De kritiek van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt die donderdagavond uitlekte is zo snoeihard, dat er een wonder moet gebeuren om de relatie weer te herstellen. Omtzigt voelt zich op cruciale momenten in de partij onveilig, oneerlijk behandeld en alleen.

In de 76 pagina's tellende notitie van Omtzigt doemt een beeld op van iemand die van alle kanten wordt tegengewerkt, ook door zijn partijgenoten. Het put hem uit en zorgt ervoor dat hij al maanden overwerkt thuiszit.

De notitie is bedoeld voor het rapport van Liesbeth Spies over de verkiezingsnederlaag, maar het verlies van vier zetels lijkt nu de minste zorg voor het CDA. Het is al een jaar zeer chaotisch binnen de partij, afgewisseld met af en toe een crisis. Omtzigts notitie lijkt het kookpunt van alle onvrede, die bovendien nu op straat ligt.

Even leek het erop dat het CDA wat lucht kreeg toen Omtzigt bekendmaakte zich ten minste voor vier maanden officieel ziek te melden als Kamerlid. Niet dat de partij daarop zat te wachten, maar het schiep wel wat duidelijkheid over de situatie. Dat geluid was ook binnen de partij te horen.

Partijleider Wopke Hoekstra kreeg meer zelfvertrouwen en leek eindelijk in de onderhandelingsmodus te komen. Tot voor kort liet hij elk initiatief in de formatie aan VVD en D66 over, het CDA had tijd nodig, benadrukte Hoekstra steeds. De laatste weken stelde hij opeens eisen aan wie er mogen aanschuiven.

Bekijk hier de reactie van Hoekstra op de memo van Omtzigt
120
Bekijk hier de reactie van Hoekstra op de memo van Omtzigt

Relatie Omtzigt en Hoekstra onder hoogspanning

Met de bom, zoals Omtzigts notitie mag worden gezien, ligt alles weer overhoop. Ook in de formatie. Net na de verkiezingen werd vanwege de moeizame lijsttrekkersverkiezing al gevreesd voor de stabiliteit binnen het CDA. Die is er na de gefotografeerde memo over de 'functie elders' voor Omtzigt niet beter op geworden.

Het valt ook te bezien of de relatie tussen Omtzigt en Hoekstra nog goed komt. Omtzigt ervaart Hoekstra's wil meerdere keren als "een dictaat". Bijvoorbeeld als Omtzigt het minimumloon in het CDA-verkiezingsprogramma wil verhogen en Hoekstra dat als net benoemd partijleider weer laat wijzigen.

Maar ook bij het kabinetsvoorstel om gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire 30.000 euro te geven. Een "paniekmaatregel" vindt Omtzigt, waarbij ook mensen het bedrag zouden krijgen die er helemaal geen recht op hebben. "Niet te verantwoorden richting de belastingbetalers", is zijn conclusie.

Maar ondanks zijn protest bij onder anderen Hoekstra, die er als minister van Financiën nauw bij betrokken is, ging het plan toch door. "Dit was weer een dictaat. Er was geen mogelijkheid tot overleg of reflectie", schrijft Omtzigt.

Omtzigt zou zijn beloofd lijsttrekker te worden

Dat zijn relatie met Hoekstra op zijn zachtst gezegd stroef is, blijkt ook uit de strijd om het lijsttrekkerschap. Aanvankelijk won minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge nipt van Omtzigt in een lijsttrekkersverkiezing.

De maanden erna bleef het onrustig binnen de partij, mede omdat De Jonge de slechte peilingen niet kon keren. In december trad hij af. Volgens Omtzigt onder lichte dwang van het partijbestuur.

Omtzigt was naar eigen zeggen beloofd dat hij het lijsttrekkerschap zou krijgen als De Jonge om wat voor reden dan ook opzij zou stappen, maar het partijbestuur koos voor Hoekstra. "Er is duidelijk een vooropgezet plan en ik pas er niet in", schrijft Omtzigt.

Hij stipt vaker aan dat hij het gevoel krijgt "er niet echt bij te horen" omdat hij wordt gepasseerd voor partijvergaderingen. "Dat doet best zeer."

Omtzigt zet vraagtekens bij CDA-sponsoren

Maar de opmerkelijkste aanklacht richting Hoekstra gaat over sponsorgeld voor de CDA-kas. Omtzigt merkt op dat er bijna 1 miljoen euro voor de campagne afkomstig is van drie personen die allemaal belang hebben bij wijzigingen van de CDA-plannen zoals Hoekstra die heeft doorgevoerd. "Daar heb ik moeite mee. En het maakt het CDA kwetsbaar", aldus Omtzigt.

Omtzigt voelt zich regelmatig door zijn eigen partijgenoten voor het blok gezet, maar met deze bewering drukt hij Hoekstra in de hoek.

De CDA'er ziet een duidelijk verschil tussen de waardering die hij krijgt van zijn eigen partij en die van de kiezer. De ruim 340.000 voorkeursstemmen zijn goed voor bijna vijf Kamerzetels.

Al zijn grieven opsommend, concludeert Omtzigt dat het allemaal punten zijn "die om heroverweging vragen". Wat zijn vervolgstappen dan zijn, schrijft hij niet op.