Aan de Universiteit Twente geeft professor Stefano Stramigioli leiding aan een groep van zo'n 50 mensen, die robots voor allerlei doeleinden ontwikkelen. NUtech neemt een kijkje in zijn laboratorium en ondervraagt hem over de toekomst.

In het robotlab bestuurt een groepje studenten een camera door een onsmakelijk uitziende rubberen darm. Een ander gebruikt een futuristische flexibele joystick om een robotarm te bewegen.

Het is duidelijk dat er in het lab van Stramigioli aan van alles wordt gewerkt, van robots voor medische of industriële toepassingen tot basisonderzoek dat nog geen directe praktische toepassing heeft. Dat de robotica ons leven ingrijpend gaan veranderen, weet hij al zeker: "De technologie heeft de kracht om de manier waarop we leven - wat we doen, welk werk we uitoefenen - te veranderen. Zo simpel is het."

De Universiteit Twente toonde anderhalve week geleden de FROG (Fun Robotic Outdoor Guide) een robot die vanaf september autonoom rondleidingen zal geven over de universiteitscampus. Maar in het lab van Stramigioli wordt ook hard gewerkt aan robots die puur op bedrijven zijn gericht.

"Het zijn twee markten", zegt hij daarover. "Een robot is eigenlijk een computer op wielen, en computers gebruiken we tegenwoordig eigenlijk voor alles." LEO, het centrum voor servicerobots waar de Universiteit Twente bij betrokken is, werkt samen met allerlei bedrijven die helpen mee-ontwikkelen en de robots uiteindelijk op de markt brengen.

"Ik bedenk bijvoorbeeld een nieuw mechanisme, maar uiteindelijk gaat dat bedrijf het voor mij maken", zegt Stramigioli. "En ze gaan kijken hoe ze dat goedkoop kunnen produceren of makkelijker kunnen maken."

Inspectie

In het lab van Stramigioli wordt momenteel onder meer gewerkt aan de PIRATE (Pipe Inspection Robot for AuTonomous Exploration), een robot die door gasleidingen kan kruipen op zoek naar scheurtjes. De robot klemt zich vast in buizen van minstens 6 cm doorsnee en kan zo ook verticaal rondrijden. Hij bestudeert de vervorming van de buis en luistert of er gas weglekt.

Eerder werkte de Universiteit Twente aan het project Airobots, dat op afstand bestuurbare vliegende robots ontwikkelde voor inspectie van gevaarlijke omgevingen, zoals kernreactoren, waar menselijke inspecties geen optie zijn.

Uit het lab van Stramigioli kwam ook de Robird (niet te verwarren met de Android-app), een robot die bijzonder veel lijkt op een roofvogel. De Robird vliegt met snelheden tot wel 80 kilometer per uur en kan worden gebruikt om andere vogels af te schrikken, bijvoorbeeld in de buurt van vliegvelden. 

"Schiphol betaalt jaarlijks 2,5 miljoen euro om te voorkomen dat vogels in vliegtuigen komen", zegt Stramigioli. "Je wil eigenlijk op een natuurlijke manier vogels wegjagen, zonder ze te doden."

Toekomst

Robots met zo'n specifiek doel ziet hij voorlopig als de toekomst. "Wat ik geloof is dat er in de komende jaren óf redelijk eenvoudige toepassingen met volledig autonome systemen komen, óf wat ingewikkeldere toepassingen die coöperatief werken, dus waar deels taken autonoom worden uitgevoerd en deels telegemanipuleerd [op afstand bestuurd door mensen, -red.]."

De zelfrijdende auto van Google en andere bedrijven is een voorbeeld van die eerste categorie, zegt hij. "Het is fantastisch dat het kan, maar de complexiteit van rijden is tot op zekere hoogte behapbaar. Als je een machine moet laten werken met een mens in de zorg of in een thuisomgeving, waar hij objecten moet oppakken, dan is de complexiteit zo veel hoger."

Vooral gevaarlijke taken van mensen zullen snel door robots worden overgenomen, verwacht de professor. "Stel dat je een hoog object wilt inspecteren. Als je daar op wilt kijken heb je een hijskraan of zoiets nodig. Als het nog hoger is en de hijskraan kan er niet bij, dan moet je echt iets anders bedenken, dan moet je mensen eraan laten hangen. Maar als je een vliegende robot hebt, dan ga je in de cockpit zitten met een koffie erbij en dan doe je een exacte meting met een sensor. Je drukt op een knopje en hij komt autonoom terug om te landen. Dat is beter en sneller en goedkoper en veiliger."

Sensoren

Sensoren zijn "de zenuwen van de robot", zegt hij. "Voordeel van een robot is dat hij veel meer sensoren kan hebben dan een mens. Je kan de ook de schaal variëren, dus je kunt superkleine dingen meten of supergrote dingen, die mensen niet kunnen meten. Of je kunt een visueel bereik krijgen, met een thermische camera, dat mensen niet zien."

"Dus de mogelijkheiden zijn eigenlijk onbeperkt en dat maakt het zo interessant. Een vaste sensor kan je gebruiken in een lab. Maar als je iets bedenkt waarop die sensor gedragen kan worden, ergens naartoe kan gaan, dan maakt dat het natuurlijk heel interessant."

Nadeel van de robotica is momenteel dat veel universiteiten en bedrijven onderdelen uitvinden die niet met elkaar overweg kunnen. Stramigioli hoopt dan ook dat er in de toekomst standaarden worden ontwikkeld. Zo moet Europa de concurrentie met bedrijven als Google, dat onlangs nog verschillende grote robotontwikkelaars overnam, aankunnen. 

"Als je daar tegenop wilt, moeten bedrijven zich realiseren dat er nu geen tijd en ruimte is in Europa om te veel met elkaar te concurreren. Je moet met elkaar samenwerken en profiteren van elkaars sterke punten. Als componenten 'plug & play' zouden zijn, zou dat veel betekenen."

Banen

Dan de grote vraag die we al sinds de jaren 50 stellen: komen we allemaal zonder werk te zitten als robots ons werk overneemt? "De geschiedenis heeft geleerd dat dat niet het geval is", zegt Stramigioli, al zijn met name in het Westen veel fabrieksbanen overgenomen door robots.

"Natuurlijk zullen bepaalde dingen door robots worden gedaan, maar is dat slecht? Is dat gevaarlijk? Ik denk het niet. Als mensen niet meer in de fabriek werken wanneer er robots komen, dan zullen ze wat anders gaan doen."

Bovendien gelooft hij niet dat robots binnenkort de intellectuele capaciteiten van mensen zullen benaderen.  "Ik maak het in ieder geval niet mee, dat is zeker. De complexiteit van de mensen, van de hersenen, is zo gigantisch hoog. Ik zie het niet gauw gebeuren."

Meer recent robotnieuws in ons dossier