Er zijn veel woorden die de Zwitserse horloge-industrie kunnen omschrijven: traditioneel, verfijnd, ambachtelijk. Woorden die je normaal niet met de horlogerie zou associëren zijn 'vooruitstrevend' en 'modern'.

Horlogemaker Frederique Constant hoopt daar verandering in te brengen. Het Zwitserse bedrijf, dat werd opgericht door de Nederlanders Peter en Aletta Stas, presenteerde deze week in Genève zijn eerste slimme horloges.

De zogenoemde Horological Smartwatch ziet er op het eerste gezicht vooral uit als een stijlvolle Zwitserse klok. In tegenstelling tot smartwatches van elektronicafabrikanten als Samsung, LG en Apple is er geen scherm, maar een traditionele wijzerplaat met een verborgen chip erachter.

Qua functionaliteit lijken de Zwitserse smartwatches op een Fitbit: ze tellen stappen en meten slaappatronen, en geven die door aan een gekoppelde smartphone. Op basis van de verzamelde gegevens kunnen slimme alarmen rinkelen uit de smartphone en kunnen gebruikers worden aangespoord om te bewegen. Het horloge is wat betreft functionaliteit geen revolutie, maar moet een stuk aantrekkelijker zijn dan bestaande smartwatches.

Bijzonder is dat het horloge inclusief slimme functies ruim twee jaar moet werken op één horlogebatterij. "Niemand komt daar bij in de buurt", zei directeur Peter Stas van Frederique Constant bij de presentatie.

Ook bij de prijs van de Frederique Constant-horloges komen gadgetmakers doorgaans niet in de buurt; de goedkoopste Horlogical Smartwatch gaat 950 euro kosten, en er verschijnen duurdere varianten van enkele honderden euro's meer.

Concurrentie

Het is voor het eerst dat een Zwitsers horlogebedrijf zich waagt aan een slim horloge. Na de presentatie van de eerste generatie smartwatches, waaronder de nog niet verschenen Apple Watch, uitten veel leiders in de industrie zich negatief over de elektronische concurrentie. Het horloge van Apple was volgens Jean-Claude Biver, hoofd van de horlogeafdeling van modegigant LVMH, "niet sexy". "Op dit moment kan de Apple Watch totaal niet concurreren met Europese horloges.", zei de man die leiding geeft aan merken als Tag Heuer en Hublot tegen Forbes.

Dat de Zwitserse horloge-industrie is geschrokken van de reactie op smartwatches bleek drie maanden later, toen Biver het horloge van Apple ineens een "fantastisch product" en een "ongelofelijke prestatie" noemde, om vervolgens aan te kondigen dat Tag Heuer zelf ook aan een smartwatch werkt.

Ook Swatch, qua volume de grootste Zwitserse horlogemaker, brengt in de lente een slim horloge uit. Kenners verwachten dat veel bedrijven eind maart op de grote horlogebeurs Baselworld een variant op een smartwatch zullen presenteren.

Voorsprong

Toch denkt Frederique Constant een grote voorsprong te hebben op zijn concurrenten. De Horological Smartwatch moet eind mei of begin juni in de winkel verschijnen. "We zijn niet op de hoogte van andere Zwitserse merken die klaar zijn om duizenden [slimme] horloges per maand op de markt te brengen", zegt Peter Stas.

Frederique Constant heeft bovendien plannen buiten het eigen merk. De technologie achter de smartwatch werd ontwikkeld in samenwerking met het Amerikaanse Fullpower, wiens MotionX-technologie ook wordt gebruikt in de fitnesstrackers van Nike en Jawbone.

Fullpower en Frederique Constant starten een gezamenlijke onderneming die het concept van de Horological Smartwatch zal verkopen aan andere horlogemakers. Horlogemaker Mondaine heeft al getekend, en met verschillende anderen wordt nog overlegd over het afnemen van een licentie.

Aletta en Peter Stas, oprichters van Frederique Constant

Apple Watch

Volgens Aletta Stas gaat Frederique Constant niet direct de concurrentie aan met merken als Apple en LG, die smartwatches met een scherm, veel meer functies en een veel kortere accuduur maken. "Ik zie dat eigenlijk helemaal niet als een bedreiging", zegt zij tegen NU.nl.

"Ik denk dat je juist met de Apple Watch misschien meer mensen over de brug krijgt om een horloge te dragen, zoals jongeren. En daarna zullen de jongeren misschien ook hun ogen open hebben voor traditionelere horloges."

De smartwatches van Frederique Constant en dochterbedrijf Alpina zijn net als andere Zwitserse horloges ook producten die jarenlang mee moeten gaan. Het merk belooft minstens tien jaar ondersteuning voor de elektronica in de smartwatches, en wil onder meer software-updates blijven doorvoeren om de functionaliteit nog uit te breiden.

"De smartphones die nu op de markt zijn, zijn binnen twee à drie jaar ouderwets. We hebben uitgebreid onderzocht hoe we dat kunnen voorkomen", zegt Peter Stas. De voortgang naar het dagelijkse stappen- en slaapdoel wordt op het horloge getoond via een aparte wijzer die van 1 tot 100 loopt, maar die wijzer zou in de toekomst bijvoorbeeld nieuwe functies toegewezen kunnen krijgen.

Vervanging

Het bedrijf is ook bereid om te reageren op technologische veranderingen die zijn horloges helemaal achterhaald zouden maken. Als Bluetooth over een aantal jaar niet meer door smartphones wordt ondersteund, en het horloge dus niet meer kan communiceren met een telefoon, dan kan de chip in het horloge worden vervangen.

"In onze industrie hebben we sowieso een cyclus waarin het horloge elke drie of vier jaar wordt gecontroleerd in een servicecentrum", zegt hij. "Als we de elektronica moeten vervangen, zijn we bereid om dat te doen. Dat zou een simpele stap zijn - ook financieel - om uit te voeren als onderdeel van het serviceproces."

De upgradegarantie leidt er mogelijk toe dat kopers het veiliger zullen vinden om duizend euro of meer uit te geven aan een smartwatch. Apple maakt van zijn horloge ook een gouden versie, waarvan de prijs op 5.000 tot 20.000 dollar wordt geschat. Het is echter nog onduidelijk of de iPhone-maker upgrades zal garanderen, of dat het apparaat na een aantal jaar een verguld prul zal zijn.

Kwartscrisis

De gevolgen van de prille smartwatchmarkt voor horlogemakers in Zwitserland blijven voorlopig onduidelijk. Bij de presentatie van Frederique Constant in Genève kreeg het bedrijf veel vragen over de waarschijnlijkheid van een tweede "kwartscrisis".

In de jaren 70 ging de traditionele Zwitserse horloge-industrie, al een eeuw lang geroemd om zijn mechanische horloges, ineens gebukt onder zware concurrentie van goedkope kwartshorloges uit Japan. Veel bedrijven overleefden de strijd niet, en de overgebleven fabrikanten richtten zich vooral op luxe en prestige. Bedrijven als Rolex floreerden door hun horloges van duizenden of tienduizenden euro's in de markt te zetten als juwelen die generaties lang in de familie kunnen blijven.

"Ik denk nu dat er niet zo zeer druk is op de mechanische uurwerken", zegt Aletta Stas dan ook. "Er is eigenlijk meer druk op het kwartsuurwerk zelf." Met andere woorden: de technologie die de Zwitserse horloge-industrie ontwrichtte wordt mogelijk zelf slachtoffer van de volgende technologische vloedgolf.