D66-leider Sigrid Kaag wil niet onomwonden haar vertrouwen uitspreken in VVD-leider Mark Rutte. Meerdere Kamerleden vroegen er dinsdag tevergeefs naar, maar Kaag wil de relatie vooral zakelijk houden.

"Ik vertrouw eerlijk gezegd maar heel weinig mensen. Ik vertrouw mijn man, mijn eigen familie en een paar vrienden", zei Kaag dinsdagavond tijdens het debat over het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer en de mislukte verkenning naar een meerderheidskabinet.

Kaag en Rutte lijken als winnaars van de verkiezingen en als leiders van de twee grootste partijen de spil in de nog te beginnen onderhandelingen, maar de relatie lijkt koeltjes. Volgens Kaag ligt dat aan haar manier van werken.

"Ik ben niet zo van het kopjes koffie drinken", zei de D66'er. "Ik ga af op zakelijke afspraken die we correct willen uitvoeren. Dat is minder een kwestie van vertrouwen, maar goede heldere kaders voor de uitvoering. In het beste vertrouwen kun je mensen nog steeds teleurstellen."

Ook Rutte was aanvankelijk terughoudend toen hij de vraag kreeg of hij Kaag vertrouwde. "Het plan is om te kijken of we tot politieke samenwerking kunnen komen. Ik denk dat we allemaal in staat moeten zijn om daar het uiterste voor te doen", aldus de VVD'er. Na iets meer doorvragen was Rutte wat toeschietelijker. "Ik vertrouw u allemaal", zei hij richting de parlementariërs.

Kaag op vraag over vertrouwen in Rutte: 'Ik vertrouw weinig mensen'
59
Kaag op vraag over vertrouwen in Rutte: 'Ik vertrouw weinig mensen'

Kaag uitte stevige kritiek op Rutte in toespraak dag eerder

De vertrouwensvraag ligt logischerwijs op tafel. Niet alleen omdat de formatie na bijna een half jaar verkennen nog steeds niet is begonnen, maar ook omdat Kaag in een maandagavond gehouden toespraak in Amsterdam flink kritiek leverde op Rutte en zijn manier van leidinggeven.

Kaag had het over "regelen en ritselen zonder visie" en het gevaar om te roepen dat we in een "gaaf landje" leven. "Veel te lang hebben we ons in de verdoving van zelfgenoegzaamheid laten sussen door toch wel politieke bijziendheid."

Hoewel het duidelijk was dat dit over Rutte ging, werd hij niet in de toespraak genoemd. Dat gaf Kaag de gelegenheid te ontkennen dat het enkel over de VVD-leider ging en dat ze eigenlijk niets nieuws zei over leiderschap. "Ik zeg dit al anderhalf jaar", zei ze tot frustratie van de Kamer.

Het steekt de D66-leider dat haar voorkeurscoalitie met VVD, CDA, PvdA en GroenLinks al maanden wordt geblokkeerd door Rutte en CDA-leider Wopke Hoekstra. Dat gaf de toespraak extra politieke lading.

Rutte wilde er eerder in het debat ook niet op reageren. "Ik vind er van alles van, maar ik ga het niet delen", zei de VVD'er. "Mijn taak is de formatie in goede banen te leiden. Mijn reactie op die toespraak helpt daar niet bij."

Rutte noemt trage formatie 'slechte zaak'

Het trage formatieproces noemde Rutte "een slechte zaak". Alle ogen zijn nu op hem gericht als leider van de grootste partij om de impasse te doorbreken. Dat begint met het aanstellen van VVD'er Johan Remkes als nieuwe informateur, die zoals in het eindverslag van Hamer staat een minderheidskabinet gaat onderzoeken uit een combinatie uit VVD, D66 en CDA.

Hamer denkt dat er vooral een beroep moet worden gedaan op het politieke midden, naast de drie partijen die een minderheidscoalitie kunnen vormen zijn dat PvdA, GroenLinks en de ChristenUnie.

Maar door de blokkades en onwil om met elkaar samen te werken over en weer, is de sfeer er niet beter op geworden. Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) zijn nog steeds boos dat Rutte en Hoekstra niet met hen wilden onderhandelen.

"Als wij nu eng zijn om mee te praten, zijn we dat straks ook in de oppositie", zei Klaver. "Als er ook maar een seconde de indruk is dat we een minderheidskabinet gaan gedogen, vergeet het."