GRONINGEN - Banken voeren relatief traag een verlaging van de hypotheekrente door. Een verhoging daarentegen wordt snel volledig naar de klant doorberekend. Tot die conclusie komt de Groningse econometriste Linda Toolsema. Zij promoveert donderdagmiddag op een onderzoek naar marktconcentratie en mededinging bij Nederlandse banken.

Toolsema onderzocht de hypotheekrentebewegingen in de periode -2000. Zij keek daarbij naar de veranderingen in de kapitaalrente en in de rente die banken bij elkaar in rekening brengen. Banken gebruiken deze zogeheten swap-rente steeds meer als basis voor de bepaling van hun hypotheekrentetarieven.

Op basis van de bestudeerde gegevens komt Toolsema tot een grove schatting. Een verhoging van 1 procentpunt is na een maand volledig verwerkt in de rente die aan klanten wordt berekend, stelt de promovenda. Een verlaging van 1 procentpunt is na een maand voor slechts 70 procent doorberekend.

De handelwijze van de banken is volgens de econometriste niet uniek. In Europa is in het algemeen sprake van onvolledige mededinging. "In elk land heb je slechts een paar grote aanbieders, die vanwege hun marktmacht de prijzen hoog houden."

Toolsema vindt het te ver gaan om te spreken van machtsmisbruik door de banken. "Mensen vinden het gemeen en oneerlijk dat hun bank zo lang wacht met het verlagen van de hypotheekrente. Maar je moet niet vergeten dat de banken met elkaar concurreren. Voordat ze iets doen, kijken ze naar elkaar. Zolang de een niets doet, gebeurt er bij de ander ook niets."