Hoewel in 2015 minder gas uit Groningse velden gepompt wordt, blijft de grond in de noordelijke provincie beven. Het aantal schademeldingen blijft stijgen. Dit is wat u moet weten over de gaswinning in Groningen.

Het Groningse gasveld is een van de grootste ter wereld.

Met een grootte van 900 vierkante kilometer beslaat het veld ongeveer een derde van de provincie Groningen. Het veld werd in 1959 ontdekt en vanaf 1963 wordt er gas gepompt. 

Geschat wordt dat de Groningse gasbel 2.800 miljard kuub gas bevat, waar sinds de eerste boringen tot eind vorig jaar nog 727 miljard kuub van over is.

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), die het aardgas uit de grond haalt, verwacht dat de gaskraan nog vijftig jaar blijft openstaan. Wel zal de productie vanaf 2020 verder worden teruggeschroefd, omdat er steeds minder gas te halen is.

Het gas levert Nederland een flinke smak geld op voor de schatkist.

Sinds 1963 heeft de Groningse gasbel de Staat 265 miljard euro opgeleverd, becijferde de Algemene Rekenkamer.

De ministers van Financiën hebben de afgelopen decennia de gasbaten dan ook als welkome inkomstenpost op de Rijksbegroting gezien. In 2014 kon Jeroen Dijsselbloem 15 miljard euro aan gasbaten in de schatkist storten.

Als gevolg van de boringen beeft de grond.

Doordat het aardgas op ongeveer drie kilometer diepte in zandgesteente onder de grond ligt, daalt door de gaswinning de druk onder de bodem en kunnen bodemdalingen ontstaan. Hierdoor kunnen er aardbevingen voorkomen.

Met die aardbevingen hebben de Groningers het helemaal gehad. De schokken zorgen voor schade aan de huizen, maar leiden ook tot stress en slapeloze nachten, zeggen de Groningers.

De provincie Groningen en bewonersorganisaties hebben verantwoordelijk minister Henk Kamp (Economische Zaken) opgeroepen de gaswinning drastisch terug te schroeven.

Minister Kamp heeft de hoeveelheid gas die mag worden gewonnen aangepast.

Op advies van de toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), heeft Kamp besloten dat er in minder gas mag worden gewonnen in Groningen. In totaal mocht er over heel 2015 nog maar 30 miljard kuub gas mag worden opgepompt. Dat is genoeg om te voldoen aan de binnenlandse gasvraag en exportverplichtingen. Het kabinet loopt hierdoor wel ruim 2 miljard euro aan gasopbrengsten mis.

In november 2015 besloot de hoogste rechter, de Hoge Raad, dat de gaswinning nog verder moet worden verlaagd, voorlopig naar maximaal 27 miljard kuub per jaar. Een overschrijding tot maximaal 33 miljard kuub gas is alleen toegestaan als sprake is van een relatief koud jaar. De schatkist loopt met dit besluit nog eens 1,5 miljard euro mis. Ook mag voorlopig nog steeds geen gas worden gewonnen in en rond Loppersum.

De cijfers zijn in 2016 nog verder naar beneden bijgesteld.

In 2016 stelde Kamp de cijfers nog verder bij: de NAM mag daardoor nog jaarlijks hooguit 24 miljard kuub uit de Groningse bodem halen. Milieudefensie en de Groninger Bodem Beweging vinden dat het terugschroeven van de gaswinning niet ver genoeg gaat.

Door het terugschroeven van de gaswinning komt er volgens minister Henk Kamp (Economische Zaken) in 2017 wel 345 tot 360 miljoen euro minder in de staatskas.

OVV-rapport stelt dat veiligheid Groningers structureel is genegeerd.

In februari 2015 publiceerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) een vernietigend rapport over de veiligheidssituatie van de Groningers. 

Het zogenoemde gasgebouw (bestaande uit onder andere het ministerie van Economische Zaken, het Staatstoezicht op de Mijnen, de NAM, Gasterra, Shell en ExxonMobile) dat verantwoordelijk is voor de besluitvorming rond de gaswinning, is blind geweest voor de veiligheid van de Groningers en hebben alleen oog gehad voor de opbrengsten.

Een onafhankelijke commissie beoordeelt de schade aan de huizen.

Voorheen was het de NAM die de schade aan de huizen taxeerde en vergoedde. Dat zorgde voor een onwenselijke situatie, aangezien de NAM tegelijkertijd ook verantwoordelijk is voor de gaswinning. Gedupeerden en de NAM konden soms maanden steggelen over de taxatie van de schade.

Kamp heeft de onafhankelijke Technische Commissie Bodembeweging verantwoordelijk gesteld voor advies aan burgers met betrekking tot schadeclaims. 

Als het vervolgens aankomt op een rechtszaak, dan hoeven Groningers niet langer te bewijzen dat de schade is ontstaan door de bevingen. Vanaf 2016 is de bewijslast omgekeerd, wat betekent dat de NAM moet bewijzen dat de schade niet het gevolg van de bevingen is.

Het aantal schademeldingen sinds 2012 ligt op 70.000.

Er zijn sinds 2012 ongeveer 70.000 schademeldingen gedaan. Hiervan zijn er 55.000 afgehandeld. De overige 15.000 zijn in verschillende stadia van afhandeling.

Zeker 100.000 Groningers wonen in een huis dat is beschadigd door de aardbevingen. Dit bleek in september 2016 uit een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook voelen veel Groningers zich in hun eigen huis niet veilig meer.

Uit onderzoek van de TU Delft blijkt dat veel bewoners in het aardbevingsgebied kampen met psychische problemen en dat het vertrouwen in de overheid de afgelopen jaren is gedaald. De leefbaarheid in Groningen is slechter dan in de rest van Nederland.

De huizen in Groningen zijn door de bevingen zeker een miljard minder waard geworden.

Het gaat om ruim 180.000 woningen die in waarde zijn gedaald als gevolg van de bevingen. Het gaat dus gemiddeld om een waardedaling van 5.000 euro, gemiddeld 3 procent van de waarde van een Groningse woning.

De onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen en de Vrije Universiteit Amsterdam noemen het opvallend dat ook sprake is van aanzienlijk waardeverlies in gemeenten die buiten de regeling vallen van de NAM om waardevermindering te compenseren.

De aardbevingen en de gaswinning staat in het najaar van 2016 weer hoog op de Haagse agenda.

Begin september bezoekt een delegatie van de Tweede Kamer het gebied; later deze maand volgen een hoorzitting en een Kamerdebat. Diverse actiegroepen uit Groningen hebben aangekondigd actie te gaan voeren rond deze bijeenkomsten.

De Provinciale Staten van Groningen willen dat dat de Tweede Kamer een parlementaire enquête instelt over de gaswinning in Groningen. Alleen de VVD-fractie in Provinciale Staten stemde tegen. In de enquête moet het oplossen van alle problemen voor de Groningers prioriteit hebben.

Video: De gaswinning in Groningen in zestig seconden

In 60 seconden: De gaswinning in Groningen
In 60 seconden: De gaswinning in Groningen

Animatie door In60seconds