Op 1 mei 1994, woensdag 25 jaar geleden, stierf Ayrton Senna tijdens de Grand Prix van San Marino op het Italiaanse Imola. De Braziliaan geldt als de beste coureur die de koningsklasse ooit zag. Wat ging er allemaal mis dat weekend, en hoe veranderde de sport sindsdien?

"Hoe kunnen we deze sport nog verantwoorden? Dat was de grote vraag na dat tragische weekend", aldus Damon Hill, wereldkampioen van 1996 en als teamgenoot van Senna aanwezig bij wat de geschiedenis inging als het zwartste weekend in de Formule 1.

Tijdens de eerste kwalificatiesessie op vrijdag 29 april 1994 gaat het al bijna fout als Rubens Barrichello met hoge snelheid van de baan schiet en na een enorme klap op de bandenstapels ondersteboven tot stilstand komt.

De auto van Barrichello ligt op zijn kant na de crash (Foto: Getty Images)

Het is dat professor Sid Watkins, dan het medische hoofd in de Formule 1, snel de tong van Barrichello uit diens keel haalt, anders is de Braziliaan al de eerste dode van de Grand Prix. Watkins moet dat weekend nog vaker in actie komen.

De dood van Roland Ratzenberger

Een dag later gaat het echt fout. In de tweede kwalificatie beschadigt de Oostenrijker Roland Ratzenberger (33) de voorvleugel van zijn auto. Hij rijdt in een Simtek, een team dat moeite heeft om zich te kwalificeren voor de races. Ratzenberger besluit door te gaan om nog een rondetijd op de klokken te zetten.

Op een razendsnel stuk van Imola breekt de voorvleugel van de auto van de Oostenrijker af. Ratzenberger knalt met meer dan 300 kilometer per uur tegen de muur en loopt daarbij een fatale schedelbreuk op. Hij wordt nog wel naar het ziekenhuis in het nabijgelegen Bologna gebracht, maar daar kan men niets meer voor hem doen.

De Simtek van Ratzenberger wordt teruggebracht naar de pits (Foto: Getty Images)

'Waarom stop je niet en gaan we samen vissen?'

Ratzenberger is de eerste dode tijdens een Grand Prix-weekend sinds 1982. "Het was de eerste keer dat ik met de dood werd geconfronteerd in mijn sport", blikte Michael Schumacher in 2004 terug. "Ik was sprakeloos en heb een tijdje nagedacht of ik hier wel mee door wilde gaan."

Die twijfel slaat ook toe bij Senna. De Braziliaan is hevig geschokt door de dood van Ratzenberger en spreekt die dag nog met Watkins.

"Ik zei tegen hem: 'Je bent de snelste coureur ter wereld, je hebt niets meer te bewijzen. Waarom stop je niet, dan gaan we samen vissen", verklaarde de arts later. Maar Senna stopt niet en klimt een dag later in zijn Williams.

Onbetwiste koning van de Formule 1

De Braziliaan geldt op dat moment als de onbetwiste koning van de Formule 1. Hij is drievoudig wereldkampioen, heeft het record van meeste polepositions (65) in handen en is 41-voudig Grand Prix-winnaar. Maar los van de cijfers geldt Senna vooral als de coureur met de beste inhaalacties, de beste wagenbeheersing en simpelweg als de snelste rijder.

Dat toont hij onder meer een jaar eerder als hij tijdens de Grand Prix van Europa op het natte Donington Park in de eerste bocht nog vijfde ligt, maar de openingsronde als leider afsluit. Schumacher, Karl Wendlinger, Hill en Senna's eeuwige rivaal Alain Prost laten zich in anderhalve minuut door Senna verschalken.

Maar in 1994 is de situatie anders. Senna heeft het team van McLaren verruild voor Williams, maar die auto is niet in staat om de Benetton van Schumacher bij te houden. Als de Formule 1 in Imola aankomt, heeft de Duitser de eerste twee races gewonnen. Senna is twee keer uitgevallen.

De dood van Senna

Het lukt de drievoudig kampioen wel steeds om poleposition te pakken, dus ook op zondag 1 mei vertrekt hij van de eerste startplaats. Bij de start gaat het echter mis als de Benetton van de Fin JJ Letho niet wegkomt. Pedro Lamy ziet hem niet en de Portugees knalt vol achter op de auto van Letho. De crash leidt tot een safetycarsituatie.

Als het veld weer wordt losgelaten, behoudt Senna de leiding, tot hij in de zesde ronde in de Tamburello-bocht van de baan schiet. Bij de crash schieten delen van zijn voorwielophanging door de helm van de Braziliaan, waardoor hij een dodelijke schedelbasisfractuur oploopt.

Senna is zwaar gecrasht in de Tamburello-bocht (Foto: Getty Images)

"We hebben hem na de crash behandeld", beschreef Watkins later. "Op een bepaald moment voelde ik dat zijn lichaam ontspande. Ik ben niet gelovig, maar het voelde alsof zijn geest op dat moment zijn lijf verliet."

Officieel overlijdt Senna pas in hetzelfde ziekenhuis waar eerst Barrichello en later ook Ratzenberger naartoe wordt gebracht. De race gaat dan ook gewoon door, tot afgrijzen van Martin Brundle, dan rijdend voor McLaren.

"Ik wist pas na de race dat hij dood was", blikte de huidige televisiecommentator van Sky Sports in 2015 terug. "Ik ben er nog steeds boos over dat de race is hervat. We zijn 55 ronden lang langs zijn plas bloed gereden. Dat was niet correct."

Wat is er sindsdien veranderd?

"Dat weekend leek een soort samenkomst van alles wat er mis kan gaan", oordeelde Hill in 2014. "Er was veel angst en ongerustheid over hoe het nu verder moest. Maar ik denk dat de sport trots kan zijn op hoe we de risico's zijn gaan benaderen."

Het is het wrange aan het zwarte weekend in 1994: de schrik zat er zo in, dat de veiligheid vervolgens grondig is aangepakt. De noodzaak daarvoor wordt tijdens het volgende GP-weekend in Monaco al duidelijk als Wendlinger met zijn Sauber met 280 kilometer per uur de vangrails in gaat en vervolgens een paar weken in coma ligt. Onder meer door deze crash worden in 1996 de hoge cockpitranden geïntroduceerd die nu nog steeds verplicht zijn.

Later kwamen daar onder meer een uitneembare stoel, het Hans-systeem, strenge crashtests, verbeterde helmen, kabels tegen losvliegende wielen en ophangingsdelen en een sterk opgeschaald veiligheidsapparaat op de circuits bij.

"Dat is het enige positieve dat ik uit die periode kan halen", zei Schumacher later. "Als je ziet hoe veilig de auto's momenteel zijn, is dat een groot succes."