Beklemmend drama over Oost-Duitsland in de jaren tachtig, toen Stasi-ambtenaren nog een ware terreur uitoefenden

Het leven in Oost-Duitsland zoals dat tot eind 1989 achter de Muur plaatsvond kwam tot voor kort alleen in Duitse komedies aan bod. Films als Goodbye Lenin en Go Trabi Go benadrukten vooral de komische kant van de Trabant, en dat pakte geestig uit. Maar de komedies gaven tevens voeding aan de zogenaamde Ostalgie: het onder voormalige Oost-Duitsers levende nostalgische gevoel dat het toch eigenlijk wel knus was in Oost-Duitsland.

Met dat onterechte sentiment maakt Das Leben der Anderen -Oscarwinnaar voor Beste Buitenlandse Film- korte metten.

Foute regenjasjes

Das Leben der Anderen laat Oost-Duitsland zien zoals het anno 1984 nog steeds was: een totalitaire staat, waarin iedereen een verrader kon zijn en je zelfs thuis niet vrijuit kon praten. De ambtenaren van de Stasi, de geheime staatspolitie, hadden namelijk overal microfoons verborgen.

Brave functionarissen in foute regenjasjes zagen het als dagtaak te registreren wat er in het privé-leven van verdachte elementen gebeurde. Eén zo'n gezagstrouwe luistervink is Gerd Wiesler (Ulrich Mühle) en hij neemt zijn taak heel serieus. Zijn nieuwe opdracht is het schaduwen van de toneelschrijver Georg Dreyman (Sebastian Koch uit Zwartboek).

Niet dat deze socialistische schrijver opruiende teksten heeft geschreven: integendeel, hij blijft netjes binnen de lijntjes van het regime. Maar de corrupte minister van Cultuur heeft een oogje op Dreyers vriendin, de actrice Martina (Christa-Maria Sieland), die helemaal niet gediend is van de avances van de minister.

Dus wordt er een afluisteroperatie op touw gezet en krijgt Wiesler de taak het stel net zo lang af te luisteren tot hij iets vindt waarmee Martina gechanteerd kan worden. Maar laat de trouwe waakhond Wiesler zich ook voor het Stasi-karretje spannen als het om de privé-pleziertjes van een corrupte minister gaat?

1984

Das Leben der Anderen is een imposante en beklemmende film die een fraai maar deprimerend beeld schetst van een totalitaire staat.

Dat wordt gedaan in breed cinemascopebeeld, zodat de grauwe lege straten zonder kleur of reclame nog meer naar je keel vliegen. Dat de film slechts een paar jaar voor de Wende speelt -en niet toevallig begint in 1984, Orwells doemjaar- pepert de toeschouwer nog eens in hoe recent deze geschiedenis is.

Het is dan ook een beetje jammer dat scenarioschrijver/regisseur Henckel von Donnersmarck de film laat eindigen met een hoopvolle epiloog die na 1989 plaatsvindt. Iets eerder had hij een mooie gelegenheid om de film te laten eindigen op een zeer tragisch moment, maar dat was waarschijnlijk een te deprimerende conclusie geweest.

Dat neemt niet weg dat Das Leben der Anderen een aanrader is, alleen al vanwege het sterke spel en de beklemmende sfeer.

Het Parool: "laat meesterlijk zien hoe diep de tentakels van de Stasi in de samenleving was doorgedrongen."

De Volkskrant: "sober en rechtdoorzee (..) het scenario bevat geen woord teveel"

In 22 zalen