Als het aan D66-leider Sigrid Kaag ligt, komt er voor het zomerreces een nieuwe coalitie met D66, VVD, CDA, PvdA en GroenLinks, zei ze dinsdag na haar gesprek met informateur Mariëtte Hamer. Daarmee voert Kaag de druk bij onder meer het CDA op. Die partij wil eerst kijken naar brede steun voor het coronabeleid voordat er specifiek over een regeerakkoord gesproken wordt.

In deze fase van de formatie moet worden gekeken welke grote problemen door een nieuw kabinet opgelost moeten worden en welke partijen daarvoor in aanmerking komen. De vertrouwensvraag in relatie tot VVD-leider Mark Rutte is inmiddels naar de achtergrond verdwenen.

Er moet nu vaart worden gemaakt, zei Kaag. "Voor de zomer is onze inzet een regeerakkoord op hoofdlijnen." Over gevoelige punten waar partijen verschillend over denken, Kaag noemde migratie als voorbeeld, moeten wel heldere afspraken worden gemaakt, zei de D66-leider.

Rutte kon zich vinden in het genoemde tempo door Kaag. "Ik zou zeggen zo snel mogelijk en als het kan voor de zomer, dan zou dat heel mooi zijn."

Het is bekend dat de VVD-leider met het CDA en D66 verder wil praten, maar of de PvdA en GroenLinks ook welkom zijn, wilde hij niet zeggen. "Daar gaat deze fase niet over."

Kaag: 'We zitten eigenlijk pas op dag één'

Sinds de notitie over de positie van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt werd gefotografeerd net na de verkiezingen en Rutte zijn aandeel hierin niet goed meer kon herinneren, ging het in de formatie vooral over de vraag of partijen elkaar nog wel konden vertrouwen.

Uiteindelijk spraken alleen PVV, SP en ChristenUnie zich nadrukkelijk uit tegen samenwerking met de VVD-leider.

De Kamer heeft Hamer tot 6 juni de tijd gegeven om met een eindverslag te komen. Dan moet ook duidelijk zijn welke partijen met elkaar over een nieuwe coalitie gaan onderhandelen.

Het ongeduld bij Kaag neemt toe. Twee maanden na de verkiezingen lijkt de formatie nog steeds in de verkenningsfase. "We zitten eigenlijk pas op dag één na een aantal moeilijke stappen", aldus Kaag.

Kaag (D66): 'Wij zetten in op een nieuw kabinet voor de zomer'
72
Kaag (D66): 'Wij zetten in op een nieuw kabinet voor de zomer'

Hoekstra wil eerst praten over steunpakket

Hoekstra, die eerder op de dag bij Hamer op bezoek was, wil in deze fase eerst met een grote groep van acht of negen partijen in gesprek over "een aantal inhoudelijke onderwerpen". Hij noemde daarbij VVD, D66, GroenLinks, PvdA, SP, ChristenUnie, SGP en JA21.

De CDA-leider wil het eerst hebben over de steunpakketten die nodig zijn om de coronacrisis het hoofd te bieden en vervolgens moet het gaan over "grote onderwerpen" zoals een eerlijkere economie met meer vaste banen, een veilige samenleving door de georganiseerde misdaad aan te pakken en een betrouwbare overheid.

Tot nog toe wilde Hoekstra weinig kwijt over deelname aan een nieuw kabinet, zijn partij verloor vier van de negentien zetels. Het initiatief ligt daarom bij verkiezingswinnaars VVD en D66. Bij dat "liberale motorblok" wilde Hoekstra niet zomaar aanschuiven.

Daar lijkt hij nu wat van terug te komen. "Ik kan mij zeer voorstellen dat we als CDA in de oppositie gaan, maar ik kan mij ook voorstellen dat we deelnemen in een volgend kabinet."

Hoekstra (CDA): 'Kan me zowel rol in coalitie als oppositie voorstellen'
70
Hoekstra (CDA): 'Kan me zowel rol in coalitie als oppositie voorstellen'

GroenLinks en PvdA blijven elkaar vasthouden

GroenLinks en PvdA willen alleen samen in een coalitie. GroenLinks-leider Jesse Klaver laat al langer weten dat er wat hem betreft onderhandeld kan worden als het over zijn gewenste thema's gaat, zoals de klimaatverandering, de stikstofcrisis en de economische ongelijkheid.

Die boodschap herhaalde Klaver dinsdag na zijn gesprek met Hamer.

PvdA-leider Lilianne Ploumen is meer afwachtend als het om samenwerking met Rutte gaat. De plannen van de VVD'er om tot een andere bestuurscultuur te komen, vindt Ploumen nog steeds onvoldoende.

De PvdA-leider was wel blij dat het over de inhoud ging, zei ze na haar gesprek met Hamer. "Die inhoud is geen bijzaak. Het is echt de hoofdzaak."

De wensen van de sociaaldemocraten zijn onder andere meer investeringen in vast werk en inkomen, betaalbare woningen en een versterking van de rechtstaat.