Als bekroning op een voor Nederland goed filmjaar, waarin de ene na de andere Nederlandse film de platina status haalde, gaat deze week De Tweeling uit. En deze hartverscheurende boekverfiming is die platina status al even hartelijk gegund. @@@@

De Tweeling, naar de bestseller van Tessa de Loo, verhaalt hoe de Duitse tweelingzusjes Anna en Lotte gescheiden van elkaar opgroeiden na de dood van hun ouders. De ziekelijke Lotte wordt, nog op de begrafenis van haar vader, ruw van zusje Anna gescheiden. Terwijl Lotte (na haar kindertijd gespeeld door Thekla Reuten) in Nederland een model-opvoeding krijgt - met pianolessen en theekransjes in de salon- blijft Anna (Nadja Uhl) achter op een Duitse boerderij, waar ze nauwelijks de kans krijgt om te leren lezen.

Hereniging

Anna's pleegouders mogen dan hardhandig zijn, achter de nette façade van Lotte's pleegouders gaat veel burderlijk onbegrip schuil. Dat ze Lotte's brieven aan Anna verstoppen in plaats van versturen grenst aan sadisme. Uiteindelijk komt het toch tot een hereniging tussen de beide zussen, al is dat weerzien van korte duur. Niet alleen door de oorlog, maar ook door de totaal verschillende opvoeding van de meisjes. Want wanneer Anna een achteloze opmerking over Lotte's joodse verloofde David maakt, slaat dat een diepere bres dan de kloof van vijftien jaar die de meisjes net hebben overbrugd.

Menselijk

De Tweeling laat daarmee op pijnlijke wijze zien hoe ieder individu door zijn of haar omgeving wordt gevormd. Anna heeft eigenlijk geen hekel aan joden, maar weet na jaren nazi-propaganda niet beter. Dat ze ook nog een SS-er als verloofde krijgt heeft evenmin met haar politieke voorkeuren te maken- er was domweg weinig keuze in die tijd. Ook voor de jongen zelf, die helemaal niet naar het front wilde.

Door een zachtaardige Duitser voor deze rol te casten in plaats van een stereotiepe nazi met een hoekige kin en felblauwe ogen onderstreept Sombogaart dat ook een oorlogsdrama is opgebouwd uit persoonlijke drama's. Op papier mag De Tweeling net zo schematisch in elkaar zitten als De Ontdekking van de Hemel, als film pakt De Tweeling veel menselijker uit.

Water

Dat een definitieve hereniging pas op latere leeftijd plaats zal vinden heeft Ben Sombogaart al aan het begin van De Tweeling laten zien. Net als in het boek laat hij deze reünie plaatsvinden in een kuuroord in Spa. Daarmee wordt het leitmotief van het water, dat een aantal keren een symbolische rol vervult in de film, geïntroduceerd. Belangrijker nog is dat de chronologie wordt losgelaten, door Anna en Lotte alvast op latere leeftijd te tonen.

Sombogaart voorkomt hiermee dat De Tweeling een traag slot kent, met twee oudere actrices die de rol van de inmiddels vertrouwde Reuten en Uhl overnemen. En ook die mengeling van heden en verleden pakt geslaagd uit. Het wat potsierlijke tafereel van twee oude dames in de bladeren neem je dan graag voor lief, als hartverscheurend slot van een meeslepend drama.

Het Parool: "uitstekend acterende Thekla Reuten en Nadja Uhl"
De Volkskrant: "Het had subtieler gekund, maar het werkt"
In 67 zalen

# Niet gezien
@ Laat maar
@@ Op eigen risico
@@@ Niet slecht
@@@@ Aanrader
@@@@@ Wereldfilm