Dit is wat je moet weten over de gaswinning in Groningen

Hoewel in 2017 minder gas uit Groningse velden gepompt wordt, blijft de grond in de noordelijke provincie beven. Dit is wat je moet weten over de gaswinning in Groningen en de schadeafhandeling van de gedupeerden.

Het Groningse gasveld is een van de grootste ter wereld.

Met een grootte van 900 vierkante kilometer beslaat het veld ongeveer een derde van de provincie Groningen. Het veld werd in 1959 ontdekt en vanaf 1963 wordt er gas gepompt. 

Geschat wordt dat de Groningse gasbel 2.800 miljard kuub gas bevat. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), die het aardgas uit de grond haalt, verwacht dat de gaskraan nog vijftig jaar blijft openstaan. Wel zal de productie vanaf 2020 verder worden teruggeschroefd, omdat er steeds minder gas te halen is.

Het gas levert Nederland een flinke smak geld op voor de schatkist.

Sinds 1963 heeft de Groningse gasbel de Staat 265 miljard euro opgeleverd, becijferde de Algemene Rekenkamer. De ministers van Financiën hebben de afgelopen decennia de gasbaten dan ook als welkome inkomstenpost op de Rijksbegroting gezien. 

Als gevolg van de boringen beeft de grond.

Doordat het aardgas op ongeveer drie kilometer diepte in zandgesteente onder de grond ligt, daalt door de gaswinning de druk onder de bodem en kunnen bodemdalingen ontstaan. Hierdoor kunnen er aardbevingen voorkomen.

Met die aardbevingen hebben de Groningers het helemaal gehad. De schokken zorgen voor schade aan de huizen, maar leiden ook tot stress en slapeloze nachten, zeggen de Groningers.

Voormalig minister Henk Kamp (Economische Zaken) heeft de hoeveelheid gas die mag worden gewonnen meerdere malen aangepast.

Op advies van de toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), heeft Kamp besloten dat er minder gas mag worden gewonnen in Groningen. In 2016 mocht de NAM maximaal 24 miljard kuub gas winnen. In 2017 is dit nog eens met 10 procent verlaagd. Dit komt neer op 21,6 miljard kuub per jaar.

In 2015 werd voor het eerst door Kamp besloten dat de gaswinning omlaag moest. In 2014 ging het om 42 miljard kuub, een jaar later is dit teruggebracht naar 24 miljard kuub.

Mede door het terugschroeven van de gaswinning komt in 2018 in plaats van de verwachte 10 miljard euro, slechts 1,9 miljard euro aan totale gasbaten in de staatskas. 

Toch moet er opnieuw gekeken worden naar hoeveel gas mag worden gewonnen.

De Raad van State heeft dit in november besloten omdat in de gaswinningsbesluiten niet goed is gekeken naar bij welke hoeveelheid gaswinning de veiligheid van de Groningers gegarandeerd kan worden.

Eric Wiebes, de huidige minister van Economische Zaken, krijgt een jaar de tijd om met een nieuw besluit te komen. Tot die tijd blijft de gaswinning op 21,6 miljard kuub per jaar liggen. 

Door de teruggeschroefde gaswinning krimpt de economie in de provincie Groningen. 

De economie in de provincie Groningen is net als in 2015 als enige in Nederland het afgelopen jaar gekrompen. De oorzaak ligt bij de teruggeschroefde gaswinning in het gebied.

De economie kromp in 2016 met 1,7 procent. Als de gasproductie niet wordt meegenomen in de rekenmodellen, groeit de Groningse economie juist met 2,2 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

De NCG gaat alle panden in de kern van het aardbevingsgebied inspecteren.

Alle 23.500 panden in de kern van het aardbevingsgebied zullen in vijf jaar tijd door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) geïnspecteerd gaan worden. Hiermee stemde het Kabinet vrijdag 7 juli in. Het besluit staat in een addendum (toevoeging) op het Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 2017-2021.  

In 2017 zullen er vijfduizend inspecties plaatsvinden. De inspecties van zorgpanden worden uitgebreid naar zeventig. NCG gaat onder andere verpleeghuizen, verzorgingshuizen, woongemeenschappen en dagbestedingen inspecteren.

Het geld dat is vrijgemaakt om de bevingsschade op te vangen, is bijna op. 

Om de gevolgen van de gaswinning op te vangen voor de Groningers, is 1,3 miljard euro uitgetrokken. Dat geld zou de uitgaven van 2014 tot 2018 moeten dekken, maar eind 2016 was 96 procent van dat bedrag al uitgegeven, wat neerkomt op 50 miljoen euro.

Met name het afhandelen van de door aardbevingen aangerichte schade bleek duurder te zijn dan gedacht. Het kabinet rekende op 250 miljoen, terwijl er al ruim een half miljard euro aan is uitgegeven. 

De NAM is op 31 maart 2017 uit het proces van schadeafhandeling gestapt.

"Vandaag, vrijdag 31 maart, is om 12.00 uur het oude systeem van schadeafhandeling gesloten", zegt de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) Hans Alders tijdens een persconferentie. "Iemand die om 1 minuut over 12.00 uur een schade meldt, komt in de nieuwe situatie terecht." De NAM had deze plannen al; meerdere rapporten, onder meer van de gezaghebbende Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV), gaven hetzelfde advies omdat de NAM zelf een belangrijke partij in het geschil met de bewoners is.

Alders heeft een onafhankelijke commissie in het leven geroepen die de schadeafhandeling op zich neemt, een nieuw protocol opstelt en een nieuw handboek maakt voor de schadeafhandeling door gaswinning in Groningen.

De regionale partijen bereiken op 18 oktober een akkoord over het protocol. 

De regionale partijen zijn het eens over de inhoud van het schadeprotocol en sturen woensdag 18 oktober hun concept naar de NCG en het ministerie van Economische Zaken voor hun akkoord. 

De nieuwe deadline voor het in werking treden van het protocol, is niet bekend. Wel is in juli besloten de schademeldingen die sinds 31 maart gedaan zijn alsnog op te nemen, omdat Groningers anders te lang moeten wachten. 

De Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman hebben het kabinet opgeroepen om de problemen van de Groningers door de aardgaswinning serieus te nemen.

Reinier van Zutphen en Margrite Kalverboer zeggen op 6 april dat het "fundament van vertrouwen" tussen de overheid en de burgers in de provincie Groningen op een onaanvaardbare manier geschaad.

Het is de eerste maal dat de twee ombudsmannen gezamenlijk een oproep doen aan de overheid.

In de discussie rondom de gaswinning staat ook geestelijk lijden als gevolg van de bevingen centraal.

De rechtbank in Assen heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in maart van dit jaar aansprakelijk gesteld voor de immateriële schade van een aantal aardbevingsgedupeerden. Het gaat hierbij om lichamelijke klachten zoals hoofdpijn en psychische klachten zoals angst. 

Pieter Huitema, advocaat van de gedupeerden, spande namens 127 Groningers de zaak aan tegen de Nederlandse staat en de NAM. Voor een aantal van die zaken is de NAM aansprakelijk, is het oordeel. 

Ook de Nederlandse staat werd aangeklaagd, maar de rechtbank vond onvoldoende grond om de staat aansprakelijk te stellen. "Ze bevinden zich niet in hetzelfde maatschappelijke verkeer", luidt de verklaring.

De NAM heeft op 5 mei bekendgemaakt in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak. 

Het Openbaar Ministerie moet strafrechtelijk onderzoek doen naar de aardbevingsschade die is veroorzaakt door de gaswinning in Groningen. 

Het Openbaar Ministerie (OM) moet strafrechtelijk onderzoek gaan doen naar de aardbevingsschade die is veroorzaakt door de gaswinning van de NAM in Groningen. Het gaat hier om schade die gepleegd is tussen 1 januari 1993 en 14 april 2015. 

Dat heeft het Hof Arnhem-Leeuwarden donderdag 20 april bekendgemaakt. Het OM liet eerder weten de NAM niet te willen vervolgen, omdat dit onderwerp volgens het OM niet in het strafrecht thuishoort. Maar het Hof beslist dat dat toch moet gebeuren.

Verschillende rechtszaken, onder andere tegen de NAM, lopen nog. 

Woningeigenaren in Groningen hebben in maart een proces aangespannen om de NAM af te dwingen meer compensatie te betalen aan mensen die hun huis hebben verkocht in Gronings aardbevingsgebied. 

Woningeigenaren die hun huis in bevingsgebied van de hand hebben gedaan, komen momenteel al in aanmerking voor een compensatie van de NAM. "Maar deze vergoeding ligt substantieel lager dan de schatting van onze deskundigen", legt hun advocaat Pieter Huitema uit.

Een hoger beroep van de advocaat en de Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG) tegen de NAM betreffende de waardevermindering van huizen in Gronings aardbevingsgebied loopt nog. De uitspraak wordt in januari verwacht. 

Ook heeft de NAM op 5 mei bekendgemaakt beroep aan te tekenen tegen het besluit van de rechtbank Assen het bedrijf verantwoordelijk te stellen voor de immateriële schade van aardbevingsgedupeerden. Het is nog onbekend wanneer dit dient.

Lees meer over:
Tip de redactie