Welk balletmeisje droomt er niet van ooit in het Zwanenmeer te dansen? Black Swan is de nachtmerrie - en hij is schitterend.

Geen beroemder ballet dan het Zwanenmeer op muziek van Tsjaikovski. Regisseur Darren Aronofsky en actrice Natalie Portman gebruiken het als uitgangspunt voor een hallucinerend mooie, psychologische horrorfilm over schoonheid en waanzin.

Nina (Portman) is ballerina in een dansgezelschap in New York. Een teer, tenger schepsel met een piepkleine stem: breekbaar als porselein.

Haar slaapkamer, nog bij moeder thuis, is lichtroze; haar telefoon heeft een Tsjaikovski-ringtone en zelfs haar sjaal lijkt gemaakt van witte zwanenveren. Wat zou Nina graag de hoofdrol vertolken in de nieuwe uitvoering van het Zwanenmeer!

Zeker

Thomas Leroy (Vincent Cassel) kiest haar voor de rol, maar de beroemde choreograaf is niet helemaal zeker van zijn zaak. Dat de Nina de rol van de delicate witte zwaan kan spelen, lijdt geen twijfel.

Maar kan ze ook de rol aan van de zwarte zwaan? Haar kwade, verleidelijke, seksuele, gevaarlijke spiegelbeeld? Heeft de preutse Nina die ook in zich?

‘I don’t want there to be any boundaries,’ beveelt de veeleisende choreograaf: ‘Lose yourself.’ En dat is exact wat er gebeurt. Grenzen verleggen is de essentie van iedere kunst. De anorectische Nina echter, doodsbang dat invalster Lily (Mila Kunis) haar plaats in zal nemen, verliest zichzelf helemaal in haar rol.

Waanzin

Kunst en de prijs die je daarvoor betaalt: de thematiek vertoont verwantschap met de beroemde balletfilm The Red Shoes van Michael Powell. Het verhaal over een ballerina die moet kiezen tussen dans en de liefde is ook een aanrader, en nog een tijdje in het Eye film instituut te zien.

Aronofsky maakt er echter vooral een psychologische horrorfilm van. Nina’s hallucinaties; de bloedende tenen die ze in haar spitzen perst; de wond op haar rug die ze voortdurend openkrabt; maar vooral het geluid van haar krakende gewrichten... Black Swan doet je soms net zo hard ineenkrimpen als David Cronenberg’s The Fly.

Kortom: wie bang is dat een balletfilm te saai of te sentimenteel zal zijn, staat iets te wachten. Black Swan is een meeslepende voorstelling en Portman is, er is eigenlijk geen ander woord voor, angstaanjagend goed. Ze is genomineerd voor een Oscar. De film is op 27 februari in de running voor vijf Oscars.

Theatraal

Aronofsky (Pi, Requiem for a Dream) maakte al eerder een film over iemand die doorgaat ondanks verschrikkelijke pijn. The Wrestler met Mickey Rourke maakte in 2008 heel veel goed na het kitscherige plaatjesboek The Fountain.

Zijn nieuwste film is opnieuw heel barok en gestileerd, maar het grote verschil is: Black Swan kan het hebben. Ballet en waanzin vragen nu eenmaal om het theatrale gebaar: de stervende zwaan, het doek dat dichtvalt en de staande ovatie.

Bekijk de trailer:

In 40 zalen