Een film over de liefde tussen twee mannen of over de liefdesverhouding tussen drie vrouwen: ze bestaan (Call Me by Your Name en The Favourite). Maar over het algemeen zijn er maar weinig grote films met een hoofdpersonage dat niet heteroseksueel is en waarbij geaardheid geen onderdeel is van de verhaallijn. Hoe komt dat?

Regisseur Vincent Tilanus (foto), die onder meer de korte film Marlon Brando maakte, denkt dat geld een grote rol speelt, zeker in Hollywood. "Het liefst zou je willen dat Disney en Marvel dit soort films maken, maar zij krijgen hun geld van het wereldtoneel. Ik denk dat studio's bang zijn om te zeggen dat hun hoofdpersoon gay is, want dan word je in landen als China en Rusland meteen geblokkeerd."

Maud Wiemeijer (28), die het scenario schreef voor de serie Anne+ en ook voor de gelijknamige film, vermoedt dat er naast geld nog andere dingen meespelen. "De meeste grote filmmakers zijn hetero en maken vanuit hun eigen referentiekader films. Als zij queer (mensen die vaak geen hetero zijn, maar hokjes te beperkt vinden) personages opvoeren, voelen die vaak niet authentiek."

Opvallend: de afgelopen jaren verschijnen er veel lesbische kostuumdrama's. Voorbeelden daarvan zijn The World to Come, Ammonite en Carol. "Het is een format dat werkt: witte, bekende actrices die lesbische vrouwen spelen in een heel dramatische setting ", stelt Wiemeijer.

Overigens vindt zij het geen probleem als heteroseksuele vrouwen een lesbienne spelen. "Helemaal niet, maar er is wel een disbalans. Er zijn heel veel queer acteurs en actrices die niet aan bepaalde rollen komen."

Van links naar rechts: Maud Wiemeijer, Hanna van Vliet (hoofdrolspeelster Anne+) en Valerie Bisscheroux (regisseur Anne+).

Van links naar rechts: Maud Wiemeijer, Hanna van Vliet (hoofdrolspeelster Anne+) en Valerie Bisscheroux (regisseur Anne+).
Van links naar rechts: Maud Wiemeijer, Hanna van Vliet (hoofdrolspeelster Anne+) en Valerie Bisscheroux (regisseur Anne+).
Foto: BrunoPress

Vrijer als filmmaker als winst geen uitgangspunt is

De representatie van lhbti-personages in films is in Nederland, dat maar een kleine filmindustrie heeft, volgens de 27-jarige Tilanus niet te vergelijken met Hollywood. "In Nederland maken films over het algemeen geen winst. Maar dat is ook niet het doel. Ik hoop dat we hier daarom meer stappen kunnen zetten. Als filmmaker ben je denk ik vrijer om dingen te proberen wanneer artistieke expressie en niet winst het uitgangspunt is."

Zelf wilde Tilanus met Marlon Brando graag een film maken met gay personages, waarbij hij verder keek dan hun seksualiteit. "Het gaat over de vriendschap tussen queer personen, maar hun liefde en vriendschap gaat veel verder dan dat. Ik heb zelf een paar heel bijzondere vriendschappen en daar wilde ik op focussen, maar het moest wel zo zijn dat hun 'gayness' kon bestaan in de film."

Dat laatste gaat volgens Tilanus nog weleens fout. "Na transfobe uitingen heeft J.K. Rowling (schrijfster van de Harry Potter-boeken, red.) in retrospect geprobeerd te verkopen dat Perkamentus ook gay was, maar het is natuurlijk heel makkelijk om zoiets achteraf te roepen. Het moet dan ook mogen bestaan in het verhaal."

Anne+ is volgens Wiemeijer ontstaan uit de behoefte aan luchtige en positieve representatie van de lhbti-community. "Ik wilde niet alleen maar drama en verdriet en moeilijke coming-outs, maar laten zien dat het heel leuk kan zijn in Nederland om queer te zijn."

Dromen van een blockbuster met queer personages

Na zijn korte film wil Tilanus ook graag zijn eerste speelfilm maken. "Daar ben ik nu over aan het nadenken", vertelt de regisseur. "De manier waarop ik ben opgegroeid als gay ga ik daar zeker in verwerken. Vervolgens ga je nadenken: wat kun je daarmee? Ik wil iets bijzonders vertellen over de ervaringen van mijn hoofdpersonage. Ik moet naar de schrijftafel, maar die film komt er wel."

Wiemeijer droomt van een blockbuster met queer personages. "Een soort heist-film met queer mensen van alle identiteiten." Maar eerst verschijnt Anne+ in de bioscopen en daarna wereldwijd op Netflix. "Een precieze datum is nog niet bekend, maar het wordt sowieso dit jaar."