Na maanden onderhandelen presenteerden VVD, D66, CDA en ChristenUnie woensdag een nieuw regeerakkoord. Van de invoering van rekeningrijden tot de afschaffing van het leenstelsel voor studenten: dit staat erin.

Klimaat en stikstof

  • De kerncentrale in Borssele blijft langer open en er worden twee nieuwe kerncentrales bij gebouwd. Het duurt nog wel jaren voordat die er staan.
  • Uit een fonds van 35 miljard euro moet de komende tien jaar klimaattransitie betaald worden.
  • Met een ander fonds van 25 miljard euro moeten tot 2035 veranderingen in de landbouw en herstel van natuur worden betaald. Ook het verminderen van stikstofuitstoot wordt uit dat fonds gefinancierd, maar hoe precies is niet duidelijk.
  • Alle nieuwe auto's moeten in 2030 emissieloos zijn. Dat betekent dat ze dus geen CO2 meer uitstoten.
  • Vergunningen voor gaswinning in de Waddenzee verleent het nieuwe kabinet niet meer. Wel sluit het nieuwe kabinet gaswinning in de Noordzee niet uit.
  • Er komt een minister voor Klimaat en Energie. Op dit moment kent het kabinet een minister van Economische Zaken en Klimaat.
  • Het bouwen van datacentra wordt aan banden gelegd. Op het verlenen van vergunningen en de eisen voor toelating moet landelijke regie komen.

Onderwijs

  • Met ingang van het studiejaar 2023/2024 wordt het leenstelsel afgeschaft. Studenten krijgen weer een basisbeurs, aangevuld met een inkomensafhankelijke beurs.
  • Studenten die de afgelopen jaren te maken hadden met het leenstelsel kunnen kiezen tussen een studievoucher en korting op hun studieschuld. Daarvoor trekt het kabinet 1 miljard euro extra uit.
  • Leraren in het basisonderwijs moeten evenveel gaan verdienen als docenten in het voortgezet onderwijs.

Zorg

  • Werken in de zorg moet aantrekkelijker worden gemaakt. De lonen zijn al verhoogd, staat in het regeerakkoord. Verder wordt een verhoging van lonen in de zorg niet genoemd.
  • De werkdruk van zorgpersoneel moet omlaag. Daarvoor ligt de bal grotendeels bij de werkgevers, schrijven de coalitiepartijen.
  • De voorbereiding op een toekomstige pandemie moet beter. Daarvoor is snel opschroeven van het aantal ic-plekken noodzakelijk. Dat vraagt met name om personeel dat flexibel inzetbaar is. Hoe dat vorm moet krijgen, is niet duidelijk.
  • De coalitie denkt ook na over de aanstelling van een zogeheten Chief Medical Officer. Dat is iemand met veel ervaring in de zorg die het kabinet adviseert.

Wonen

  • Jaarlijks moeten 100.000 nieuwe woningen in heel Nederland gebouwd worden, binnen- en buitenstedelijk. Twee derde hiervan moet goedkoper worden dan de kostengrens voor de Nationale Hypotheek Garantie (in 2022 355.000 euro).
  • De verhuurderheffing, een extra belasting voor woningcorporaties, wordt in stappen afgebouwd.
  • Het huurtoeslagensysteem wordt aangepast. Voor elke huurprijs kan straks huurtoeslag worden aangevraagd. Wel gaat er gekeken worden naar je inkomen bij de bepaling of en hoeveel huurtoeslag je krijgt.
  • Er komt een speciale minister voor Volkshuisvesting & Ruimtelijk Ordening, die samen met gemeenten en provincies kan bepalen waar nieuwe woningen moeten komen.
  • In de komende tien jaar gaat er 7,5 miljard euro naar de bereikbaarheid van woongebieden, zoals wegen.
  • Voor starters wordt bij het aanvragen van een hypotheek de actuele stand van de studieschuld bepalend. Eerder werd gekeken naar de beginstand.
  • De jubelton (de 100.000 euro die ouders belastingvrij aan hun kinderen mogen schenken voor de koop van een eigen woning) wordt geschrapt.
  • Er komt een huurbescherming voor de middenhuurwoningen, zodat wonen voor mensen met een gemiddeld inkomen betaalbaar wordt. Hoe dit vorm gaat krijgen, is nog niet bekend.

Arbeidsmarkt

  • Het minimumloon gaat omhoog. In de komende kabinetsperiode stijgt het met in totaal 7,5 procent.
  • Uitkeringen stijgen even hard als het minimumloon, met uitzondering van de AOW-uitkering voor gepensioneerden. Die stijgt ook, maar niet even hard.
  • De vergoeding van kinderopvang voor ouders die werken gaat in stappen omhoog tot uiteindelijk 95 procent. De betaling daarvan gaat niet meer via een toeslagensysteem, maar de vergoeding wordt direct betaald aan kinderopvanginstellingen. Ouders betalen straks alleen nog een kleine eigen bijdrage.
  • Er komt een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers).

Veiligheid

  • In de nieuwe kabinetsperiode wordt 10,7 miljard euro geïnvesteerd in Defensie. Uiteindelijk moet er structureel 3 miljard euro per jaar naar Defensie gaan.
  • Ondermijnende criminaliteit moet harder worden aangepakt. Daarbij gaat het kabinet ook kijken naar hoe Italië de maffia aanpakt. De extra beveiligde inrichting (EBI) gaat vergeleken worden met de Italiaanse om te voorkomen dat vanuit de cel nog een crimineel netwerk kan worden aangestuurd.

Migratie, integratie en asiel

  • Kansrijke asielzoekers krijgen vanaf dag één les in de Nederlandse taal.
  • Er wordt ingezet op een Europees asielbeleid. Als dit niet snel genoeg gaat, wil de coalitie verder met een kopgroep van gelijkgestemde lidstaten.
  • Er gaat structureel 200 miljoen euro naar uitvoeringsorganisaties in de asielketen, zoals de IND en het COA.
  • Overlastgevende asielzoekers moeten harder worden aangepakt.
  • Mensen die geen recht hebben op verblijf in Nederland moeten terugkeren naar hun land van herkomst.
  • Nederland gaat meer kwetsbare vluchtelingen opvangen. Er worden nu jaarlijks vijfhonderd vluchtelingen van de VN overgenomen. Dit aantal wordt verhoogd naar negenhonderd.

Overig

  • Het nieuwe kabinet wil het toeslagensysteem afschaffen. Het doel is dat mensen niet meer "verdwalen in ingewikkelde regelingen". Het lukt nog niet om het hele toeslagensysteem in de komende kabinetsperiode af te schaffen.
  • In 2030 wordt rekeningrijden ingevoerd. Dat betekent dat je als automobilist per gereden kilometer gaat betalen. Op bestaande toltrajecten hoeft dan niet meer te worden betaald.
  • Het kabinet wil dat de Lelylijn, een spoorlijn tussen Lelystad en Groningen, wordt aangelegd. Dat moet de economie van het noorden versterken en de treinverbinding tussen Nederland en het noorden van Duitsland verbeteren.
  • Op het gebied van luchtvaart moet veel gebeuren als het gaat om stikstof- en CO2-uitstoot. Wat voor maatregelen daarvoor nodig zijn, staat niet in het regeerakkoord. Daarover neemt het nieuwe kabinet in 2022 een besluit. Ook het besluit over de opening van Lelystad Airport is aan het nieuwe kabinet.
  • Voor het onderhoud aan wegen, spoor, bruggen en vaarwegen trekt het kabinet 1,25 miljard euro extra uit.
  • De btw op suikerhoudende dranken wordt verhoogd en ook de accijnzen op tabak gaan omhoog. Het kabinet wil dat de btw op groente en fruit naar 0 kan, maar weet nog niet of dat mogelijk is.

Verbetering: In een eerdere versie van dit stuk stond dat in 2030 alle auto's emissievrij moeten zijn. Het gaat om nieuwe auto's. Dat is aangepast.

Verbetering: In een eerdere versie van dit stuk stond dat boeren niet gedwongen worden uitgekocht, maar dat is te stellig. In het regeerakkoord staat dat in gebieden waar de opgave tot emissiereductie dermate groot is vrijwilligheid niet langer vrijblijvendheid betekent en het kabinet in gesprek wil met de boeren om samen een oplossing te zoeken.