De rechtbank in Amsterdam doet dinsdag uitspraak in het kort geding dat de Federatie Indische Nederlanders (FIN) heeft aangespannen tegen de makers van De Oost, een film van regisseur Jim Taihuttu over de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Waar draait het juridische conflict om?

De Oost is vanaf 13 mei te zien op Amazon Prime Video. De film van Taihuttu gaat over de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog die van 17 augustus 1945 tot eind 1949 duurde.

Het verhaal van De Oost bevat fictie, maar in de film zitten ook veel elementen die op waarheid berusten.

De FIN is van mening dat De Oost de waarheid geweld aandoet. Ze zegt onder meer dat claims in de film niet worden ondersteund door historische feiten, waardoor de indruk kan ontstaan dat de film de werkelijkheid weergeeft.

Uit de film zou volgens de FIN blijken dat Nederlandse militairen naar Nederlands-Indië zijn gestuurd "om de Indonesische vrijheidsstrijd neer te slaan", terwijl zij in werkelijkheid vooral zijn gestuurd om een eind te maken aan de bersiap (de uiterst gewelddadige periode in de Nederlandse en Indonesische geschiedenis die van oktober 1945 tot begin 1946 duurde).

Kleding Nederlandse militairen zou doen denken aan nazi-Duitsland

Ook zouden de kleding van de Nederlandse militairen en de snor van een officier in de film doen denken aan soldaten in nazi-Duitsland.

De belangenorganisatie wil daarom dat in een disclaimer het fictieve karakter van de film wordt benadrukt. De afgelopen jaren was de FIN het oneens met kritiek op de gewelddadige rol van Nederland nadat Indonesië zich onafhankelijk verklaarde.

Makers van De Oost beroepen zich op artistieke vrijheid

De makers van De Oost beroepen zich op artistieke vrijheid en vrijheid van meningsuiting. Ze vinden de disclaimer die de FIN heeft voorgesteld te ver gaan.

De FIN en de makers van De Oost hebben gesprekken gevoerd om overeenstemming te bereiken. Die gesprekken liepen echter op niets uit, waarna de FIN een gang naar de rechter maakte.

Bekijk hier de trailer van De Oost
152
Bekijk hier de trailer van De Oost

Nederland bleef Indonesië ook na de onafhankelijkheid onderdrukken

Nederland annexeerde het huidige Indonesië in 1798 als kolonie. Nederland verdiende veel geld aan wat toen Nederlands-Indië heette, onder meer door de de mijnbouw en oliewinning op het eiland te ontwikkelen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bezette Japan Nederlands-Indië. Twee dagen nadat de Japanse bezetter zich op 15 augustus 1945 overgaf, riepen Indonesische nationalisten de Republiek Indonesië uit.

De Nederlandse regering erkende deze nieuwe staat niet en beschouwde de nationalisten als opstandelingen binnen de Nederlandse kolonie. Dit leidde tot een periode van vier jaar militaire onderdrukking door Nederlandse strijdkrachten.

De strijd kostte zo'n vijfduizend Nederlandse militairen het leven - de helft door oorlogshandelingen, de andere helft door ziektes en ongelukken.

Nederlands geweld in 1947 en 1948 kostte 100.000 Indonesiërs het leven

In 1947 en 1948 probeerde Nederland het gezag in de voormalige kolonie te herstellen. Deze acties, door Nederland "politionele acties" genoemd, kostten zo'n 100.000 Indonesiërs het leven.

Onder anderen de Zwitsers-Nederlandse historicus Rémy Limpach constateerde na onderzoek dat de Nederlandse krijgsmacht in die periode structureel extreem geweld heeft gebruikt. Verschillende Indonesische slachtoffers en nabestaanden spanden de afgelopen jaren rechtszaken tegen de Staat aan naar aanleiding van excessen in die periode.

FIN oneens met kritiek op de rol van Nederland als kolonisator

De FIN had in 2019 forse kritiek op een groot onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië. Dat zou bevooroordeeld zijn.

In maart 2020 bood koning Willem-Alexander zijn excuses aan voor het Nederlandse geweld tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. De FIN was daardoor onaangenaam verrast. Volgens de vertegenwoordiger van de Nederlands-Indische gemeenschap zou daarbij voorbij zijn gegaan aan het leed van Indisch Nederland. "Het zou goed zijn als ook Indonesië zijn verantwoordelijkheid neemt voor het geweld tijdens de onafhankelijkheidsstrijd."

Correctie: Dit artikel is aangepast op aanwijzing van de FIN. Het geschil draait om de geschiedkundige claims in De Oost. Die zouden niet worden ondersteund door historische feiten. Het gaat dus niet zozeer om de kleding van de Nederlandse militairen in de film.