NU.nl checkt regelmatig berichten op betrouwbaarheid. Bewering: "Het spelen van videogames maakt jongeren gewelddadig, wat ook de oorzaak van de vele schietpartijen in de VS is."

Oordeel: onwaar

Maakt het spelen van bijvoorbeeld Grand Theft Auto je agressief en een mogelijke geweldpleger? Het is een vaak terugkerende vraag. In 2009 overwoog CDA-Kamerlid Joop Atsma zelfs een verbod op het populaire Call of Duty: Modern Warfare 2, omdat een controversieel level "mogelijk zou aanzetten tot geweld".

Waarom is de discussie over gewelddadige games terug?

"We moeten stoppen met het verheerlijken van geweld", zei de Amerikaanse president Donald Trump maandag tijdens een toespraak, kort na aanslagen in Texas en Ohio waarbij in totaal 31 mensen om het leven kwamen. "Daarbij heb ik het ook over de ijzingwekkende en afgrijselijke videogames die gemeengoed zijn geworden."

"Het is voor jongeren te makkelijk om zich onder te dompelen in een cultuur die draait om geweld. We moeten dit stoppen of significant verminderen en wel direct."

Het is niet voor het eerst dat de Amerikaanse president videogames noemt als een mogelijke oorzaak voor de vele schietpartijen in zijn land. In 2018 zei Trump nog hetzelfde, waarna topmensen uit de game-industrie naar het Witte Huis werden gehaald om het probleem te bespreken.

Heeft Trump gelijk?

Het is de vraag of videogames jongeren daadwerkelijk aanzetten tot geweld. In landen waar meer geld wordt verdiend aan videogames dan in de Verenigde Staten, is bijvoorbeeld haast geen sprake van dodelijke schietpartijen. Dat blijkt uit cijfers van analysebedrijf Newzoo die door onder anderen de voormalige Nintendo-topman Reggie Fils-Aime worden gedeeld op Twitter.

Experts betwisten al langere tijd dat games aan geweld gelinkt kunnen worden. Twee onderzoekers van Harvard concludeerden in 2008 dat jongeren niet in "bloeddorstige moordenaars" veranderen door te gamen. "Er zijn gewoonweg geen data om dat te bewijzen", schreef het duo nadat ze twee jaar lang twaalfhonderd scholieren hadden onderzocht.

In een onderzoek van de Western Michigan University wordt een vergelijkbare conclusie getrokken. Hoogleraar Whitney DeCamp vertelde aan CNN dat er "geen relatie bestaat tussen het spelen van videogames en gewelddadig gedrag".

Bij een Duits onderzoek moest een testgroep twee maanden lang dagelijks games spelen. Eén groep kreeg het gewelddadige Grand Theft Auto V als testspel, terwijl een tweede groep het geweldloze The Sims 3 moest spelen.

"We zagen geen significante veranderingen in het gedrag van de testpersonen", schreven de onderzoekers achteraf in een artikel voor Nature. "Dat geldt voor de spelers van zowel het gewelddadige als het geweldloze spel en ook voor een groep die niks speelde."

Bij Britse tieners kon er ook geen link tussen gewelddadig gedrag en videogames worden gevonden, schrijven onderzoekers van de University of Oxford en University of Cardiff. "Er is geen bewijs dat games een dergelijk effect kunnen hebben."

Wat blijkt uit Nederlands onderzoek?

In Nederland werd geweld in games ook meermaals onderzocht. In het promotieonderzoek van communicatiewetenschapper Karin Fikkers wordt gesteld dat games wel invloed kunnen hebben op gewelddadig gedrag, maar alleen als een tiener in zijn of haar omgeving ook veel geweld meekrijgt, bijvoorbeeld door familieruzies of contact met agressieve vrienden.

"Het merendeel van de ouders hoeft dus niet bezorgd te zijn dat mediageweld direct problematisch is voor hun kinderen", meldde Fikkers na haar onderzoek in 2016.

Hoogleraar Elly Konijn, verbonden aan de Vrije Universiteit, concludeerde in 2008 dat games deels kunnen bijdragen aan agressie van jongeren. Konijn benadrukt echter dat games niet de enige oorzaak zijn. De spellen dragen voor slechts 11 tot 22 procent bij aan dit gedrag. Volgens haar leiden meerdere risicofactoren tot gewelddadig gedrag.

Marieke Liem, criminoloog aan de Universiteit Leiden, trok begin 2018 in een interview met de Volkskrant een heel andere conclusie. Zij linkte games namelijk aan een daling in het aantal moorden sinds 2004. "Dat komt waarschijnlijk doordat een deel van deze mannen meer tijd besteedt achter de computer om bijvoorbeeld spelletjes te spelen", vertelde ze.

Conclusie

De Association for Psychological Science keek naar in totaal 101 onderzoeken waarbij de link tussen geweld en videogames werd onderzocht. De invloed van spellen bleek minimaal te zijn. Games zouden ook amper een negatieve impact hebben op sociaal gedrag en schoolprestaties.

We beoordelen de stelling "games zetten aan tot agressief gedrag en geweld" als onwaar.

Heb jij een bericht of bewering gezien waarvan je de juistheid betwijfelt? Mail naar factcheck@nu.nl en dan gaan wij ermee aan de slag.