoogd arbeidsverzuim en meer kans op een burn-out. 1.800 mensen hebben een hoog risico op angst‑ of depressiestoornissen, melden de onderzoekers.

Halvering

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) stelde twee weken geleden dat de gaswinning in het gebied, die nu ligt op 21,6 miljard kuub per jaar, moet worden gehalveerd om weer 'code groen' te bereiken. Dit is gebaseerd op de meest recente onderzoeken. 

Donderdag liet de NAM in een reactie op het advies van de toezichthouder weten af te wachten waar Wiebes mee gaat komen. ''Het is nu aan de minister om op basis van alle adviezen van de afgelopen weken een besluit te nemen over de te nemen maatregelen. We gaan ons hierop voorbereiden'', aldus het dochterbedrijf van Shell en ExxonMobil.

Ook Shell laat in een reactie weten ook af te wachten waar de minister mee gaat komen.