Het is weer feest in videokaartenland. Zowel AMD als Nvidia brachten in de afgelopen weken hun nieuwste telgen uit. De afgelopen week hebben we zelf kunnen ervaren hoe het is om te gamen met de nieuwste videokaarten. We beginnen met de Radeon HD 4850.

MSI stuurde ons een gloednieuwe Radeon HD 4850 toe. Deze videokaart is het nieuwe ‘middenklasse’ kaartje van AMD. We zetten dat woord hier niet voor niets tussen aanhalingstekens, want de prijs van de Radeon HD 4850 mag dan zacht zijn, z’n prestaties zijn dat allerminst. Maar daarover later meer. Laten we nu eerst eens kijken wat er precies veranderd is sinds AMD’s vorige serie grafische rekenwonders.

Nieuwe GPU

De twee nieuwe Radeons, naast de HD 4850 ook de HD 4870, zijn gebouwd rond een nieuwe videochip van Ati, de RV770. De grote verandering bij deze GPU, die de RV670 opvolgt (gebruikt bij onder meer de Radeon HD 3870), is de forse toename van het aantal shaders. Het aantal is verhoogd van 320 naar 800 stuks, oftewel: dat is 2,5 keer zoveel.

Ook het aantal transistors is flink opgepompt, van 666 miljoen naar 956 miljoen. Verder heeft de 4850 ten opzichte van zijn directe voorganger (de 3850) tweemaal zoveel videogeheugen (512MB), dat bovendien sneller draait (993 in plaats van 828MHz). De core-snelheid van de Radeon HD 4850 bedraagt tenslotte 625MHz. Dat is weliswaar 45MHz trager dan bij zijn voorganger, maar met name door de fikse stijging aan shaders en het dubbele geheugen, verwachtten we hier niet veel nadeel van te zullen ondervinden.

In de doos

MSI levert de kaart in de gebruikelijke flinke doos, compleet met snelinstallatiegids, een driver-cd, een DVI-VGA-convertor en een CrossFire-bridge, die je nodig hebt als je twee van deze kaarten in CrossFire zet. Ook een tv-out-kabel met componentstekkers wordt bijgeleverd.

Minder kwistig met energie

De kaart zelf bevat twee DVI-aansluitingen en beschikt over een vrij compacte koeler, waarbij slechts één slot wordt gebruikt in je pc. Hierdoor houd je meer ruimte over voor andere insteekkaarten, maar het betekent tevens dat de hete lucht je kast in wordt geblazen in plaats van eruit, zoals bij een dubbellaagse videokaart met slotkoeler (zoals de GeForce 8800/9800GTX en Radeon HD 4870).


Daar staat tegenover dat de kaart genoegen neemt met één zespolige voedingsaansluiting. Dit wijst erop dat de Radeon HD 4850 vrij rustig is met het verbruiken van energie. Tijdens het gamen maten we een verbruik van zo’n 273 Watt (compleet systeemverbruik), waar een enkele GeForce 8800GTX al gauw 318 Watt opslurpt en twee stuks goed zijn voor 433 Watt. Buiten games om daalt het verbruik in ons testsysteem tot zo’n 172 Watt, terwijl het bij de 8800GTX op 225 Watt (single) en 332 Watt (SLi) blijft steken.

Snelle jongen

Dat is allemaal mooi meegenomen, maar de nieuwe Radeon bewijst pas echt zijn waarde als we er een game mee spelen. We lieten MSI’s HD 4850 los op zes games, te weten: Call of Duty 4, Company of Heroes, Crysis, Half Life 2 Episode 2, Race Driver GRID en World in Conflict. Verder zetten we de videokaart aan het werk in 3DMark06 en het nieuwe 3DMark Vantage.

Over het algemeen scoort de nieuwe videokaart hoger dan de GeForce 8800GTX, een videokaart die tot en met de vorige generatie nog steeds een van de snelste single-gpu-kaarten was. Opvallend is vooral, hoe constant de videokaart presteert in Crysis: met een resolutie van 1440 bij 900 kun je deze game al vloeiend spelen op DirectX10-kwaliteit. Ook de verschillen in GRID zijn opvallend te noemen: met anti-aliasing ingeschakeld, scoort de Radeon HD 4850 steevast zo’n 25 procent hoger dan zijn tegenhanger in deze test.

De algemene conclusie – wat de prestaties betreft – is dan ook een simpele: voor pakweg 140-150 euro haal je een kaart in huis waarmee je iedere huidige game vloeiend kunt spelen, zelfs op hoge resoluties en dikwijls met een hoop beeldverbeterende functies ingeschakeld. Dat is een geweldige prestatie van AMD: er is op dit moment simpelweg geen Nvidia-kaart denkbaar, die een betere prijs-kwaliteitverhouding biedt.

Heethoofd

Toch moeten we een kleine kanttekening plaatsen bij dit betaalbare gamegeweld. In bepaalde gevallen wordt de videokaart te heet. Zelfs als er niet gegamed wordt, weet de grafische chip op sommige kaarten al zeventig graden op de thermometer te krijgen. Wordt er wel gegamed, dan bereikt ‘ie met gemakt een graadje of negentig, of zelfs hoger. Dat is wat ons betreft te veel van het goede: op deze manier zal zo’n Radeon geen lang leven beschoren zijn.

Totdat AMD zelf met een drivermatige oplossing komt, kun je dit probleem gelukkig vrij simpel zelf de kop indrukken. Het euvel zit ‘m simpelweg in het feit dat AMD de koeler vrij traag laat draaien. Om dit te veranderen, zul je in de Ati Catalyst Manager een profiel moeten aanmaken en het bestand daarvan aanpassen. Hoe dit precies moet, kun je bijvoorbeeld hier lezen. Als je met dergelijke temperaturen te maken krijgt, is het absoluut aan te raden om deze kleine aanpassing te maken, want het zorgt niet alleen voor een langere levensduur van de videokaart, maar helpt je ook de temperatuur van de rest van je systeem binnen de perken te houden.

Afgezien van dit, makkelijk oplosbare, hitteprobleem is de Radeon HD 4850 een geweldige videokaart. De kaart is gewoon sneller dan de aloude GeForce 8800GTX en dat voor een fractie van de prijs. Natuurlijk heeft Nvidia inmiddels ook nieuwe high-end modellen uitgebracht waar de 4850 niet aan kan tippen, maar geen van deze kaarten biedt zoveel waar voor je geld als AMD’s nieuwste telg. Wil je voor een dubbeltje op de eerste rang zitten? Dat kan!


Testsysteem:
Moederbord: Gigabyte X48-DQ6
Processor: Intel Core 2 Duo @ 3,34 GHz
Geheugen: Corsair 3GB DDR2-742MHz, dual channel
Harddisk: 2x Seagate 7200.10 320GB, Raid-0
Soundcard: Creative Sound Blaster X-Fi Fatal1ty Pro
OS: Windows Vista Home Premium, 32-bit
Beeldscherm: LG FLatron L245WP-BN

Check alle benchmarks van deze test