FNV Bondgenoten past voor centrale loonafspraak

UTRECHT - FNV Bondgenoten moet niet opnieuw meewerken aan centrale loonafspraken met werkgevers en een toekomstig kabinet. Het laatste akkoord waarin is afgesproken dat dit jaar de lonen niet meer dan 2,5 procent mogen stijgen, haalt volledig de onderhandelingspositie van de vakbeweging onderuit.

Dat stelt voorman Henk van der Kolk van de grootste vakbond in Nederland. Zelf heeft Van der Kolk als CAO-coördinator van de vakcentrale FNV in het najaar van 2002 nog aan de voorbereiding van het sociale akkoord meegewerkt. Ruim vier maanden later constateert hij echter als vakbondsvoorzitter dat de loonafspraak "dramatisch is voor de eigen profilering van FNV Bondgenoten".

De voorman van de FNV-bond met circa 480.000 leden voelt zich met handen en voeten gebonden aan de centrale loonafspraak. "Iedereen is gefixeerd op die 2,5 procent. Met werkgevers vallen moeilijk nog afspraken te maken over andere onderwerpen dan loon, zoals kinderopvang en scholing."

Economische malaise

Van der Kolk erkent dat afspraken over loonmatiging in deze tijden van economische malaise noodzakelijk zijn. "Maar we werken niet meer mee aan een akkoord met een concreet percentage. De belangenbehartiging voor onze leden kunnen we dan net zo goed aan de hoogste boom hangen."

Loonmatiging kan volgens Van der Kolk ook worden bereikt zonder daar op centraal niveau afspraken over te maken. "Een centraal akkoord moet ondersteunend zijn voor de CAO-onderhandelaars, niet dwingend. Wij willen de ruimte hebben om in sectoren waar het wel goed gaat, meer te kunnen vragen."

Teruglopend ledenaantal

Van der Kolk werd vorig jaar op 28 november tot voorzitter benoemd van een vakbond in ernstige financiële problemen, die kampt met een teruglopend ledenaantal. Vrijdag komt de bondsraad bijeen om de eerste lijnen uit te zetten voor de toekomst en om te praten over een mogelijk nieuw centraal akkoord.

Houtje-touwtje-organisatie

"Bij Bondgenoten hebben we heel lang niet meer kunnen nadenken over wat voor een bond we nou willen zijn", stelt Van der Kolk. Het is nog steeds een 'houtje-touwtje'-organisatie, zoals hij dat noemt. De bond zit midden in een reorganisatie. Circa een kwart van de ruim zevenhonderd arbeidsplaatsen is geschrapt. Verder wordt het aantal kantoren en vakbondscentra ingekrompen.

Dit jaar gaat de vakbond uit van een verlies van 4 miljoen euro, maar volgend jaar moet Bondgenoten uit de rode cijfers zijn. Ook is voor 2003 een ledenverlies ingecalculeerd van 1 procent. "Een krimpende organisatie functioneert niet optimaal. Dan moet je er wel rekening mee houden dat mensen weglopen."

Van der Kolk maakt zich wel zorgen: "De onvrede over welke kant de bond opgaat, zit vooral bij oudere leden uit traditioneel goed georganiseerde bedrijfstakken. Zo merkte ik ook tijdens een bezoek aan de kadergroep van DAF, dat zij van oudsher veel ondersteuning van de bond gewend zijn. Zij gaan nog uit van het idee: 'u vraagt, wij draaien' en dat er direct een bestuurder over de vloer komt als zij bellen."

Prioriteit

Volgens Van der Kolk gaat Bondgenoten, mede door bezuinigingsmaatregelen, steeds meer uit van de zelfredzaamheid van de leden. "We moeten prioriteiten stellen. Is het wel nodig dat we zeventig vakbondscentra in heel het land hebben? Volgens mij kunnen we het ook af met 28, maar dan moeten we wel bereikbaar zijn als de leden ons nodig hebben."

Individuele belangenbehartiger

De bond moet volgens Van der Kolk meer de kant op van een individuele belangenbehartiger en loopbaanadviseur. "Werknemers stappen nu vaak eerst naar hun werkgever als ze vragen over hun loopbaan hebben. Ze winnen misschien nog advies in bij derden. Pas als ze vastlopen en in conflict raken met hun baas, komen ze bij ons terecht."

Volgens de voorzitter moet daar verandering in komen: "Wij zijn toch degenen die aan CAO-tafel zitten en onderhandelen over levensloopbeleid en loopbaanontwikkeling? Daarom kunnen we het ook niet gebruiken dat we weer via een centraal akkoord in een keurslijf terechtkomen, waardoor afspraken op decentraal niveau onmogelijk worden."

Tip de redactie