Historische film over een bende die het Brabant van de jaren dertig onveilig maakte. Met Sylvia Hoeks, Frank Lammers en Marcel Musters.

Nederlandse films die in de jaren dertig spelen hebben altijd iets kneuterigs. Ja, we waren arm, maar wat hadden we het gezellig.

En misdaad ging nooit veel verder dan diefstal; moorden kwamen zelden voor. De Bende van Oss laat een heel ander beeld zien: de op historische gebeurtenissen gebaseerde film toont Brabant in de greep van heuse maffiosi. Er is destijds zelfs een kabinet over gevallen.

Brabantse bende

Regisseur en co-scenarioschrijver Van Duren voegde weliswaar twee bendes uit verschillende periodes samen, maar alle gebeurtenissen zijn op feiten gebaseerd.

Afpersing, oplichting, brandstichting, zelfs moord; De Bende van Oss deinsde nergens voor terug. En de voornamelijk uit Protestantse Hollanders bestaande marechaussee was hun leven helemaal niet zeker in het katholieke Brabant.

Bekijk interview

Het beste uitgangspunt voor zo’n Brabantse maffiafilm is natuurlijk het plaatselijke café, dat wordt gerund door Johanna van Heesch (sterke rol van Sylvia Hoeks), bijgenaamd Johanna de Snol, vanwege haar bijverdiensten in het opkamertje.

Een vergunning heeft het café niet, maar voor wat smeergeld knijpt de plaatselijke koddebeier (Theo Maassen) graag een oogje dicht.

Stier Bier

In café van Heesch komen onder het genot van Stier Bier en veel tabak de bendeleden bijeen, onder leiding van Wim de Kuiper (Marcel Musters, ook goed). De gevreesde bendeleider is niet te beroerd om eigenhandig een vinger bij iemand af te snijden als de verzekering moet worden opgelicht. Zijn ‘consiglière’ Harry (Frank Lammers, altijd uitmuntend) maakt zijn handen liever niet vuil.

Maar het centrale personage van De Bende van Oss is Johanna, die het café runt terwijl haar man Ties (Matthias Schoenaerts, uit Rundskop) in de bak zit. Als hij eruit komt willen ze allebei met een schone lei beginnen, maar dat is nog niet zo simpel wanneer de plaatselijke autoriteiten niet meewerken en bendeleider De Kuijper in je nek hijgt.

'De Vleesjood'

Die autoriteiten zijn ook verre van brandschoon: de pastoor slaat de hand aan zichzelf tijdens een broeierige biecht van Johanna, en de plaatselijke vleesfabrikant, bijgenaamd ‘de vleesjood’ kan evenmin van Johanna afblijven.

En de marechaussee, uiteindelijk aangevoerd door wachtmeester Roelofse (Daan Schuurmans), zijn NSB-sympathisanten.

De Bende van Oss baadt niet in nostalgisch bruin, maar in kil blauw, en dat is terecht. Want het Brabants mag dan nog zo gemoedelijk klinken, onderhuids geldt een verstikkende morele code.

Die sfeer brengt De Bende van Oss prima over, mede dankzij sterk acteerwerk. Dat het verhaal iets te geconstrueerd overkomt doet daar weinig aan af.

In 82 zalen