Goedenavond en welkom in dit liveblog! De Tweede Kamer debatteert vandaag weer over de regeringsverklaring van het nieuwe kabinet.
  • Premier Mark Rutte sprak gisteren eerst de verklaring uit.
  • Daarin staan de hoofdlijnen van het coalitieakkoord.
  • De fractievoorzitters voerden daarna namens hun partijen het woord.
  • Vandaag verdedigde Rutte zijn plannen.
  • De Kamerleden kunnen nu moties indienen.

In dit liveblog houden we je op de hoogte van het debat.
Kijk hier live mee naar het debat
1
Kijk hier live mee naar het debat
D66 en CDA: Kabinet moet snel met plan tegen arbeidsmarkttekorten komen
Coalitiepartijen CDA en D66 willen dat het kabinet "op korte termijn" met een aanpak van de arbeidsmarkttekorten komt. Deze aanpak moet zich specifiek richten op wonen, zorg, onderwijs en klimaat. Nog voor de zomerstop van het parlement moeten de plannen er zijn, eisen de partijen. Het tekort aan arbeidskrachten is een van de grote problemen waar het kabinet op zal stuiten. Het coalitieakkoord staat vol ambities op het gebied van klimaat, stikstof en het onderwijs, maar het Centraal Planbureau waarschuwde al dat Rutte IV de geplande miljarden waarschijnlijk niet uitgegeven krijgt, omdat er niet genoeg handen zijn om de plannen uit te voeren.

Rutte zei in het debat al "alle bestaande instrumenten" in te zetten om het tekort op de arbeidsmarkt tegen te gaan.
woensdag 19 januari om 17:58
Het debat zit erop. Er wordt vanavond alleen nog gestemd over de ingediende moties, maar premier Rutte zei vanochtend al dat het kabinet niet van plan is de eisen van de oppositie in te willigen. Meerdere partijen hadden gevraagd om de AOW mee te laten stijgen met de verhoging van het minimumloon en de bezuinigingen in de jeugdzorg van een half miljard euro van tafel te halen. Hier lees je er meer over.

We sluiten dit liveblog. Bedankt voor de aandacht!
woensdag 19 januari om 17:06
Coalitie wil snel voorstellen voor koopkrachtreparatie
Nog voor de voorjaarsnota moet het kabinet met voorstellen komen om te voorkomen dat bepaalde groepen toch minder te besteden hebben. Die eis hebben de coalitiepartijen neergelegd bij het debat over de regeringsverklaring. De prijzen stijgen harder dan verwacht, zeggen de partijen, dus moet ook de koopkracht gerepareerd worden. CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma diende het voorstel in, ook namens de andere partijen VVD, D66 en ChristenUnie. In het coalitieakkoord staat dat de bestedingsruimte van verschillende groepen "evenwichtig" moet verbeteren.

In de voorjaarsnota geeft de minister van Financiën (in kabinet-Rutte IV is dat Sigrid Kaag) de Kamer een update over de toestand van de overheidsfinanciën. Extra incidentele uitgaven kunnen hierin worden opgenomen. De oppositie kreeg de coalitiepartijen nog niet zo ver om de AOW toch te laten meestijgen wanneer het minimumloon omhooggaat, maar de vier partijen willen wel dat groepen die erop achteruit dreigen te gaan op een andere manier gecompenseerd worden.

De partijen willen dat het kabinet bij de koopkrachtreparatie, die vooral voor ouderen nodig zal zijn, "in ieder geval" kijkt naar de ouderenkorting, de AOW en de inkomensondersteuning aan AOW-gerechtigden (IOAW).
woensdag 19 januari om 16:56
Kamer wil alternatieven voor extra gaswinning Groningen
Een ruime Kamermeerderheid wil dat het kabinet zoekt naar alternatieven voor extra gaswinning uit het Groningenveld. Alle coalitiepartijen en een groot deel van de oppositie scharen zich achter een oproep daartoe van D66-fractievoorzitter Jan Paternotte. De Kamer geeft het kabinet zes weken om met plannen te komen om te voorkomen dat extra gas moet worden opgepompt. Rutte heeft al toegezegd dat hij zich desnoods persoonlijk zal inzetten om te voorkomen dat Duitsland om meer gas vraagt. Hij zei daar wel bij dat hij gezien de contractuele verplichtingen die er liggen geen garanties kan geven.
woensdag 19 januari om 16:42
Oppositie vraagt kabinet AOW mee te laten stijgen met minimumloon
Het verzoek werd al lang en breed gedaan in het debat, maar ook per motie vraagt een groot deel van de oppositie het nieuwe kabinet nu om de AOW mee te laten stijgen met het minimumloon. Het kabinet wil het collectieve pensioen tijdelijk loskoppelen van het minimumloon, dat wordt verhoogd.

PvdA, GroenLinks, JA21, Partij voor de Dieren, Volt, BIJ1, BoerBurgerBeweging, SGP en Kamerlid Liane den Haan ondertekenden de motie, die waarschijnlijk door de volledige oppositie wordt gesteund. De SP en de PVV kwamen al met soortgelijke moties. De coalitie heeft één of meerdere van deze partijen nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer.
woensdag 19 januari om 16:26
De plenaire zaal. (Foto: ANP)
woensdag 19 januari om 15:44
Ruttes beantwoording van de vragen uit de Kamer zit erop. Het debat gaat na een schorsing verder met een tweede termijn voor de Kamerleden waarin zij moties kunnen indienen.
woensdag 19 januari om 15:38
Ministers moeten binnen drie weken uitvoeringsplanning presenteren
De bewindspersonen die plannen uit het regeerakkoord verder moeten uitwerken, komen binnen drie weken met een tijdlijn hiervan. Rutte zegde zo'n "planning van de planning" toe in het debat over de regeringsverklaring. Onder anderen VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans wil van de nieuwe bewindslieden weten "wat wij wanneer kunnen verwachten". De Kamer kan de ministers en staatssecretarissen dan beter controleren. In het verleden voelden Kamerleden zich soms overvallen door grootse plannen van het kabinet die uit het niets leken te komen. Dan heeft de Kamer minder tijd zich goed in te lezen en kritische vragen te stellen over de voornemens.
woensdag 19 januari om 14:20
Linkse oppositie boos over uitblijven lastenverzwaring vermogens
Premier Rutte en GroenLinks-leider Klaver worden het niet eens over het belasten van vermogens. In het coalitieakkoord blijven vermogens ongemoeid, tot ergernis van Klaver. "Kunnen we vandaag kijken of we daar wat aan kunnen doen?", vraagt hij aan de premier. 

Maar Rutte is daar niet happig op. Hij wacht liever op een nog te verschijnen onderzoek of vermogens zwaarder te belasten wenselijk is. Bovendien, zegt de premier, is vermogensbelasting nooit echt onderwerp van discussie geweest sinds hij in de politiek zit. Het ging altijd meer over inkomensongelijkheid. 

"Dit is me toch een potje blufpoker. Ongelooflijk!", aldus een perplexe Klaver. "Dat je met droge ogen tegen mij zegt dat het niet over vermogensongelijkheid is gegaan. Ik heb nota bene Piketty naar Den Haag gehaald!"

Ook snapt hij niets van Ruttes opmerking dat er meer onderzoek nodig is. "Drie onderzoeken liggen er al", zegt hij. "Ik heb ze allemaal gelezen. Neem ons alstublieft serieus." GroenLinks pleit voor het zwaarder belasten van de ongeveer 400.000 ondernemers die via box 2 worden belast, de grootaandeelhouders.

Er is een opmerkelijk verschil tussen wat de coalitiepartijen in hun verkiezingsprogramma's hadden afgesproken en wat er uiteindelijk in het regeerakkoord terecht is gekomen. Het CDA verzwaarde de belasting op vermogen en winst met 2,7 miljard euro, de VVD met 3,6 miljard, ChristenUnie met 8 miljard en D66 met maar liefst 15,3 miljard. In het coalitieakkoord worden de lasten op vermogen en winst per saldo zelfs verlicht met 0,1 miljard euro.

DENK-voorman Azarkan noemde dat om die reden oneerlijk. "De kiezer heeft zich hier niet over uit kunnen spreken", zegt hij.
woensdag 19 januari om 12:18
Rutte noemt omgang subsidieregeling Groningen 'blunder'
Niet alleen de winning van gas leidde de afgelopen twee weken tot boosheid in Groningen, ook de subsidieregeling voor bewoners in het aardbevingsgebied om hun woning te verbeteren pakte verkeerd uit. Het kabinet had in eerste instantie ruim 220 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dat betekende dat 22.000 huishoudens 10.000 euro konden krijgen, maar op de dag dat mensen aanspraak konden maken op de regeling stonden er 's ochtends al 50.000 mensen in de rij. Voor de Groningers voelde het als "een loterij". Staatssecretaris Hans Vijlbrief gaf later die week aan dat er meer geld bij zou komen. Sylvana Simons (BIJ1) noemt het "een schandalige vertoning". Gert-Jan Segers (ChristenUnie) wil van Rutte weten waarom het zover moest komen. "Er is met de beste bedoelingen geprobeerd een goede raming te maken", zegt Rutte. "Maar het totaal verkeerd ingeschat. Een blunder."
woensdag 19 januari om 11:55
Rutte over gaswinning Groningen: 'Kan geen garanties geven'
Rutte noemt de waarschijnlijke verhoging van de gaswinning in het Groningenveld een "ongelooflijke tegenvaller". Twee weken geleden werd duidelijk dat dit jaar mogelijk toch meer gas moet worden gewonnen dan afgelopen september werd gedacht. Dit komt vanwege de extra Duitse vraag naar laagcalorisch gas uit het veld en de vertraging van de bouw van de stikstoffabriek bij Zuidbroek. De premier noemt deze situatie "uiterst ongelukkig" maar kan geen garantie geven aan de Kamer dat de Duitse vraag wegvalt. Hij laat weten dat Nederland en Duitsland er met elkaar over spreken, maar dat de contractuele verplichting er nou eenmaal ligt. "Daar ben ik heel eerlijk over", aldus Rutte. 

Marijnissen noemt de woorden van de premier een "harde boodschap voor Groningen".
woensdag 19 januari om 11:13
Jan Paternotte (D66), Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Sophie Hermans (VVD) tijdens een korte schorsing van het debat. (Foto: ANP)
woensdag 19 januari om 10:55
Fractievoorzitters Sophie Hermans (VVD) en Pieter Heerma (CDA) in de gang achter de plenaire zaal. (Foto: ANP)
woensdag 19 januari om 10:39
Eerdmans (JA21) noemt AOW ontkoppeling 'politieke misser' 
"Er is nul komma nul draagvlak in Nederland voor dit besluit (ontkoppeling AOW, red.). Het gaat ook niet gebeuren, want in de Eerste Kamer is er geen meerderheid voor. Dus het is ook een politieke misser van de premier, om te denken dit op de lange termijn uit te zoeken, met iets terug te komen en bochtjes te kunnen nemen", aldus Joost Eerdmans (JA21). Hij benadrukt dat partijen van links tot rechts het niet eens zijn met het besluit.
woensdag 19 januari om 10:33
Ouwehand (PvdD): 'Wanneer gaan we veranderingen van kabinet zien?'
"We horen de premier in reactie op dat lage vertrouwen in kabinet steeds zeggen: 'Ik begrijp dat mensen denken: laat het eerst maar eens zien.' Wanneer gaan we dat zien?", vraagt Esther Ouwehand aan Rutte. De premier noemt dit een "zoektocht". Hij is ervan overtuigd dat het vertrouwen wel hersteld kan worden, maar dat het "hard werken is". Als voorbeelden van zichtbare veranderingen noemt Rutte het open karakter op het gebied van de uitwerking van het coalitieakkoord en de streep die is getrokken door het coalitieoverleg op maandag.
woensdag 19 januari om 10:10
Rutte wil vandaag geen toezeggingen doen over AOW en jeugdzorg
Het kabinet is niet van plan om vandaag al de hand te schudden met de oppositie en toezeggingen te doen op de jeugdzorg en de AOW, zei Rutte tegen Lilianne Ploumen (PvdA). Hij erkende wel dat er moet worden gekeken naar de koopkracht, omdat het Nibud gisteren bekendmaakte dat iedereen er dit jaar meer op achteruit gaat dan werd verwacht.

Het kabinet is voornemens om op de lange termijn een half miljard te bezuinigen op de jeugdzorg. Ook wil de coalitie de AOW niet mee laten stijgen met de stapsgewijze verhoging van het minimumloon van 7,5 procent. 

Klaver hekelt Rutte om zijn starre houding. Hij had gehoopt dat er vandaag inhoudelijk gedebatteerd zou worden over beide onderwerpen. De GroenLinks-leider erkent dat de Kamer niet moet eisen dat het kabinet nu direct moet leveren, maar volgens hem doet de premier nu het omgekeerde. Hij benadrukt dat het debat pas drie kwartier bezig is en Rutte nu al nee zegt tegen de twee oproepen die zijn gedaan vanuit de Kamer.
woensdag 19 januari om 09:59
Premier Mark Rutte en PVV-leider Geert Wilders. (Foto: ANP)
woensdag 19 januari om 09:57
Rutte tegen Wilders: 'U bent door een grens gezakt' 
Aan het begin van het debat ging het even kort over het hebben van een dubbele nationaliteit in de Kamer en het kabinet. Premier Rutte greep dat moment aan om PVV-leider Geert Wilders aan te spreken op de tweet die hij eind december stuurde over justitieminister Dilan Yesilgöz-Zegerius. Hij suggereerde dat zij zich geen zorgen zou maken over zijn beveiliging vanwege haar Koerdisch-Turkse afkomst. 

"U debatteert altijd als een orkaankracht en ik ken u als iemand die de fatsoensnormen altijd overeind houdt. Maar u bent door een grens gezakt", zei Rutte tegen Wilders. De premier hekelt dat de PVV-leider de minister niet heeft teruggebeld toen zij hem over de tweet wilde spreken. 

Wilders wilde op zijn beurt juist excuses van de premier, omdat de VVD wordt geadviseerd door oud-lid van de Hofstadgroep Soumaya Sahla. Hij maakt zich zorgen over zijn veiligheid. Rutte wilde hier niet verder op ingaan. "Zorgen over beveiligingen en informatie daarover moet besproken worden op de plek waar dat kan, niet hier in de openbaarheid", aldus Rutte. Hij verwees ook naar de eerdere beantwoording van de Kamervragen over dit onderwerp. De relatie tussen Sahla en de VVD kwam eind vorig jaar ook ter sprake in de Kamer nadat haar zus Fonda Sahla voor D66 in de Kamer kwam.

Ook Kamervoorzitter Vera Bergkamp wilde het kort houden. Ze riep op om te blijven bij de orde van het debat en stelde voor dat Rutte en Wilders hier op een ander moment samen over door kunnen spreken. Gisteren kreeg Bergkamp nog hevige kritiek vanuit de Kamer omdat ze niet hard genoeg ingreep toen Wilders uitspraken deed gericht aan Soumaya Sahla en Kamerleden van D66 en GroenLinks die niet aanwezig waren bij het debat.
woensdag 19 januari om 09:26
Rutte: 'Situatie aan Russisch-Oekraïense grens uitermate zorgwekkend'
Premier Mark Rutte begint zijn beantwoording met de situatie aan de Russisch-Oekraïense grens. Hij wil dat Europa een "geloofwaardig pakket aan sancties" voorbereidt en is blij dat de EU-lidstaten daar steeds meer hetzelfde over denken. Ook noemt hij het "essentieel" dat de sancties niet alleen worden ingezet bij een stevige Russische actie, maar ook bij "minder vergaande militaire operaties". "Ook dan is de prijs voor Rusland heel hoog." 

De minister-president zegt dat hij binnenkort van plan is om samen met minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra af te reizen naar Oekraïne.
woensdag 19 januari om 09:19
AOW ontkoppeling van minimumloon staat ook weer op de agenda
Verder is de oppositie niet blij met de ontkoppeling van de AOW van de stijging van het minimumloon. JA21, PvdA en GroenLinks zijn het er niet mee eens. Fractievoorzitter van het CDA Pieter Heerma maakt zich ook druk om de koopkracht van ouderen, vooral na het nieuws van Nibud dat iedereen erop achteruitgaat. Volgens Heerma kan de koopkrachtreparatie plaatsvinden met een hogere ouderenkorting of via een hogere IOAW-uitkering, zoals VVD'er Sophie Hermans al opperde. Heerma voegt daar een derde optie aan toe: een verhoging van de AOW. Het kabinet moet wat Heerma betreft dit voorjaar (de eerste mogelijkheid om de begroting aan te passen) met plannen komen.
woensdag 19 januari om 09:16
Oppositie wil dat bezuinigingen op de jeugd- en verpleegzorg van tafel gaan
Ook klonk er gisteren vanuit de oppositie kritiek op de bezuinigingen die het kabinet wil doorvoeren in de jeugdzorg. SP-leider Lilian Marijnissen noemde het "onvoorstelbaar asociaal". Ook GroenLinks-leider Jesse Klaver hekelde de bezuiniging. "Ik wil het eerst over de inhoud hebben en pas daarna kijken of er überhaupt bezuinigd moet worden. En als dat het geval is, doe dat dan op een andere post. We moeten geen geld weghalen bij de meest kwetsbare groep", aldus Klaver. Ook was er kritiek op de plannen voor de bezuinigingen in de verpleegzorg.
woensdag 19 januari om 09:05
Tweede Kamer wil dat kabinet iets aan koopkracht doet
Het ging gisteren veel over de koopkracht. Het Nibud maakte dinsdag bekend dat vrijwel alle Nederlanders er dit jaar harder op achteruitgaan dan eerst werd voorzien: gemiddeld zo'n 40 euro per maand. De coalitie- en oppositiepartijen willen dat het kabinet hier iets aan doet. Dat belooft het kabinet zelf ook in het coalitieakkoord. Daarin staat dat de partijen "over de kabinetsperiode heen streven naar een evenwichtig en gemiddeld positief koopkrachtbeeld voor iedereen". Lees hier meer.
dinsdag 18 januari om 21:21
Het debat loopt ten einde. Farid Azarkan (DENK) heeft net zijn bijdrage gehouden. Het woord is nu nog aan de vijf eenmansfracties, die een korte bijdrage zullen houden. Morgen gaat het debat rond 10.15 uur verder. Premier Mark Rutte zal dan het woord nemen voor zijn eerste termijn en de vragen vanuit de Kamer beantwoorden. We sluiten voor nu dit liveblog en komen morgenochtend bij je terug! 

Hier kun je de regeringsverklaring van premier Rutte, waar de dag mee begon, teruglezen.
dinsdag 18 januari om 20:30

Segers wil dat Kamer controle houdt op miljardenfondsen
Fractievoorzitter Gert-Jan Segers van de ChristenUnie wil dat de Kamer de eigen controle houdt op de uitgaven van de miljardenfondsen. Het kabinet wil 60 miljard euro lenen voor het klimaat en de stikstofcrisis, en dit via een fonds uitgeven. "Hoe raakt dat het budgetrecht van de Kamer?", wil Segers weten van het kabinet.

Ook benadrukt hij dat hij in de Kamer staat als 1 van de 150 Kamerleden die het kabinet controleren en medewetgever zijn. "Daarom hoop ik op een scherper onderscheid tussen Kamer en kabinet en minder scherp onderscheid tussen oppositie en coalitie. We moeten samenwerken. Dit vraagt iets van onze stijl en van onze openheid."

dinsdag 18 januari om 20:22
Klaver bang dat geld voor klimaat niet goed terechtkomt
Klaver maakte complimenten voor de hoeveelheid geld die vrijgemaakt wordt voor het klimaat, maar hij heeft zorgen over de besteding ervan, omdat hier geen afspraken over zijn gemaakt. "Hoe zorg je ervoor dat het geen grote pretpot wordt voor subsidies voor de grote vervuilers?", vroeg hij aan het kabinet.

De GroenLinks-leider haalde meer voorbeelden aan over gemaakte budgettaire keuzes waarvan nog niet duidelijk is waarom een bepaald bedrag is gereserveerd, zoals het geld dat naar kansenongelijkheid gaat, naar de compensatie voor het leenstelsel en het stikstofvraagstuk. "Ik ben bang dat doordat er geen heldere doelen gesteld zijn, we koehandel krijgen in de Kamer", aldus Klaver. Hij is bang dat het kabinet de Kamer laat meepraten over de problemen en vervolgens elke partij een paar honderd miljoen toebedeeld krijgt om zaken te doen.
dinsdag 18 januari om 20:15
PvdA-leider Ploumen op een groot scherm buiten de plenaire zaal van de Tweede Kamer. (Foto: ANP)
dinsdag 18 januari om 20:09

Klaver geeft ministers waarschuwing mee over vertrouwen
Jesse Klaver stipte in zijn bijdrage de angstcultuur aan die volgens hem bestaat op het Binnenhof. "Er hangt hier een angstcultuur. Alsof fouten maken niet mag, maar dat is menselijk. Ik geef de ministers dan ook mee: wees niet bang om fouten te maken", zei de GroenLinks-leider in de richting van Vak K. Maar, benadrukte hij tegelijkertijd: "Als fouten pas hier in de Tweede Kamer aan het licht komen, na megalang doorvragen, na ellenlange Wob-procedures, dan is wat mij betreft de tijd van laatste waarschuwingen voorbij. Dan is het einde vertrouwen. Maar als u eerlijk bent, kunt u alle redelijkheid van mijn fractie verwachten."

dinsdag 18 januari om 20:05
Ministers Karien van Gennip (CDA, Sociale Zaken), Sigrid Kaag (D66, Financiën) en minister-president Mark Rutte kijken naar de eerste bijdrage van Jan Paternotte als fractievoorzitter van D66. (Foto: ANP)
dinsdag 18 januari om 19:33
CDA wil dat kabinet iets doet aan doorschuiven klimaatrekening en hogere AOW
CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma citeert zijn vader Enneüs Heerma, fractievoorzitter tussen 1994 en 1997 voor de christendemocraten. Heerma senior pleitte tijdens het debat over de regeringsverklaring voor het kabinet Paars I (Kok-I tussen 1994 en 1998) voor wat Heerma junior nu 'gezinspolitiek' noemt. "Minder ik en meer wij", zegt Heerma. Zijn vader werd destijds door de bewindslieden vanuit Vak K "uitgelachen en weggehoond." Heerma ziet tot zijn vreugde dat er in het huidige regeerakkoord weer plek is voor gezinspolitiek.

Verder wil de CDA'er van het kabinet weten wat het gaat doen met de waarschuwing van het Centraal Planbureau (CPB) dat de staatsschuld in de verre toekomst (2060) oploopt tot 92 procent van het bbp. Dat heeft onder andere te maken met de uitgaven voor klimaat en milieu. "Goed rentemeesterschap zorgt ervoor dat klimaatschuld niet voor de volgende generatie is. Het kabinet moet dat voorkomen, want het is voor het CDA niet acceptabel", zegt Heerma.

Ook vraagt hij om koopkrachtreparatie voor ouderen. Dat kan met een hogere ouderenkorting of via een hogere IOAW-uitkering, zoals VVD'er Sophie Hermans al opperde. Heerma voegt daar een derde optie aan toe: een verhoging van de AOW. Het kabinet moet wat Heerma betreft dit voorjaar, de eerste mogelijkheid om de begroting aan te passen, met plannen komen.
dinsdag 18 januari om 19:07
CDA-Kamerlid Derk Boswijk en Pieter Heerma, fractievoorzitter van die partij. (Foto: ANP)
dinsdag 18 januari om 19:04
Ploumen: 'Kabinet smijt met geld om niet te hoeven kiezen'
Voor de dinerpauze was het de beurt aan Lilianne Ploumen van de PvdA. Het nieuwe kabinet smijt met miljarden en schuift de rekening door naar toekomstige generaties, omdat de deelnemende partijen geen "fundamentele keuzes" durven te maken, zei ze. Ploumen vindt dat Rutte IV "start met een onvoldoende".

De PvdA-leider haalde onder meer flink uit naar D66-minister Sigrid Kaag (Financiën). "Onder het nieuwe leiderschap op Financiën loopt de staatsschuld op tot mythische proporties, omdat het kabinet het nalaat om scheefgegroeide vermogens, multinationals en superrijken extra te belasten", aldus de sociaaldemocraat. De coalitiepartijen hebben volgens Ploumen hun onderlinge verschillen niet kunnen overbruggen. In plaats daarvan hebben ze "elkaar miljarden toegestoken" om er maar samen uit te komen. "Het is een vorm van politiek die geen fundamentele keuzes durft te maken."

Met name op het gebied van kansengelijkheid is volgens Ploumen veel meer nodig. Het probleem is "echt veel te lang genegeerd", vindt zij. De PvdA is dan ook blij dat ministers voor Volkshuisvesting en Armoedebestrijding deel uitmaken van het het nieuwe kabinet.
dinsdag 18 januari om 18:17
Het debat is nu geschorst tot 20.00 uur, zodat de Kamerleden even kunnen eten.
dinsdag 18 januari om 17:54
PvdA en GroenLinks testen samenwerking met D66
Ploumen (PvdA) en Klaver (GroenLinks) testen gelijk hoe ver Paternotte wil en kan gaan in de samenwerking met de oppositie.

Ploumen is teleurgesteld in D66, laat ze direct weten. "Ik had gehoopt dat D66 het systeem zou willen veranderen in plaats van de status quo te verdedigen zoals de partij nu doet." De PvdA-leider had gehoopt dat de vermogens en de winstbelasting aangepakt zouden worden om de ongelijkheid te verkleinen. De maatregelen die worden genomen "raken niet de kern waar het echt fout gaat in ons land", aldus Ploumen.

Ook Klaver had gehoopt op maatregelen die de vermogensongelijkheid zouden aanpakken. Alle vier de coalitiepartijen hadden het immers in hun verkiezingsprogramma staan. "Vermogensongelijkheid is de roze olifant in kamer", zegt de GroenLinks-leider.

Ook op de woningmarkt gebeurt wat Klaver betreft nog onvoldoende om starters te beschermen tegen beleggers die panden opkopen en om huurders te beschermen tegen hogere huren. "Wilt u met ons optrekken en staat het u vrij om andere keuzes te maken en afstand te nemen van het regeerakkoord?"

Wat die laatste vraag betreft is Paternotte kort: hij neemt geen afstand van het regeerakkoord en is dat ook niet van plan. Wel wil hij samenwerken met de oppositie. "Ik zie uw voorstellen tegemoet", aldus Paternotte tegen Klaver.
dinsdag 18 januari om 17:42
Paternotte: D66-fractie is ongeduldig
Jan Paternotte waarschuwt het kabinet in zijn eerste inbreng als fractievoorzitter van D66 dat zijn fractie ongeduldig is. "Het gaat er niet om wie de mooiste akkoorden kan maken, maar wat je kunt waarmaken."

Hij somt een aantal dingen op die wat hem betreft niet lang kunnen wachten. "Wanneer zet de eerste mega-uitstoter een handtekening onder een contract met de klimaatminister? Wanneer zet Hugo de  Jonge (minister voor Volkshuisvesting, red.) de eerste schop in de grond bij Amsterdam, Utrecht of een van die andere steden waar mensen klem zitten vanwege ridicule prijzen? Wanneer heet de minister-president het glas met Macron en Scholz op een autonoom, strategisch sterk Europa? Wanneer krijgt de eerste student zijn basisbeurs bijgeschreven?"

"Wanneer ontvangen leraren op de basisschool hun eerste salarisstrook op gelijk niveau met hun collega’s van de middelbare school? Wanneer komt die grote stad erbij die mag beginnen met de regulering van de wietteelt? 
dinsdag 18 januari om 17:00
Marijnissen wil crisisaanpak voor Groningen en stipt vertrouwen kabinet aan
SP-leider Lilian Marijnissen begon haar bijdrage over Groningen. De afgelopen twee weken was de afbouw van de gaswinning en de versterkingsoperatie van het aardbevingsgebied volop in het nieuws. "Ik hoop dat een van de uitkomsten van vandaag is, dat we echt iets gaan doen. Er is veel terecht cynisme. Zowel de Algemene Rekenkamer als de ombudsman heeft al zo vaak gepleit voor een crisisaanpak Groningen. Laten we ervoor zorgen dat die er vandaag komt."

Naast Groningen sprak Marijnissen onder meer over de bezuinigingen in de verpleeghuizen en jeugdzorg, de koopkrachtdaling en het niet verhogen van de zorgsalarissen. "We moeten alles uit de kast halen om werken in de zorg aantrekkelijk te maken en te houden", zei de SP-leider.

Ook stipte ze het lage vertrouwen in Rutte IV aan, dat volgens haar te verklaren is doordat dezelfde partijen - soms zelfs dezelfde mensen - verantwoordelijk zijn voor het oplossen van problemen als Groningen en de toeslagenaffaire. Ze stelt dat dit niet alleen door fouten bij de uitvoering komt, maar dat er fundamenteel iets fout zit. "Het is nodig hier een politieke ideeënstrijd over te voeren."
dinsdag 18 januari om 16:37
De bijdrage van Sophie Hermans (VVD) is afgelopen. Marijnissen (SP) heeft nu het woord genomen. Hierna volgen nog zeventien andere fracties.
dinsdag 18 januari om 15:58
Sophie Hermans (VVD) heeft een half uur spreektijd, maar is al bijna drie uur aan het woord. Ze krijgt veel kritiek op en vragen over het nieuwe kabinetsbeleid. (Foto: ANP)
dinsdag 18 januari om 15:16
VVD onder vuur vanwege bezuiniging in jeugdzorg
SP-leider Marijnissen stipt de bezuiniging in de jeugdzorg van een half miljard euro per jaar aan. "Onvoorstelbaar asociaal", noemt ze het kabinetsvoornemen. 

In 2019 staakte het personeel in de jeugdzorg voor het eerst in de geschiedenis, een speciale commissie oordeelde recent na lang onderzoek dat er meer geld van de Rijksoverheid naar de gemeenten moet voor de jeugdzorg, somt Marijnissen op. "Deze coalitie bezuinigt, dat is asociaal."  

Volgens Hermans is het kabinet nu aan zet. "Ik vraag het kabinet hoe zij die bezuiniging, ik mag het eigenlijk niet zo noemen, gaat uitvoeren." Die verspreking was koren op de molen van Marijnissen. "Ik ben blij dat Hermans het zelf ook een bezuiniging noemt!" 

Ook GroenLinks-leider Klaver hekelde de bezuiniging. "Ik wil het eerst over de inhoud hebben en pas daarna kijken of er überhaupt bezuinigd moet worden. En als dat het geval is, doe dat dan op een andere post. We moeten geen geld weghalen bij de meest kwetsbare groep."
dinsdag 18 januari om 14:35
VVD denkt na over verhogen ouderenkorting
Nadat ook PvdA-leider Lilianne Ploumen, onafhankelijk Kamerlid Pieter Omtzigt en Caroline van der Plas (BBB) Hermans doorvragen over welke plannen ze heeft om de koopkracht - met name voor ouderen - te repareren, licht de VVD'er een tipje van de sluier.

Hermans denkt aan het verder verhogen van de ouderenkorting, die in het regeerakkoord al wordt verhoogd, en een ingreep bij de IOAW, een uitkering voor ouderen die moeilijk kunnen rondkomen van hun eigen inkomen.

De VVD'er gaf ook alvast een winstwaarschuwing. "Ik ga me niet vastpinnen op één middel om de koopkracht te verbeteren, omdat het kabinet een aantal zaken moet uitwerken." Het Kamerlid wil ook wachten op definitieve ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) over de inflatie. 

Het regeerakkoord heeft het over "een evenwichtig en gemiddeld positief koopkrachtbeeld voor iedereen". Daar is 3 miljard euro voor uitgetrokken. Maar door de stijgende prijzen komen alle 117 voorbeeldhuishoudens van het Nibud in de min. Gemiddeld gaan we er dit jaar zo'n 40 euro per maand op achteruit, aldus het budgetinstituut.
dinsdag 18 januari om 14:13
Kaag en Rutte horen in Vak K het debat aan. (Foto: ANP)
dinsdag 18 januari om 13:53
Hermans vraagt kabinet om voorstellen voor koopkrachtverbetering
Hermans is erover verbaasd dat de koopkrachtplaatjes slechter uitvallen door de stijgende inflatie. Daarom vraagt ze het kabinet met voorstellen te komen. "Het plaatje voldoet niet aan het uitgangspunt zoals wij dat hebben afgesproken."

DENK-Kamerlid Azarkan vindt die verbazing vreemd. De inflatie stijgt namelijk al sinds afgelopen zomer. JA21-leider Joost Eerdmans wil weten of de ontkoppeling tussen de AOW en het minimumloon wordt teruggedraaid. "Nee", is het korte antwoord van Hermans.

Eerdmans haalt Ruttes woorden van eerder op de dag aan in zijn regeringsverklaring. De premier citeerde oud-D66-leider Hans van Mierlo die ooit zei: "‘De begroting is net als een deken in de winter: als de één hem naar zich toe trekt, ligt de ander in de kou."

"Wij willen dat niemand in de kou zit", zegt Eerdmans daarop. Het kabinet strooit volgens hem met geld, dus in de koopkrachtverbetering kan dat geen probleem zijn. "Het is een probleem met willen", aldus Eerdmans. 

Hermans herinnert Eerdmans eraan dat in het verkiezingsprogramma van JA21 het minimumloon niet wordt verhoogd en daarmee ook niet de AOW. "Het is wel makkelijk om mij de les te lezen, terwijl u zelf die verhoging heeft voorgesteld."
dinsdag 18 januari om 13:32
VVD'er Hermans kan niets beloven over koopkrachtreparatie ouderen
"Het is belangrijk om mensen perspectief te bieden", zegt Hermans. Dat gaat met name over corona. De VVD'er verlangt de komende weken een langetermijnvisie van het kabinet.

Maar veel tijd om uit te leggen wat dat perspectief volgens de VVD moet zijn, krijgt Hermans niet. SP-leider Lilian Marijnissen wil het direct hebben over de magere koopkracht als gevolg van dit overheidsbeleid. Gezinnen gaan er zelfs op achteruit, bleek uit vandaag gepubliceerde berekeningen van het Nibud. Marijnissen is ook niet blij met de zogenoemde ontkoppeling van de AOW en het minimumloon. Dit betekent dat de AOW-uitkeringen niet meestijgen met de voorgenomen verhoging van het minimumloon van 7,5 procent. 

De Kamer heeft een motie aangenomen om die koppeling in stand te houden, houdt de SP-leider Hermans voor. "Hoe kan die koppeling weg zodra Rutte IV is aangetreden? Dat is kiezersbedrog."

Volgens Hermans is het koopkrachtverlies met name aan de fors stijgende inflatie te wijten. In feite is dat ook het geval. De VVD'er vraagt het kabinet om iets aan de koopkracht van met name ouderen te doen, maar kan nog niets toezeggen. Vanuit het kabinet kwamen al eerder signalen dat hierover wordt nagedacht.
dinsdag 18 januari om 12:23
V.l.n.r.: Fractievoorzitters Jan Paternotte (D66), Gert-Jan Segers (CU), Sophie Hermans (VVD) en Pieter Heerma (CDA) overleggen met elkaar in de lunchpauze. (Foto: ANP)