Informateur Johan Remkes ziet geen mogelijkheden om een "traditionele minderheidscoalitie" te vormen. Dat schrijft hij dinsdag in een brief over de voortgang van de formatie. Remkes wil woensdag met negen partijen verder praten: VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie, Volt, SGP en Fractie Den Haan.

Met een "traditionele" minderheidscoalitie doelt Remkes op een samenstelling die elke keer in de Kamer op zoek moet naar steun voor voorstellen, zonder vooraf vastgelegde gedoogsteun. Nu die minderheidsoptie en de zespartijenvariant van D66-leider Sigrid Kaag afvallen, moeten er andere constructies worden besproken, aldus de informateur.

Remkes lijkt aan te sturen op een extraparlementair kabinet. Dat bestaat deels uit bewindspersonen die weinig of geen connectie hebben met partijen in de Tweede Kamer en dus ook niet zijn gebonden aan een regeerakkoord.

Denk bijvoorbeeld aan een kabinet van VVD, D66 en CDA, aangevuld met ministers van PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. Die laatste drie partijen kunnen dan oppositie voeren, maar voelen zich wel (deels) verbonden met het kabinet. Niemand lijkt precies te weten hoe deze vorm er in de praktijk uit zou moeten zien. Maandagavond zei CDA-leider Wopke Hoekstra al dat er nog verschillende coalitievarianten op tafel liggen.

Volgens de informateur is nu "met grote urgentie" een nieuw kabinet nodig, aangezien de verkiezingen al meer dan een half jaar geleden waren. Hij roept de "fracties van alle partijen uit het brede en constructieve midden" op om daarvoor hun verantwoordelijkheid te nemen.

Slechts één keer eerder extraparlementair kabinet

De Nederlandse naoorlogse politiek kende slechts een keer eerder een extraparlementair kabinet. Dat was onder leiding van PvdA'er Joop den Uyl in de jaren zeventig.

Partijen lopen er nu ook niet warm voor. "Partijen kiezen er nadrukkelijk voor om een minderheidsvariant te verkiezen boven andere alternatieven", zei Hamer over deze optie tijdens de presentatie van haar eindadvies begin deze maand.

Het wordt dan ook gezien als een noodgreep, omdat andere oplossingen simpelweg niet haalbaar zijn. "In principe is in deze fase alles nog mogelijk", aldus Remkes.

Informateur praat woensdag verder met negen partijen

De informateur wil woensdag met negen partijen verder praten: VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie, Volt, SGP en Fractie Den Haan. Deze partijen, minus PvdA en GroenLinks, steunden de motie waarmee Remkes werd aangesteld als informateur. JA21 en de Groep Van Haga steunden de motie ook, maar zijn niet uitgenodigd om woensdag bij Remkes langs te gaan.

Maandag zaten VVD, D66 en CDA tot 's avonds laat bij elkaar, maar tot een doorbraak leidde het niet. Achter de schermen is te horen dat VVD en CDA nog wel iets voor een minderheid van drie partijen voelen, maar D66 dat niet ziet zitten. Een minderheidscoalitie van slechts twee partijen is voor niemand aantrekkelijk.

Een andere mogelijkheid die genoemd zou zijn, is het beginnen van onderhandelingen met VVD, D66, CDA, CU, GL en PvdA, zonder dat D66 een voortzetting van de huidige coalitie uitsluit. D66-leider Kaag benoemde die optie afgelopen weekeinde al in een speech.