Psychologische thriller die tergend langzaam op gang komt en dan ineens weer afgelopen is. Met Jake Gyllenhaal in een dubbelrol.

Vorig jaar verscheen Prisoners, een bloedstollende en deprimerende thriller over twee kinderen die worden ontvoerd in een rustig voorstadje en vervolgens spoorloos blijven.

De maker was de Canadese regisseur Denis Villeneuve, die de spanning uitstekend tot de ontknoping wist vast te houden. Jake Gyllenhaal speelde de rechercheur die zich in de zaak vastbijt.

Jake Gyllenhaal is opnieuw te zien - twee keer zelfs - in Enemy, wederom geregisseerd door Villeneuve, die na zijn doorbraakfilm Incendies de vaart erin houdt.

In de proloog zien we een bebaarde maar goed geklede Gyllenhaal in het mannelijk publiek zitten bij een dubieuze, illegaal ogende stripclub waar blote vrouwen iets naars doen met dieren - een enorme spin bij voorbeeld. De onheilspellende toon is gezet.

Slaapwandelaar

Vervolgens zien we de bebaarde Gyllenhaal in een slecht confectiepak les geven, over orde, chaos en censuur. Hij blijkt geschiedenisleraar Adam Bell te zijn, een depressieve man die zelfs afwezig is wanneer hij seks heeft met zijn mooie vriendin Mary (Mélanie Laurent).

Adam slaapwandelt door het leven en de in gele kleuren gedoopte nieuwbouwwijk vol flatgebouwen maakt het er niet vrolijker op; de treurige, zeer aanwezige muziek versterkt dat effect.

Wanneer Adam op aanraden van een collega een film huurt ziet hij iets vreemds: een figurant lijkt exact op hem. Adam raakt geobsedeerd en zoekt contact. Pas dan - na drie kwartier, halverwege de film - komt het verhaal op gang. Adam ontmoet ook daadwerkelijk zijn dubbelganger, de B-filmacteur Anthony, zoals ook al in de trailer wordt weggegeven. Een verrassing is het ook niet, want de film is gebaseerd op het verhaal The Double.

David Lynch

Enemy is zeker in het begin intrigerend maar het geduld van de kijker wordt daarna zo op proef gesteld dat de film gaat irriteren.

Het effectbejag (droomscènes, opdringerige muziek) en de sfeer doen denken aan de betere films van David Lynch, en dat effect wordt nog eens versterkt door een korte rol van Isabella Rosselini, als de moeder van Adam.

Bekijk de trailer:

Absurd en onbevredigend

Er is op zich niets mis met effectbejag, maar als het nergens toe leidt maakt dat een film hopeloos pretentieus. In Prisoners voerde Villeneuve de spanning vakkundig op door tijd te rekken; in Enemy gaat het tijdrekken vooral op de zenuwen werken.

De uiteindelijke afwikkeling van de film is zo absurd dat hij onbevredigend is. Enemy maakt zijn huizenhoge pretentie niet waar.

In 18 zalen te zien.

Lees alle recensies