De gesprekken over de formatie gaan na enige vertraging verder. Er wordt nu gekeken naar wat er nodig is voor de langere termijn als de coronacrisis definitief achter ons ligt. Maar er is nog geen zicht op welke partijen dan een coalitie en kabinet moeten vormen.

"De vraag wie met wie is nog niet opgelost", zei VVD-leider Mark Rutte maandag, nadat hij met D66-leider Sigrid Kaag en CDA'er Wopke Hoekstra een onderhoud had bij informateur Mariëtte Hamer van ruim twee uur.

Op het gebied van de herstelplannen worden meters gemaakt. Hamer liet vorige week nog weten daar optimistisch over te zijn. Het is nu de vraag of partijen elkaar kunnen vinden op grotere vraagstukken die na corona zullen spelen. Wat D66 betreft gaat het dan over ongelijkheid, onderwijs, klimaat en de versterking van de rechtsstaat, zei Kaag.

Volgens Kaag liggen haar partij, VVD en CDA op die punten "niet mijlenver" uit elkaar, maar ze benadrukte dat dit pas de eerste verkennende gesprekken zijn over de grotere thema's.

Zo lopen er al enige tijd twee sporen in de formatie. Een over de inhoud voor de lange en korte termijn en parallel daaraan over de uiteindelijke coalitievorming, dus wie het uiteindelijk gaat uitvoeren. "Dat is heel ingewikkeld", zei Rutte. Het is daar maandag ook niet over gegaan, zei zowel de VVD-leider als Kaag. "Door erover te praten, komt de oplossing ook niet dichterbij."

Formatie loopt flinke vertraging op

De formatie heeft vertraging opgelopen nu er wordt gesproken welke partijen uiteindelijk verder gaan onderhandelen over een nieuw kabinet. Een advies had eigenlijk uiterlijk afgelopen zondag naar de Kamer gestuurd moeten worden.

Hoewel er volgens Hamer inhoudelijk niet veel verschillen zijn tussen de partijen die recent bij haar langskwamen (VVD, D66, CDA, GroenLinks en PvdA), benadrukken partijleiders Rutte en Hoekstra dat zij ver afstaan van GroenLinks en PvdA.

Kaag had een aantal weken geleden juist haar voorkeur uitgesproken om met de twee linkse partijen verder te willen onderhandelen.

De nieuwe wending is ergens opmerkelijk, omdat de formatie juist net uit een ernstige vertrouwenscrisis was gekropen. Rutte had zich de woede van bijna de gehele Tweede Kamer op de hals gehaald nadat hij zich ondanks eerdere beweringen in de media toch had bemoeid met de positie van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt.

Vertrouwensbreuk inmiddels hersteld

Die vertrouwensbreuk werd in de vorige fase van de formatie onder informateur Herman Tjeenk Willink vakkundig gladgestreken door onder meer op het belang van een snel akkoord te wijzen.

Tijdens de campagne wilden veel partijen bovendien een snelle formatie zodat er meer tijd en energie naar het herstel van de crisis kan. Rutte had het over een "vliegende start". Afgelopen april moest er een "nationaal herstelplan" liggen.

Dat was voor de rel rond de notitie over de positie van Omtzigt losbarstte, maar de urgentie lijkt bij de VVD-leider inmiddels wel verdwenen. "Als het (de formatie, red.) toch wat langer duurt dan mensen hoopten, dan is er nog een zittend kabinet dat de noodzakelijke besluiten kan nemen", zei Rutte vrijdag.

Rutte en Kaag: Formatiegesprekken gingen over langere termijn
75
Rutte en Kaag: Formatiegesprekken gingen over langere termijn