Niet trots, maar bescheidenheid wilden de leiders van de coalitiepartijen VVD, D66, CDA en ChristenUnie woensdag uitstralen tijdens de presentatie van het coalitieakkoord. Voor een opgewekte stemming duurde de formatie te lang. Hoe gaat deze coalitie het vertrouwen van burger en politiek terugwinnen? NU.nl sprak erover met de vier partijleiders.

In bijna alle opzichten kijkt de nieuwe coalitie nu al tegen een achterstand aan. Om te beginnen is het chagrijn over het feit dat het maar liefst negen maanden duurde totdat er een coalitieakkoord lag niet weggeëbd. Het is wat informateur Johan Remkes betreft reden voor "een stevige evaluatie."

Er is dan ook geen plaats voor trots. "Ik vind dat niet gepast in deze periode. We hebben er zo lang over gedaan", zegt D66-leider Sigrid Kaag.

De coalitieleiders erkennen dat er de komende jaren nog veel werk ligt. Niet alleen om de problemen van klimaat, stikstof, de woningmarkt, schadeafhandeling van de gasbevingen en de compensatie in de toeslagenaffaire op te lossen, maar ook om het vertrouwen in het parlement en in de maatschappij terug te winnen.

Zelfs tussen de coalitiepartijen onderling boterde het lange tijd niet. "Het vertrouwen was echt wel even weg", zegt VVD-leider Mark Rutte.

De volledige oppositie steunde in het voorjaar een motie van wantrouwen tegen Rutte, omdat hij het in de formatie over een andere functie voor Pieter Omtzigt had gehad. Het is zeer ongebruikelijk om zo over een individueel Kamerlid te spreken. Op de VVD na diende daarom ook de hele Kamer een motie van afkeuring tegen Rutte in.

Rutte: 'Coalitieakkoord zoekt naar meer partijen dan alleen coalitie'

Inmiddels zijn de verhoudingen binnen de coalitiepartijen dankzij de "intensieve gesprekken" van de laatste maanden weer in orde, zegt Rutte.

Maar bij de oppositie valt nog veel te winnen, terwijl juist daar de komende jaren steun nodig is om de coalitieplannen ook door de Eerste Kamer te loodsen.

Meerderheden zoeken is Rutte inmiddels wel gewend. Zijn kabinetten hadden zelden genoeg zetels in de senaat. Nu komt daar alleen de wens van een andere bestuurscultuur bij.

Daarbij hoort een goede verhouding tussen Kamer en kabinet met ruimte voor een open debat, in plaats van afspraken achter gesloten deuren waardoor Kamerdebatten een formaliteit leken, zoals dat de afgelopen jaren zo vaak het geval was.

Dat vraagt om een andere manier van politiek bedrijven met bijvoorbeeld een (iets) dunner coalitieakkoord, zodat er ruimte overblijft voor oppositiewensen.

"Het is een coalitieakkoord dat zoekt naar meer partijen dan alleen de vier in de coalitie", zegt Rutte. "Het is nog niet af." Die boodschap zal hij tijdens het debat vandaag met de informateurs onder de aandacht brengen.

Segers: 'Hoop niet dat Kamer zich verdeelt in oppositie en coalitie'

"We moeten steun vinden voor oplossingen", zegt ook Kaag. "En als er betere ideeën zijn, dan praten we daarover." CDA-leider Wopke Hoekstra mikt eveneens op een dialoog met de hele Kamer. "Met coalitie en oppositiepartijen."

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers hoopt de komende kabinetsperiode op "gezonde politieke verhoudingen" met een duidelijke rolverdeling van een regering die regeert en een Kamer die controleert.

"Maar dan hoop ik ook dat die Kamer zichzelf niet verdeelt in oppositie en coalitie en dat het een bittere tegenstelling wordt. Die verhoudingen moeten vloeibaarder worden, zodat er een veel bredere spirit is om samen te werken."

Coalitie wil vertrouwen terugwinnen met 'bloed, zweet en tranen'
125
Coalitie wil vertrouwen terugwinnen met 'bloed, zweet en tranen'