De Groningers willen maar één ding: de gaskraan moet dicht. Het tempo waarmee mag alleen afhankelijk zijn van de veiligheid. "Straks vallen er slachtoffers. Dat is het laatste wat we willen."

Na de beving van maandag in het Groningse Zeerijp, met een magnitude van 3.4 de sterkste sinds 2012, staat de noordelijke provincie weer volop in de schijnwerpers, maar de boodschap van de bewoners is nog altijd dezelfde.

"Dit duurt al zo lang en er gebeurt niets. Er staan huizen op instorten. Er staan mensen op instorten", zegt Rense Sinkgraven (52).

Hij staat woensdagavond met enkele tientallen demonstranten bij de ingang van een evenementenhal in Groningen waar minister Eric Wiebes (Economische Zaken) op ieder moment kan arriveren voor een nieuwjaarsreceptie met ondernemers uit de regio.

Op verzoek van de organisatie hebben de actievoerders een bord meegenomen met een boodschap voor Wiebes erop. "Wij zijn er kapot van", staat er op die van Sinkgraven.

"S.O.S. Het is vijf over twaalf", luidt de meegenomen tekst van Wim Orsel (60). "Ze moeten de gaskraan dichtdraaien. Helemaal. Anders vallen er straks slachtoffers. Dat is het laatste wat we willen", zegt hij.

Orsel staat er samen met Gerard Loos (50) uit Oude Pekela. Het dorp ligt aan de rand van het bevingsgebied, maar ook daar neemt de angst inmiddels toe, zegt Loos.

Juist als de twee mannen hun frustraties verder willen onderbouwen, arriveert Wiebes bij de nieuwjaarsreceptie. De actievoerders beginnen direct met boegeroep. "Gas terug. Gas terug", roepen ze.

Schade

Even daarvoor had Wiebes een overleg met betrokken bestuurders in het provinciehuis in Groningen over de voortgang van de protocollen voor bewoners met schade vanwege de bevingen. De ontmoeting stond al een tijdje gepland, maar is vanwege de recente gebeurtenissen onder enorme druk komen te staan.

Het herstel verloopt uiterst moeizaam. Op dit moment zijn er zelfs helemaal geen bestaande regels waardoor de bewoners van Zeerijp niet geholpen worden. Er zijn sinds de aardbeving maandag in Zeerijp meer dan dertienhonderd schademeldingen binnengekomen bij het Centrum Veilig Wonen (CVW).

Tot voor kort was de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) betrokken bij de schadeafhandeling, terwijl zij juist verantwoordelijk zijn voor de schade. De slager die zijn eigen vlees keurt, klinkt het in Groningen.

"Een drama", noemt René Paas die situatie. Paas is commissaris van de Koning in Groningen en was ook bij de bijeenkomst met Wiebes in het provinciehuis aanwezig. Hij typeert de gang van zaken alsvolgt: "Ik rij een deuk in jouw auto en ik mag vervolgens bepalen of die deuk er al zat en wat de herstelkosten zijn."

Sinds vorig jaar is de NAM dan ook uit het schadeproces gehaald. Een bevrijding noemt Paas die stap. Dat het vervolgens zo lang duurt voordat er nieuwe afspraken liggen, had niemand durven vermoeden, aldus de commissaris.

Traineren

Sinkgraven had ook met herstel te maken nadat zijn huis in Schouwerzijl, zo'n twintig kilometer ten noorden van Groningen, was beschadigd door de bevingen. "Bureaucratisch traineren", noemt hij de processen en gekissebis met experts die andere oorzaken aanwezen dan de beving. "Terwijl je alleen maar wil dat die schade hersteld wordt."

Er liggen inmiddels nieuwe voorstellen van maatschappelijke en bestuurlijke stuurgroepen, maar daar is vanuit Economische Zaken nog geen antwoord op gekomen. "Als Wiebes zegt dat hij zo snel mogelijk een nieuw schadeprotocol wil, moet hij gewoon zijn werk doen", zegt vijftiger Coert Fossen.

Fossen zit als bestuurslid van de belangengroep de Groninger Bodem Beweging bovenop de laatste ontwikkelingen van de gaswinning en schadeafhandeling, maar bezoekt deze actie strikt op eigen titel.     

Fossen weet niet waarom er nog steeds geen oplossing is, maar hij heeft wel een vermoeden wie er dwarsligt. "De mogelijke dader is natuurlijk de NAM."

Verlagen

De NAM stelde woensdag zelf voor de gasproductie "substantieel" te verlagen, maar noemde daarbij geen getallen. Dat het aardoliebedrijf zelf dit initiatief neemt, is uitzonderlijk. Wat het kabinet betreft moet de productie omlaag naar ongeveer 20 miljard kuub per jaar in 2021.

Fossen is niet onder de indruk. "Waar de NAM mee komt, is niet voldoende. Er moet nu radicaal iets veranderen."

Voor Wiebes heeft schadeherstel, naast het terugschroeven van de gaswinning, topprioriteit. "Daar willen we heel veel haast mee maken", zei de bewindsman eerder op de dag. Hij wil wel eerst naar de wensen van alle betrokken partijen kijken. "Zonder draagvlak komen we hier niet uit."

SP-Tweede Kamerlid Sandra Beckerman, een van de aanjagers van de actie in Groningen, somt in een driepuntenplan op wat er volgens haar moet gebeuren: De gasproductie moet naar 0, een onafhankelijk schadefonds van de overheid moet ervoor zorgen dat gedupeerden niet meer direct met de NAM te maken hebben bij het uitbetalen van schade en de overheid moet investeren in de regio.

Die punten zal ze Wiebes volgende week dinsdag ook voorhouden als de Kamer met hem over Groningen debatteert.

Sinkgraven gaat verhuizen, alleen niet vanwege de bevingen. "Ik blijf in de provincie wonen. We nemen misschien een risico, maar we laten ons niet wegjagen en knokken gewoon door."