Unieke en verbijsterende documentaire, mede geproduceerd door Werner Herzog, over de daders van de massamoorden in Indonesië in 1965.

In 1965 werd de Indonesische president afgezet en opende het leger een klopjacht op echte en vermeende communisten.

Niet gehinderd door het buitenland en met de hulp van paramilitaire bendes en doodseskaders, werden naar schatting 1 miljoen mensen vermoord. De daders van dat bloedbad lopen nog steeds vrij rond.

The Act of Killing toont geen expliciete beelden van die gruwelijkheden, maar zorgt op geheel andere wijze voor kippenvel. Regisseur Joshua Oppenheimer zocht Anwar Congo - één van de beruchtste moordenaars van 1965 - op in het hedendaagse Indonesië en vroeg hem… een film te maken waarin hij de gebeurtenissen naspeelt.

Surrealistisch

Het resultaat is een surrealistische film over een film. De ijdele Anwar verft zijn haar en steekt zich in de maatpakken van de Amerikaanse gangsterfilms waarvan hij als jongeman zo hield. Ondertussen vraagt zijn stevig gebouwde kameraad Herman aan angstig kijkende vrouwen of ze voor 'communiste willen spelen' in hun film.

Bekijk trailer:

Anwar demonstreert lachend hoe hij vroeger mensen aan de wurgpaal legde, martelde of onthoofdde. De leiders van de paramilitaire organisatie Pancasila (drie miljoen leden op dit moment!), de Indonesische pers en ministers komen het filmproject ondersteunen, maar trekken op den duur toch een beetje bleek weg.

Absurde humor

"De misdaden zijn allang verjaard", stelt Anwar ze gerust. Toch is het verbijsterend te zien hoe gouverneurs ("We hebben gangsters nodig. Vrije jongens die tenminste iets voor elkaar krijgen"), krantenuitgevers ("Als journalist was het mijn taak de communisten zwart te maken") en de beulen zelf ("Ik vermoordde hem omdat hij Chinees was, en mijn schoonvader") hun misdaden voor de camera bekennen.

Absurde humor kan gruwelijkheden draaglijk maken, of juist nóg indringender. Anwar waant zich een echte regisseur en hannest met goedkope special effects. Zijn vriend trekt vrouwenkleren aan. Kinderen spelen huilend dat ze van hun moeder gescheiden worden… en worden na de opnames getroost door de vroegere massamoordenaars.

Spraakmakend

De grote vraag is ondertussen hoe een man als Anwar kan leven met zijn bloedige verleden. Hij begon ooit met zoiets onschuldigs als een zwarthandeltje in bioscoopkaartjes. De scène waarin eindelijk tot hem lijkt door te dringen wat voor walgelijke dingen hij heeft gedaan, is onvergetelijk.

Een onthullend inzicht in een verleden waarover de autoriteiten in Indonesië nog steeds geen rekenschap afleggen, een personage dat je afwisselend aantrekt en afstoot en een humoristische, briljant gekozen vorm: The Act of Killing is een spraakmakende 'must see'.

In 15 zalen