Is alles geoorloofd in de strijd tegen het terrorisme? De als 'controversieel' aangekondigde thriller Unthinkable heeft de kracht van een sloophamer, maar slaat niet raak.

Unthinkable werd - ondanks een topcast met Samuel L. Jackson, Carrie-Anne Moss en Michael Sheen - niet in de Amerikaanse bioscopen uitgebracht.

De reden laat zich raden: de film van regisseur Gregor Jordan (The Informers, Ned Kelly) toont de War on Terror van zijn meest grimmige kant.

Drie bommen

Het verhaal begint zoals zoveel Amerikaanse actiethrillers. De terrorist Steven Arthur Younger a.k.a. Yusuf Ata Mohammed heeft drie bommen verstopt.

Ergens in Amerika. Drie atoombommen die binnen vier dagen afgaan en miljoenen slachtoffers zullen maken. FBI special agent Helen Brody (Moss) wordt onmiddellijk ingeschakeld.


Maar dan komt de twist: in Unthinkable is de terrorist al lang en breed gearresteerd. Younger (Sheen) zit opgesloten in een geheime cel ergens in Amerika. Nu moeten ze hem alleen nog zover zien te krijgen dat hij de locatie van de bommen prijsgeeft.

Fucking constitution

Hoever mag je gaan als er miljoenen mensenlevens op het spel staan? Brody wordt tot haar afgrijnzen voorgesteld aan een man die gespecialiseerd is in iedere denkbare en ondenkbare ondervragingstechniek. H. (Samuel L. Jackson) schuwt geen enkel marteling: water boarding, elektroshock, verstikking, afgesneden vingers...

Mensenrechten? Conventie van Geneve? Younger heeft geen rechten. Hij is een 'illegal enemy combatant'. Ongrondwettelijk? 'If these bombs go off, there will be no fucking constitution.'

Abu Graib

Wat volgt is een intens nare film, die aankomt als een slag met de sloophamer. Met geklemde kaken zit je de martelscènes uit.

Echt Unthinkable is het helaas allemaal niet meer. Sinds 9/11 lijken we met alles rekening te moeten houden, inclusief terroristische aanslagen met 'vuile' nucleaire bommen. De respons stemt niet hoopvoller.

Wie is de foto's uit de Abu Graib gevangenis vergeten? Amnesty International en Human Rights Watch rapporteren nog steeds over Amerikaanse terreurverdachten die werden ontvoerd, gemarteld of nu al jaren wachten op een eerlijk proces.

Sensatiezucht

Regisseur Gregor Jordan lijkt, kortom, een Belangrijke Actuele Discussie aan te willen zwengelen. Helaas blijft Unthinkable hangen in oppervlakkigheid en sensatiezucht.

Messy wordt het wel in de martelstoel, maar moreel blijft alles keurig overzichtelijk in deze film. De dialogen spellen de dilemma's schematisch en nadrukkelijk uit.

Jackson, Moss en Sheen vertegenwoordigen elk een positie in de discussie: verontwaardiging over 9/11, verontwaardiging over mensenrechtenschendingen, en verontwaardiging over de rol van de VS in de wereld. En waar u zelf ook staat in het debat: Unthinkable dwingt nooit tot een andere keuze of mening.

De film kukelt daarbij ook nogal eens over de rand van het waarschijnlijke. De organisatorische chaos, de extreme martelscènes en de voortdurende discussie tussen Jackson en Moss, zijn eerder bedoeld voor dramatisch effect. Of, zo moeten we toch vrezen, voor liefhebbers van gore.

Dilemma

Spannend is Unthinkable wel, zeker voor een film die zich vrijwel helemaal afspeelt in een kale hal zonder ramen. Sterk is ook, dat veel spanning ontleend wordt aan het belangrijkste probleem met dit soort ondervragingstechnieken. Hoe betrouwbaar is eigenlijk informatie die onder marteling is verkregen?

Spannend. Intens. Maar zet Unthinkable mensen aan het denken, zoals Gregor Jordan zegt te hopen? Niet in de Amerikaanse bioscopen, waar de film dus niet te zien was, en in Nederland zal het met de controverse ook wel meevallen.

In 26 zalen